Altynǵa optımızmmen qaraıdy
Epıdemııa áserinen ınvestorlar dástúrli ınvestısııaǵa «qaıta oralýda». Ejelden baǵaly sanalǵan altynnyń quny keıingi ýaqytta kúrt artyp, sońǵy jeti jylda kóterilmegen kórsetkishke jetti − ýnsııasyna 1600 dollardan asyp jyǵyldy. Londondaǵy Marex Spectron Group-ta baǵaly metaldar saýdasyna jaýap beretin maman Devıd Govettiń aıtýynsha, qor bırjasyndaǵy qarajattyń basym bóligin altynǵa ınvestısııalaý tıimdi ári turaqty bolmaq. Saqa sarapshylar tarapynan altyn baǵasyna qatysty naqty shek bolýy kerek degen pikir jıi aıtylǵanymen Devıd Govet altyn sııaqty dástúrli qorlar qysyltaıań jaǵdaıda ınvestorlar úshin qajet ekenin aıtady.
Altyn baǵasynyń artýyna dollardyń nyǵaıýy da oń yqpal etken. Bleakley Advisory Group bas ınvestısııalyq dırektory Pıter Býkvardyń paıymdaýynsha, altyn AQSh dollarynyń «kúsheıýi» aıasynda ósip keledi. Ol baǵaly metall baǵasynyń turaqtylyǵyna, salynǵan ınvestısııanyń «taǵdyryna» qatysty óziniń optımıstik kózqarasta ekenin de aıtqan bolatyn. GSB UIB bıznesti taldaý ortalyǵynyń sarapshysy, ekonomıst Maqsat Halyq altyn qunynyń artýyn AQSh-tyń Federaldy rezervter júıesiniń sońǵy jyldardaǵy dollardyń kilttik paıyzdyq mólsherlemesin túsirgenimen baılanystyryp otyr.
− Bul qubylys ótken jyldyń sońyna qaraı anyq baıqaldy. Nátıjesinde, Amerıkanyń qundy qaǵazdarynyń depozıttik paıyzdyq mólsherlemeleri tústi. Demek, paıyz tómendese, altynnyń baǵasy kóteriledi degen sóz. Sondyqtan ınvestorlardyń kóshi altynǵa aýady. Sóıtip naryqtaǵy qundy metaldyń bási joǵarylaı túspek. Sonymen qatar Eýropa men Azııanyń qor bırjalarynan AQSh-qa kapıtal aǵymy baıqalady.
Sóıtip Japonııanyń ıeni men eýroǵa qaraǵanda dollarǵa degen senimniń joǵary ekenin kórýge bolady. Bul elder jeńildetilgen aqsha-nesıe saıasatyn júrgizedi. Búgingi tańda paıyzdyq mólsherlemeni «0» deńgeıine deıin túsirip otyr. Buǵan qosa kóptegen el dollarsyzdaný saıasatyn júrgizýde. Bizde de bul úderis baıqalady. Ulttyq bank dollardan arylý maqsatynda altyndy kóbirek satyp alyp, rezerv retinde basymdyq berip otyr, − deıdi ekonomıst. Altyn saýdasynyń qyza túsýine áser etken bul faktorlarǵa Qytaıdaǵy koronavırýstyń áseri «jyǵylǵanǵa judyryq» boldy. M.Halyqtyń aıtýynsha, Qytaı naryǵynda tejelý prosesi aıqyn sıpat aldy.
− Ásirese qor bırjalarynda alańdaýshylyq baıqalady. Sondyqtan ınvestorlar senimdi valıýta retinde altyndy tańdap otyr. Qundylyǵyn san ǵasyr boıy saqtap kelgen sary altynnyń áli de suranysqa ıe ekenin kóremiz. Tipti túsetin tabys, kiretin kiris az bolsa da altyn senimdirek bolyp tur, − deıdi ekonomıst.
Bul rette Qytaıdaǵy indettiń saldarynan ıýannyń da qunsyzdanǵanyna nazar aýdarǵan abzal. Inflıasııa bolǵan jaǵdaıda qarapaıym halyq aqshasyn túrli joldarmen saqtap qalýǵa tyrysady. Qashanda qarjylyq shıelenister ınvestorlardyń esin ekeý, túsin tórteý etip, sary ýaıymǵa salary túsinikti. Álbette, álemdegi iri saraptamalyq ortalyqtardyń boljamy men paıymy ınvestorlar úshin aýadaı qajet. Bul joly saqa sarapshylar altynnyń «altyn dáýiri» bastalǵanyn aıtyp otyr.
Qazir naryqtaǵy altyn baǵasy ýnsııasyna 1647,9 dollardy quraıdy. Nıý-Iorktiń Comex bırjasynda sáýir fıýchersiniń baǵasy 5,25 dollar dep belgilendi. Kúmistiń de baǵasy ósip, naýryzdaǵy kelisim boıynsha 0,6%-ǵa joǵarylady − ýnsııasyna 18,25 dollardy qurady.
Keıingi ýaqytta altyndy ókshelegen palladııge da suranys joǵarylap keledi. Bul metaldyń spot (qolma-qol esep aıyrysý) naryǵyndaǵy baǵasy birden 8,4%-ǵa artyp, 1 ýnsııa − 2849,61 dollarǵa kóterildi. Sóıtip buryn-sońdy bolmaǵan tarıhı rekord ornatty. Sibanye-Stillwater agenttiginiń baǵaly metaldar jónindegi dırektory Nıl Fronman ótken aptada palladııdyń baǵasy 14%-ǵa óskenin, tipti aldaǵy ýaqytta palladıı men rodıı metaldarynyń tapshy bolýy múmkin ekenin aıtty. Sarapshylar palladıı jyl sońyna deıin 45 paıyzǵa qymbattaıtynyn aıtyp dabyl qaǵýda. Bul eki metall búginde avtokólik katalızatorlarynda keńinen qoldanylatynyn aıta keteıik.
Altyn-valıýta rezervi − 29 mlrd dollar
Álemdik daǵdarys ekonomıkany eki ókpeden qysqan ýaqytta «altyn-kúmisti tas eken» demeı, barlyq qarajatyn baǵaly metaldarmen rezerv retinde saqtaıtyn memleketter osy baǵytqa tolaıym bet burýǵa kóshkendeı. Bul kóshte biz de barmyz. Byltyr jyl sońynda Qazaqstannyń altyn-valıýta rezerviniń kólemi 29 mlrd dollardy qurady. Onyń ishinde altyn aktıvter − shamamen 18,9 mlrd dollar.
Ulttyq banktiń altyn-valıýta aktıvteriniń quramyndaǵy altyn portfeli byltyrǵy kórsetkish boıynsha 385,5 tonnany qurady. Bul kórsetkish World Gold Council keltirgen derek boıynsha álemde 15-oryn aldy. Portfel tazartylǵan quıma altynnan jáne metall shottarda ornalasqan altyn depozıtterden turady.
Altynnyń basym bóligi Ulttyq banktiń Kassalyq operasııalar jáne qundylyqtardy saqtaý ortalyǵynda saqtalady. Al shetelde saqtalǵan altyndar týraly aqparatty qaýipsizdik turǵysynan jarııalaýǵa tyıym salynǵan. Bir anyǵy Ulttyq qordaǵy altyn kópshilik oılaǵandaı AQSh-ta jáne Fransııada saqtalmaıdy eken.
Aıta keterligi, 2017 jyldan beri elimizde altyn quımalar satylymǵa shyǵarylǵan. Tazartylǵan altynnyń ólsheýish quıma halyq tarapynan suranysqa sáıkes daıyndalǵan bolatyn. Ulttyq banktiń derekterine súıensek, byltyr elimizde 15 732 dana altyn quımalar satylǵan. Bul kórsetkish 2018 jylmen (3 962 dana) salystyrǵanda 4 esege joǵary. Iаǵnı, halyqtyń baǵaly metaldy alýǵa qulshynysy da, satyp alý múmkindigi de artyp keledi. Baǵdarlama sheńberinde altyn quımalar ekinshi deńgeıli bankter (Qazaqstan halyq banki, Eýrazııalyq bank jáne Jýsan banki) men aıyrbastaý pýnktteri arqyly satylatynyn aıta keteıik. Quımalardyń satý baǵasyn ekinshi deńgeıli bankter men aıyrbastaý pýnktteri derbes belgileıdi.
