Ekonomıka • 28 Aqpan, 2020

Dástúrli ınvestısııanyń desi artty

195 retkórsetildi

Koronavırýstyń kesiri álemdik ekonomıkaǵa aıtarlyqtaı zııan keltirýde. Ásirese ınvestısııalyq ahýaldy tamyrshydaı dóp basyp aıtý múlde múmkin bolmaı qaldy. Iri kompanııalardyń ózi irkilip, aksııalary qunsyzdanyp barady. Taıaýda Apple-diń Qytaıdaǵy zaýyttary bir aptaǵa jabylyp, saldarynan kompanııa toqsandyq kórsetkishi kemigenin málimdedi. Adidas ta dúkenderiniń ýaqytsha jabylyp, tarıfteriniń tómendegeni týraly habarlady.

 

Altynǵa optımızmmen qaraıdy

Epıdemııa áserinen ınvestorlar dástúrli ınvestısııaǵa «qaıta oralýda». Ejelden baǵaly sanalǵan altynnyń quny keıingi ýaqytta kúrt artyp, soń­ǵy jeti jylda kóte­ril­megen kór­setkishke jetti − ýnsııasyna 1600 dollar­dan asyp jyǵyldy. Lon­dondaǵy Marex Spectron Group-ta baǵaly metaldar saýda­syna jaýap beretin maman De­vıd Govettiń aıtýynsha, qor bırjasyndaǵy qarajattyń basym bóligin altynǵa ınvestısııa­laý tıimdi ári tu­raqty bolmaq. Saqa sarapshylar tarapynan altyn baǵasyna qatysty naqty shek bolýy kerek degen pikir jıi aıtylǵanymen Devıd Govet al­tyn sııaqty dástúrli qorlar qy­syltaıań jaǵ­daıda ınvestorlar úshin qajet ekenin aıtady.

Altyn baǵasynyń artýyna dol­lardyń nyǵaıýy da oń yqpal etken. Bleakley Advisory Group bas ınvestısııalyq dırek­tory Pıter Býkvardyń paıym­daý­ynsha, altyn AQSh dollary­nyń «kúsheıýi» aıasynda ósip ke­ledi. Ol baǵaly metall baǵasynyń turaqtylyǵyna, sa­lyn­ǵan ınvestısııanyń «taǵdy­ryna» qatysty óziniń optımıs­tik kózqarasta ekenin de aıtqan bo­latyn. GSB UIB bıznesti taldaý or­talyǵynyń sarapshysy, eko­­­no­mıst Maqsat Halyq altyn qu­­­ny­­nyń artýyn AQSh-tyń Fe­de­ral­dy rezervter júıesi­niń soń­­ǵy jyl­dar­daǵy dollar­dyń kilt­­tik paıyzdyq mólsher­le­me­sin tú­sir­genimen baılanystyryp otyr. 

− Bul qubylys ótken jyl­dyń sońyna qaraı anyq baıqaldy. Nátıjesinde, Amerı­kanyń qun­dy qaǵazdarynyń depozıttik pa­ıyzdyq mólsherlemeleri tús­ti. Demek, paıyz tómendese, altyn­nyń baǵasy kóteriledi degen sóz. Sondyqtan ınvestorlardyń kóshi altynǵa aýady. Sóıtip na­ryqtaǵy qundy metaldyń bási joǵarylaı túspek. Sonymen qatar Eýropa men Azııanyń qor bırjalarynan AQSh-qa ka­pıtal aǵymy baıqalady.

Sóıtip Japonııanyń ıeni men eýroǵa qaraǵanda dollarǵa degen senimniń joǵary ekenin kórýge bolady. Bul elder jeńildetilgen aqsha-nesıe saıasatyn júrgizedi. Búgingi tańda paıyzdyq mólsherlemeni «0» deńgeıine deıin túsirip otyr. Buǵan qosa kóptegen el dollarsyzdaný saıasatyn júrgizýde. Bizde de bul úderis baıqalady. Ulttyq bank dollardan arylý maqsatynda altyndy kóbirek satyp alyp, rezerv retinde basymdyq berip otyr, − deıdi ekonomıst. Altyn saýdasynyń qyza túsýine áser etken bul faktorlarǵa Qytaıdaǵy koronavırýstyń áseri «jyǵylǵanǵa judyryq» boldy. M.Halyqtyń aıtýynsha, Qytaı naryǵynda tejelý prosesi aıqyn sıpat aldy.

− Ásirese qor bırjalarynda alańdaý­shylyq baıqalady. Sondyqtan ınvestorlar senimdi valıýta retinde altyndy tańdap otyr. Qundylyǵyn san ǵasyr boıy saqtap kelgen sary altynnyń áli de suranysqa ıe ekenin kóremiz. Tipti túsetin tabys, kiretin kiris az bolsa da altyn senimdirek bolyp tur, − deıdi ekonomıst.

Bul rette Qytaıdaǵy indettiń saldarynan ıýannyń da qunsyzdanǵanyna nazar aýdarǵan abzal. Inflıasııa bolǵan jaǵdaıda qarapaıym halyq aqshasyn túrli joldarmen saqtap qalýǵa tyrysady. Qashanda qarjylyq shıelenister ınvestorlardyń esin ekeý, túsin tórteý etip, sary ýaıymǵa salary túsinikti. Álbette, álemdegi iri saraptamalyq ortalyqtardyń boljamy men paıymy ınvestorlar úshin aýadaı qajet. Bul joly saqa sarapshylar altynnyń «altyn dáýiri» bastalǵanyn aıtyp otyr.

Qazir naryqtaǵy altyn baǵasy ýnsııasyna 1647,9 dollardy quraıdy. Nıý-Iorktiń Comex bırjasynda sáýir fıý­chersiniń baǵasy 5,25 dollar dep belgi­lendi. Kúmistiń de baǵasy ósip, naýryz­daǵy kelisim boıynsha 0,6%-ǵa joǵa­ry­lady − ýnsııasyna 18,25 dollardy qu­rady.

Keıingi ýaqytta altyndy ókshelegen palladııge da suranys joǵarylap keledi. Bul metaldyń spot (qolma-qol esep aıyrysý) naryǵyndaǵy baǵasy birden 8,4%-ǵa artyp, 1 ýnsııa − 2849,61 dollarǵa kóterildi. Sóıtip buryn-sońdy bolmaǵan tarıhı rekord ornatty. Sibanye-Stillwater agenttiginiń baǵaly metaldar jónindegi dırektory Nıl Fronman ótken aptada palladııdyń baǵasy 14%-ǵa óskenin, tipti aldaǵy ýaqytta palladıı men rodıı metaldarynyń tapshy bolýy múmkin ekenin aıtty. Sarapshylar palladıı jyl sońyna deıin 45 paıyzǵa qymbattaıtynyn aıtyp dabyl qaǵýda. Bul eki metall búginde avtokólik katalızatorlarynda keńinen qoldanylatynyn aıta keteıik.

 Altyn-valıýta rezervi − 29 mlrd dollar

Álemdik daǵdarys ekonomıkany eki ókpeden qysqan ýaqytta «altyn-kúmisti tas eken» demeı, barlyq qarajatyn baǵaly metaldarmen rezerv retinde saqtaıtyn memleketter osy baǵytqa tolaıym bet burýǵa kóshkendeı. Bul kóshte biz de barmyz. Byltyr jyl sońynda Qazaqstannyń altyn-valıýta rezerviniń kólemi 29 mlrd dollardy qurady. Onyń ishinde altyn aktıvter − shamamen 18,9 mlrd dollar.

Ulttyq banktiń altyn-valıýta aktıv­teriniń quramyndaǵy altyn portfeli byltyrǵy kórsetkish boıynsha 385,5 tonnany qurady. Bul kórsetkish World Gold Council keltirgen derek boıynsha álemde 15-oryn aldy. Portfel tazartylǵan quıma altynnan jáne metall shottarda ornalasqan altyn depozıtterden turady.

Altynnyń basym bóligi Ulttyq bank­tiń Kassalyq operasııalar jáne qundylyqtardy saqtaý ortalyǵynda saqta­lady. Al shetelde saqtalǵan altyn­dar týraly aqparatty qaýipsizdik tur­ǵysynan jarııalaýǵa tyıym salynǵan. Bir anyǵy Ulttyq qordaǵy altyn kóp­shi­lik oılaǵandaı AQSh-ta jáne Fransııada saqtalmaıdy eken.

Aıta keterligi, 2017 jyldan beri elimizde altyn quımalar satylymǵa shyǵarylǵan. Tazartylǵan altynnyń ólsheýish quıma halyq tarapynan suranysqa sáıkes daıyndalǵan bolatyn. Ulttyq banktiń derekterine súıensek, byltyr elimizde 15 732 dana altyn quımalar satylǵan. Bul kórsetkish 2018 jylmen (3 962 dana) salystyrǵanda 4 esege joǵary. Iаǵnı, halyqtyń baǵaly metaldy alýǵa qulshynysy da, satyp alý múmkindigi de artyp keledi. Baǵdarlama sheńberinde altyn quımalar ekinshi deńgeıli bankter (Qazaqstan halyq banki, Eýrazııalyq bank jáne Jýsan banki) men aıyrbastaý pýnktteri arqyly satylatynyn aıta keteıik. Quımalardyń satý baǵasyn ekinshi deńgeıli bankter men aıyrbastaý pýnktteri derbes belgileıdi.

Sońǵy jańalyqtar

Uǵyna bilgenge – ult taǵdyry

Saıasat • Búgin, 06:57

Kóńilge medet bolǵan maqala

Rýhanııat • Búgin, 06:56

54 adam jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 06:39

Qıyndyqpen birge jeńildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:32

«Birlik joq jerde – tirlik joq»

Qoǵam • Búgin, 06:26

El bolyp eńseremiz

Saıasat • Búgin, 06:20

Jańa aýrýhana 12 kúnde salynady

Elorda • Búgin, 06:17

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 06:14

Býmerang

Rýhanııat • Búgin, 05:54

Qorǵaýshylarǵa da qoldaý qajet

Aımaqtar • Búgin, 05:46

Toıdyń sońy topyrlaǵan syrqat

Aımaqtar • Búgin, 05:43

Kıeli kitaptar: tyıymdar ne úshin jasalady?

Rýhanııat • Búgin, 05:34

Aqırekte – Arystan bab...

Tanym • Búgin, 05:33

Toqyma ónerkásibine tyń serpin kerek

Ekonomıka • Búgin, 05:22

Medısına ǵylymyn damytýǵa ne kedergi?

Medısına • Búgin, 05:15

Teatrdyń onlaın tartýy

Rýhanııat • Keshe

Úı janýarynan vırýs juǵa ma?

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar