Aımaqtar • 28 Aqpan, 2020

Erekshe óner aksııasy

16 retkórsetildi

Qashanda kóginde án qalyqtap, tórinde kúı shalqyǵan Batpaqqara óńirinde «Ár úıde – bir dombyra» dep atalatyn erekshe óner aksııasy bastaldy. Mádenı sharanyń shanaǵyna saıyn dalanyń jumbaq tarıhyn tutas sıdyryp, eki isheginen eski zamannyń zarynan kúı tókken qazaqtyń kıeli qara dombyrasynyń qadir-qasıetin qarasha jurttyń qaperine salyp, el ishinde ulttyq ónerdi ulyqtaýdy, aýyl-aýylda dástúrli án-kúıdi keńinen nasıhattaýdy kózdeıdi. Aksııa Qostanaı oblysyna qarasty Amankeldi aýdanynyń barlyq eldi mekeninde júrip jatyr. Ony aýdan ákimi bastap, ıgi jaqsylar qoshtap, kópshilik qoldady.

 

– 2018 jyly Elbasy Nur­sultan Ábishuly Nazarbaev ár shildeniń birinshi jeksenbisin Ulttyq dombyra kúni dep ja­rııalaǵan bolatyn. О́tken jy­ly biz 1000 dombyrashy shy­ǵaryp, eki kúı oryndaǵan edik. Bıyl da osy dástúrden ja­ńylmaı, 5 kúı oryndamaqpyz. Dombyrashylardyń 70 paıyzy aýdan mektepteriniń oqý­shylary. Sondyqtan dombyra­nyń qundylyǵyn arttyrý maq­satynda, ár shańyraqta ulttyq as­paptyń bolýyn nasıhattap, «Ár úıde – bir dombyra» ak­sııasynyń bastalǵanyn jarııalaımyn, degen aýdan ákimi Ámirhan Asanov Amankeldi orta mektebiniń 6-synyp oqýshysy Naýryzbaı Toqtarovqa dombyra syılady. Jergilikti óner­paz, dáýlesker kúıshi Aıt­baı Muzdahanovty úlgi tuta­tyn shákirt Naýryzbaı bir­ne­she kúı biledi. Taıaýda aýdan oqýshylary arasynda ótken óner baıqaýynda «Erke sylqymdy» oryndap, dúıim jurtty tánti etti. Qa­zaq­tyń qara dombyrasyn qo­lyna alǵan talapty jas:

– Úıdegi dombyram ánge arnalǵan. Kúı tartýǵa kele qoı­maıdy. Tómengi perneleri tunshyǵyp qalady. Myna dom­byrańyz naǵyz kúıdiki eken, sóı­lep tur. Shildege deıin taǵy birneshe kúı úırenip, Ulttyq dombyra kúnine muqııat daıyndalamyn, – dep ákimge rahmetin aıtyp, aldaǵy ýaqytta ónerin damyta túsetinin, osy jolda tynbaı eńbektenetinin aıtyp ýáde etti.

Ámirhan Asanov ulttyq óner aksııasy chellendj túrinde óte­tinin atap ótti. Ol ózinen keıingi kezekti aýdan kólemine belgili kásipker, qashanda ıgi istiń basynan tabylatyn eljandy azamat Nurlybek Bógetbaıulyna, aýdan prokýrory Turar Ahmedıulyna, oblystyq máslıhat depýtaty Esim Dáýletovke usyndy. Kezegi kelgen Nurlybek Bógetbaıuly da qarap qalǵan joq.

– Qurmetti aǵaıyn! Osynaý ıgi bastamany jappaı qoldaýǵa shaqy­ramyn! Dombyra – qazaq­tyń jany, rýhy, tarıhy, salt-dástúri, búkil bitim-bolmysy.

Dombyra – jaı ǵana mýzyka aspaby emes, bul – qazaq úshin tutas bir álem, sheksiz ǵalam. Ha­lyqta «Qazaqtyń jany – dombyranyń úninde» degen sóz bar. Ulttyq kodymyzdyń aıny­mas bóligi, qazaqtyń brendine aınalǵan aspabymyzdy ulyqtaý – júregi qazaq dep soqqan árbir aza­mattyń boryshy. Sondyqtan ár úıdiń tórinde dombyra ilýli tursyn, degen kásipker sharaǵa belsendi at salysqan aýdan azamattaryna baǵaly syılyǵy men tartý-taralǵysy da daıyn ekenin jetkizdi.

Amankeldilikter ıgi basta­manyń aýdan kóleminde ǵana emes, oblys, tipti el kóleminde qoldaý tabatynyna senedi. Ak­­sııanyń talaby qıyn emes. Birinshi sharty dombyrany qu­shaqtap fotosýretke túsesiz ne­mese shama-shar­­qyńyz jetkenshe kúı tartyp, án aıtasyz. Tórińizde ilýli tur­ǵan dom­­byranyń tarıhyn baıandap berseńiz de bolady. Tip­ti ónerden quralaqanmyn de­seńiz, jaqynyńyzǵa dom­by­ra syılańyz. Ekinshi sharty – osynyń barlyǵyn tele­fo­nyńyzdyń beınekamerasyna nemese fotokamerasyna túsirip, #Árúıdedombyraheshtegin jáne @Sayasat Amangeldi akkaýntyn belgilep, áleýmettik jelige sa­lýyńyz qajet. Eń úzdikterge 3 shilde – Ulttyq dombyra kúni qar­sa­ńynda arnaıy syılyqtar be­ri­ledi.

Eger Amankeldidegi Q.Ábe­nov atyndaǵy aýdandyq máde­nıet úıine ár aptanyń seısenbi, beı­senbi kúnderi saǵat 17:30-dan keıin bas suǵa qalsańyz, dom­byra tartyp, kúı úırenip jatqan aýdannyń úlken-kishi­sin kóresiz. Aıaǵyńyzdyń ushy­men ǵa­na aqyryn baryp, bir oryndyqqa jaıǵasyńyz da, ke­dergi keltirip almaı tynysh qana tamashalańyz. Munda Ult­­tyq dombyra kúnine úlken daıyndyq júrip jatyr.

 

Qostanaı oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Juma: Almatyda 28 indet oshaǵy karantınde tur

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar