Ekonomıka • 25 Aqpan, 2020

Jumyrtqanyń eksportyn kóbeıtip kórsetý kimge tıimdi?

31 retkórsetildi

Taıaýda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń alqa otyrysynda 2019 jylǵy atqarylǵan jumys qorytyndylanyp, aldaǵy jospar bekitildi. Soǵan sáıkes, aýyl sharýashylyǵyna beriletin memlekettik kómekti qaıta qaramaq. Ásirese, 2020 jyldan bastap jumyrtqan óndirisin sýbsıdııalaýdan bas tartý josparlanǵan.

Mınıstrliktiń dáıegi qarapaıym – sala ónimdi molynan óndire bastady. Nátıjesinde byltyr ishki naryqty qamtyp qoımaı, 1,4 mlrd dana jumyrtqany eksportua shyǵarǵan. Demek, sýbsıdııaǵa qajettilik bolmaý kerek.

Jumyrtqa óndirýshiler munymen kelispeıdi. Kórsetilgen san olar úshin jańalyq bolǵany anyq. Qazaqstannyń jumyrtqa óndirýshiler qaýymdastyǵynyń dereginshe, 2019 jylǵy jumyrtqa eksporty úsh ese az – 500 mln dana.


«Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi eksportqa 1,4 mıllıard jumyrtqa jiberilgenin aıtty. Bul san shyndyqqa janaspaıdy.  Bul – Statıstıka komıtetinen alynǵan san. Buǵan kúmán bar. Biz barlyq qus fabrıkalarynan derekter surattyq. О́tken jyly eksportqa tek 500 mıllıon jumyrtqa ketkenin resmı túrde málimdeımin. Iаǵnı jańa aıtylǵan sannan úsh ese az», dedi qaýymdastyq basshysy Maksım Bojko.

О́ndiriske qatysty derekterge de kúmán bar. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi elde shamamen 1,2 mıllıard jumyrtqa jeke qosalqy sharýashylyqta óndiriletinin kórsetken. Alaıda sanaqtyń qalaı júrgizilgeni belgisiz. Sondyqtan bul sandardyń qaıdan shyqqany belgisiz.

Statıstıkalyq derekterdiń qateligi saldarynan jumyrtqa óndirýshi kásiporyndar tyǵyryqqa tireldi.  Qaǵaz júzinde bári jaqsy, biraq is júzine kelgende olar kómeksiz jumys isteı almaıdy.

«Biz jumyrtqa óndirisinde bári jaqsy deımiz, biraq tıimdilik týraly surap jatqan eshkim joq.  Qus sharýashylyǵyn qoldaý qajet pe? Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi syrttaı sheshim qabyldaıdy.  Men resmı túrde málimdeımin: memleket qoldaýynsyz bizdiń bıznesimiz tıimdi emes. Olar bizdiń tikeleı sýbsıdııalaýdyń ornyna jeńildetilgen nesıe alǵanymyzdy aıtty.  Jalpy jumyrtqa óndirisinde eshqandaı ınvestısııalyq sýbsıdııalar joq, jeńildetilgen nesıeler de bolmaǵan, barlyq jerde tyıym salynǵan.  Oǵan sebep, biz artyq óndiriske qol jetkizippiz-mys.  Biz eki jyl boldy Qytaı naryǵyna eksportty suradyq. Barlyǵy - Qytaıǵa ónim eksporttaý jumystarymen aınalysty. IQM etine ashty, shoshqa etine ashty, ózge de ónimderge ashty, jumyrtqa áli de aparylady», - dedi Bojko.

О́ndirýshiler sýbsıdııadan bas tartýǵa daıyn. Degenmen, olar basqa jolmen qoldaý kórsetýdi surap otyr: Qytaı naryǵyna shyǵýǵa kómektesý, jumyrtqany qaıta óńdeýge arnalǵan jańa kásiporyndar salý (bul AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyna saı keledi -  aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń qaıta óńdeıtin kásiporyndardy damytý). Sondaı-aq, ishki naryqtaǵy óz óndirýshilerimizdi qorǵaý. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýmaǵynda odaqtas memleketterdiń taýarlary úshin naryq ashyq bolǵandyqtan, jazǵy ýaqytta  el naryǵyn Reseı men Belarýs jumyrtqalary basyp qalady. Bul elderde salany memlekettik qoldaýdyń arqasynda ónim quny qazaqstandyq óndirýshilerdikinen áldeqaıda tómen.

«Qoldaı almasaq, shekarany jaýyp tastaıyq. Eger shekarany jaba almasaq, aýyl sharýashylyqǵy taýarlaryn óndirýshilerge qoldaý kórseteıik. Biraq barlyq sýbsıdııalardy alyp tastaý jaıyn aıtyp jatsaq, onda barlyǵy úshin alyp tastaıyq. Sonda kimniń qansha ónim óndiretinin kóretin bolamyz», - dedi qaýymdastyq basshysy.


Basqa salalardy qozǵaýy tegin emes. Jumyrtqa óndirýshilerdi memlekettik qoldaýdan qaqpaq, al sút óndirýshilerdi qoldaý eselenedi.  Kásipkerlerde  memlekettik baǵdarlamaǵa sáıkes barlyǵy teń bolýy kerek delingen, al keıbireýler artyǵyraq bolýy kerek degen suraq týyndaýy zańdy.

Alqa otyrysynda oryn alǵan pikirtalasta Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi birden qorǵana bastaǵanyn aıta keteıin.  Vedomstvo basshysy Saparhan Omarov statıstıkadaǵy qatelik týraly shaǵymǵa úzildi-kesildi jaýap berdi: «Qate bolsa, ol sizdiń qateńiz. Statıstık emes». Al núkteni vıse-premer Roman Sklıar qoıdy: naqty pikir bildirýge májbúr boldy: bıznes osyndaı suraq kóterip otyrsa, daýly máselelerdi qaraýdy jalǵastyrý kerek dedi ol.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar