Álem • 26 Aqpan, 2020

Parıjdi moıyndatqan qazaq qyzy

875 retkórsetildi

Oqyrman esinde bolsa, ótken jyly dál osy aqpan aıynda Eýropanyń sán áleminde oıyp turyp ornyn alǵan, 20 jyl boıy Krıstıan Dıordyń tabys tumaryna aınalǵan №1 modeli Alla Ilchýn, anyǵyraǵy Alla Qýanthanqyzy Elshindi óz hal­qymen tabys­tyrǵan, ta­­nys­tyrǵan maqa­lamyzdy jarııalaǵanbyz.

О́mirden ozar aldynda ǵana áıgili ónertanýshy, sán áleminiń bilgiri, reseı­lik­ «Modnyı prıgovor» tele­baǵdarlamasynyń júrgizýshisi Aleksandr Vasılev­­ke áke­si­ qazaq ekenin moıyn­­dap ket­ken Alla Elshin tý­raly tuń­ǵysh derekti fılm de tú­sirilip, aldymen Pa­rıjde kórsetildi. Kóp uzamaı osy aq­pan­da Berlın Irıshevtiń «Alla – DIOR-dyń shyǵys juldyzy» fılmi ákesiniń kindik qany tam­ǵan topyraqqa da kelip jetti.

 

 

Birden aıtý kerek, Fransııa qazaǵy Berlın Irıshev bastaǵan komandaǵa –Fransııadaǵy qazaqtar qaýymdastyǵyna bul derekti fılmdi dúnıege ákelý ońaıǵa túspegen. Birinshiden, avtorlyq qu­qyqqa asa qurmetpen qaraıtyn ári asa quntty Eýropa elderindegi arhıvterde ómiri beımálimdeý áıgili model týraly derekter jetkilikti bolǵanymen, ony qolǵa túsirý, izdeý, fılm barysynda paıda­laný arzanǵa da ońaıǵa da túspegeni anyq.

Eger bir ǵana fotony jarııalaý, paıdalaný quqyǵy 500 eýro, ol qatysqan sán kórsetilimderiniń beıne-jazbalary sekýndtarmen baǵalanatynyn eskersek, bul sharýanyń quny qanshalyqty ekenin baǵamdaısyz.

Sonymen kúlli Eýropadaǵy sán álemi­niń qyzǵanyshy men qyzyǵýshylyǵyn qatar týdyrǵan jáne sán ındýstrııasynda azııalyq kelbetimen jańa standarttar engizgen, Parıj podıýmdarynda jyldar boıy saltanat qurǵan Alla Elshin kim edi? Krıstıan Dıordyń №1 modeli, keıin Iv Sen Lorandy da moıyndatqan qumyrsqa bel tulǵanyń taǵdyrynda tylsym oqıǵalar ǵana emes, jumbaq jaıttar da áli jetkilikti.

Aqıqatynda Alla Ilchýnnyń Eýropa­da eshkimge uqsamaıtyn model ǵana emes, tulǵa ekendigin Krıstıan Dıordyń ózi de moıyndap ótken ǵoı. Alla ıyǵyna ilgen sán úlgisin ertesine-aq Elızabet Teılor, Marlen Dıtrıh syndy álemdik kınematorgrafııanyń sańlaqtary, tipti Eýropa hanshaıymdary kıip shyqqanyn aıtsaq ta jetkilikti.

Ǵajaıyp jáne barlyq kezde bo­ıynda azdaǵan jumbaǵy, bir qaraǵandy jalt etkizer qasıeti bar, beliniń tabıǵı jińishkeligi 46 sm ǵana bolǵan Alla Elshinniń sán álemine kelýiniń ózi kez­deısoq, qyzyqty oqıǵa. Aqıqatynda, ol betiniń ári bar kezde Eýropanyń bú­kil moda týraly jýrnaldarynyń mu­qabasynan túspegen.

Biz ótken jyly symbatymen ǵana emes, bes til meńgergen ıntellektýaldyǵymen, erek minezimen de Parıjdi baǵyndyrǵan qandasymyzǵa qaıta oralýǵa áli sebep jetkilikti ekendigin de jazǵanbyz.

О́ıtkeni ótken jyly elimizdiń mádenı ómirindegi eleńdeterlik jańalyqtyń biri – «Mýza DIOR. Alla Ilchýnnyń tarıhy. Qazaqtan shyǵyp, sán álemin moıyndatqan» atty kitap avtory Berlın Irıshevpen ótken kezdesý boldy.

Bul kitap Alla Ilchýnnyń ómirin ǵana emes, buryn-sońdy belgisiz bolyp kelgen derekter men muraǵattyq qujattardy barynsha qamtydy desek te, avtor áli de málimetter jetkilikti bolǵandyqtan, onyń ómiri derekti, tipti kórkem fılmge suranyp turǵanyn aıtqan bolatyn.

Aınalyp kelgende jankeshtilikpen eńbek etken Berlın Irıshevtiń túsirý toby Alla Elshinniń taǵdyryna qatys­ty tolyq tarıhı ádilettilik ornatty dese de bolady. Fransýzdar Alla Qýant­hanqyzynyń qazaq ekenin moıyndady, qytaı halqy talasqan joq, orys­tar jıenimiz dep otyr.

Derekti fılmniń jabyq kórsetili­minde Fransııanyń Qazaqstandaǵy bas konsýly Aleks Shahtahtınskıı de aqı­qatqa júginip, Alla Elshinniń ómiri týraly ózge de qyzyqty derekterdi ortaǵa saldy. Al aqyn Oljas Súleımenov: «Aqjan Mashanı ál-Farabıdi tapsa, men Sultan Beıbarysty, Berlın Kenje­taıuly Alla Elshindi tapty» dedi.

Árıne Alla Elshindi ál-Farabı, Sultan Beıbarys syndy tulǵalarmen shendestire almasaq ta, álemdik deńgeıde atyn qaldyrǵan adam jáne qazaq bolyp qala bermek. Máselen, dúnıejúzilik Moda tarıhyn indete zerttegen Aleksandr Vasılev te «Eger bılikten qoldaý tapsa, Allanyń esimi men beınesi Qazaqstanda bir eskert­kish turǵyzýǵa suranyp tur» degen sózdi beker aıtpaǵan bolar?! Derekti fılm­niń tusaýkeserine jınalǵan áıgili adamdardyń osy máseledegi pikirleri bir jer­de toǵysyp, arǵy atalarymyz álem­di batyrlyǵymen, bilim-ǵylymmen ǵana emes, modanyń eń joǵary minberine deıin kóterilgen Alla Elshin sııaqty qyz­darymen de moıyndatqan desip jatty.

Amandyq bolsa, aldaǵy ýaqytta Alla Elshin týraly derekti fılm onyń taǵ­dyrynda iz qaldyrǵan Fransııadan bas­tap, Qy­taı, Reseı, AQSh, ­­Ulybrıtanııa el­de­rine sapar shegedi.

Osynyń bári neden bas­talyp edi? Derek­ti fılm men kitap avtory Ber­lın Irıshev 1996 jyldan beri Fran­sııa memleketinde turady. Burynǵy dıp­lo­matqa óz qandasy jaıly kitap jazý ıdeıa­sy kútpegen jerden paıda bolǵanyn buǵan deıin de baıandaǵanbyz. Ol 2018 jyldyń jazynda Parıjde qydyryp júrip, Alla Ilchýnnyń Leon Seıtlın salǵan portretin kórip, satyp alyp qazaqtarǵa maqtanyshpen kórsetpek bo­lady. Artynsha 60-qa kelgende ǵana ákesiniń qazaq ekendigin moıyndap ketken model týraly kitap jazýǵa sheshim qabyldaıdy.

Avtor kitapty jazý jáne derekter jınaqtaý barysynda mıstıkalyq oqı­ǵalar men sáıkestikterdiń óte kóp bol­ǵanyn aıtady. Bul da bolsa sán áleminde «shyǵys marjany» atanyp, erekshe jaratylysymen Eýropany ózine jalt qaratqan qazaq qyzynyń avtorǵa ári qandasyna degen tylsym qoldaýy bolsa kerek.

Berlın Kenjetaıuly kitap qurasty­rylyp, derekti fılm túsirilip bitkenshe ózin bir tylsym jetektep, bárin úıles­tirgeni, bul da bolsa biz bilmeıtin quby­lystar men «arýaq jebeıdi» degenniń bar ekenin aıtyp keledi.

Aqıqatyna kelsek, ómirden ótkenshe «Krıstıan Dıordyń qytaı modeli» atan­ǵan Alla Qýanthanqyzy Elshin patshaly Reseı men Qytaı birigip Harbınde temir jol salynyp jatqan kezde týyp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Fransııada partızandyq etkenin, odan keıin Krıstıan Dıordyń №1 modeli bolǵany tarıhı dáleldermen dáıektelip keledi.

Áli de Alla Elshin týraly izdengen topty ári tánti etip, ári tańǵaldyrǵan de­rekter kezegimen tabyla bermek. Eń bas­tysy, onyń jalǵyz uly Mark de Dıýlmen de anasynyń qazaq qyzy ekendigin joqqa shyǵarmaıdy.

Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin áli esin jımaǵan álemge áıeldik náziktikti oraltaýǵa umtylǵan jas Krıstıan Dıor­dyń mýzasy týraly 1949 jyldan bastap árisi AQSh, Fransııa, Anglııa, Brazılııa, Japonııa, tipti Aýstralııanyń beldi basylymdary jarysa jazyp, sýretterin talasa jarııalaǵany tarıhtan belgili. Onyń ústine joǵaryda atap ótkendeı, Alla 1967 jyly Fran­sııa azamattyǵyn al­ǵanǵa deıin Eýropa ony «qytaı» dep bildi. Al endi myna dúnıeden ozarynda qazaq ekendigin moıyndap ótken model áli de talaı jumbaǵyn ózi­men alyp ketkeni sózsiz. Biz Allanyń ómiri týraly ótken jyly barynsha retimen baıandap shyqqanbyz.

Máselen, 1963 jyly Women’s Wear Daily basylymynyń jýrnalısi: «Allany bári úlken qoshemetpen qarsy aldy. Onyń jumbaq aýrasy búkil kórsetilimdi erekshe kúıge bólep ketti. Ǵajaıyp beı­ne­si meni baý­rap alǵany sonshalyqty, ús­te­limnen ushyp kete jazdadym» dep jazady.

Al Alla Elshin týraly derekti fılm­de onyń kózin kórgen Krıstıan Dıor men Iv Sen Loran sán úıleriniń baıyr­ǵy qyzmetkerleri, dostary, tanymal óner­taný­shylar óte qyzyqty baıandaıdy.

Ne desek te, Eýropanyń moda álemine bólek bolyp kelip, erek bolyp ótken Alla Ilchýn sán áleminiń qaıta týmaıtyn tulǵasy týraly áńgime áli de tabylady.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar