«Qazaqstan» RTRK» AQ oblystyq fılıaly usynysymen Atyraý oblys ákimdiginiń qoldaýymen ult tarıhynyń oblys aýmaǵyndaǵy qundylyqtaryn jurtshylyqqa tereńirek jetkizý maqsatynda «Hazardan – qazaqqa deıin» atty jańa jobany túsirý jumystary bastaldy.
Ult tarıhy – ult múddesi. Ulttyq tarıhty zerdeleý jónindegi vedomstvoaralyq jumys tobynyń keńeıtilgen otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik hatshysy Marat Tájın: «Biz ýaqyttyń tarıh ǵylymynyń aldyna múldem jańa talaptar qoıyp otyrǵanyn aıqyn kórip, uǵynýǵa tıistimiz. Sondyqtan qazaq etnosynyń arheologııasyn, antropologııasyn, etnografııasyn, folkloryn, mádenıeti men dástúrlerin zertteýge kúsh sala otyryp, qazaqtardyń nomadtyq órkenıetin zertteý salasynda ǵylymı jáne ǵylymı-qoldanbaly zertteýler baǵdarlamasyn daıyndaýǵa tıispiz» dep, el tarıhyn jandandyrý maqsatynda birneshe usynystar jasady. Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha, «Halyq – tarıh tolqynynda» aıdarymen tarıhı zertteýler uıymdastyrý kerek ekenin de atap kórsetti.
Atyraý óńiri de tarıhqa baı, ulttyq qundylyqtarǵa toly aımaq. Endeshe, «Hazardan qazaqqa deıin...» atty tarıhı-mádenı ekspedısııasy Atyraý oblysy aýmaǵynda ómir súrgen kóshpendi qazaq halqynyń tarıhı-mádenı muralaryn jańǵyrtýǵa baǵyttalmaq. Negizinen, Batys Qazaqstan aımaǵyn basyp ótken saýda joly týraly alǵashqy derekter VI-VIII ǵasyrlarda belgili bola bastady. Uly Jibek jolynyń bir tarmaǵy – Shash-Úrgenish-Ústirt-Saraıshyq-Batys tarmaǵy HIII-HIV ǵasyrda jandana tústi. Saýda jolyndaǵy Saraıshyq qalasynyń mańyzy zor boldy.
Saraıshyq pen Úrgenish arasynda eki saýda tarmaǵy qalyptasty. Birinshisi – Saraıshyq-Tasqudyq-Taskeshý kerýen saraıy (Taskeshý kópiri)-Qaınar bulaǵy-Baqashy áýlıe-Ushqan qalasy-Mańsýalmas (Qosqudyq) tarmaǵy arqyly júrgen. Ekinshi tarmaq – Qosqudyqtan ońtústik-batysqa qaraı burylyp, Kóptam-Sam-Chýrýk-Bileýli arqyly júrgen. Bul keltirilgen derekter, Atyraý oblysy óńirinde júrip ótken Uly Jibek jolynyń da ózindik tarıhy bolǵandyǵyn aıǵaqtaıdy.
Jobanyń maqsaty – qansha ǵasyr ótse de, mańyzdylyǵyn joımaıtyn tarıhtyń kýási - Uly Jibek jolyn negizge ala otyryp, Atyraý oblysy óńirindegi tarıhı-mádenı muralarǵa saıahat jasaý. Atyraý oblystyq tarıhı - mádenı murany qorǵaý, qalpyna keltirý jáne paıdalaný jónindegi memlekettik ınspeksııanyń málimetterine súıensek, 2010 jyly oblys boıynsha 313 tarıhı-mádenı eskertkish, 525 nysan tirkelgen.
Ekspedısııalyq top quramynda arheolog, tarıhshy, ólketanýshylar bar.
Oblys tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan joba – 10 bólimnen turatyn derekti fılmde tarıhı-derekti jáne kórkemdik qundylyǵy jaǵynan tolyqqandy dúnıe toptastyrylatyn bolady.
Joba jetekshisi – Shyńǵys Muqan, Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary. Fılmniń dırektory – Asqar Áshimov, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıalynyń dırektory, qoıýshy rejısser. Ideıa avtory – Nazarbek Qosshıev, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıaly dırektorynyń orynbasary-bas redaktor. Ssenarııdiń avtory ári redaktory – Elnur Esmuratova, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıalynyń redaktory.
Týǵan ólkemizdiń baı tarıhyn baǵa jetpes beıneqatarlar, ólketanýshy, arheolog, tarıhshylardyń derekteri arqyly jurtshylyqqa jetkizý – fılmniń basty maqsaty.
Dastan Kenjalın.
