Prezıdent • 02 Naýryz, 2020

El kókeıindegi saýaldarǵa jaýap

370 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ótken senbide informburo.kz saıtyna suhbat berdi. Áńgime barysynda elimizdegi ózekti máseleler qamtyldy. Atap aıtsaq, Prezıdent ulttyq biregeılik, beıbit jıyndar, qazaq tiliniń keleshegi týraly oı qozǵady. Osy oraıda, oqyrmanǵa Memleket basshysynyń suhbatyn yqshamdap usynýdy jón kórdik.

El kókeıindegi saýaldarǵa jaýap

Prezıdent Q.Toqaev óz sózinde aqparattyq keńistikte oryn alyp jat­qan jaıttardy únemi tyńǵylyqty baqy­laıtynyn málimdedi. Memleket bas­shysynyń sózine qaraǵanda, qoǵamdy tol­ǵandyrǵan suraqtarǵa qatysty óz ustany­myn túsindirýdi qajet dep sheshken.

О́z suhbatynda Prezıdent Jambyl oblysyna jumys saparymen baratynyn, Qordaı aýdanynyń qazaqtar men­ dún­gender turatyn aýyldarynyń tur­­ǵyndarymen kezdesýdi josparlap otyrǵanyn aıta kelip: «Biz ultara­lyq, et­nos­aralyq qarym-qatynas máse­le­sin­degi amaldarymyzdy qaıta oı ele­ginen ótkizýge tıisti ekenimiz sózsiz. Qazaq­stan dostyq pen kelisim aýmaǵy bol­dy jáne bolyp ta qala beredi. Bizdiń ura­ny­myz – ár alýandyqtaǵy birlik», dedi.

Prezıdent elimizdegi etnosaralyq kelisim túsinigin qaıta qarap, Qazaqstan aýmaǵyn mekendegen búkil etnos ókilderi bir týdyń astyna jıylýynyń ózektiligin túsindirdi.

«Osy jerde turyp jatqan halyq, etnostyq toptar shyndyǵyna kelgende bir ult sanalady. Shetelde bizdi «qazaqtar» dep ­biledi. О́ıtkeni bizdiń memleketimizdiń ataýy dál osy sózben astasyp jatyr. Árı­ne Qazaqstanda turaqty turatyn árbir etnostyń ózindik ereksheligine nuqsan kel­tirý jaıyn­da sóz de bolmaýy tıis. Olar­dyń barly­ǵy ózderiniń tilderin oqyp, qoldanýǵa, mádenıetterin damytyp, ádet-ǵuryp­ta­ryn saqtaýǵa quqylary bar jáne solaı bolyp qala beredi. Buǵan qosa, qazaq tili de jedel damýy qajet. Qazaq tili bola­shaqta shyn mánindegi ultaralyq baı­lanys tiline aınalýy kerek», dedi Memleket basshysy.

Qazirgi tańda elde beıbit jıyn­darǵa qatysty zań jobasy jan-jaqty tal­qy­lanyp jatqany belgili. Pre­zıdenttiń tapsyrmasymen júzege asyp jatqan bul bastama sarapshylar tarapynan jo­ǵary baǵalandy. Áıtse de zań jobasyn tyńǵylyqty zerdelegen zańgerler keıbir erejelerdi synǵa aldy. Q.Toqaev osyǵan baı­lanysty óz ustanymyn bildirdi.

«Beıbit jıyndar ótkizý azamat­tary­myzdyń Konstıtýsııamen kepildik beril­gen quqyǵy jáne jergilikti bılik ból­gen, buǵan qosa qaladan tys­qary emes jerlerde ótkize alady. Konstı­tý­­sııa­lyq qurylymdy buzýǵa baǵyt­tal­ǵan kez kelgen umtylys, sonymen qatar eks­tre­mıstik zorlyq-zomby­lyq kórinis­teri zańnamaǵa sáıkes toqta­ty­la­dy. Bul elimiz azamattarynyń ba­­sym bóliginiń múddesi úshin jasala­dy. ­Bu­ǵan qosa, beıbit jıyndardy ótki­zý­diń tek habar­lan­dyrý tártibin engizý túbe­geıli ma­ńyzdy dep sanaımyn», dedi Prezıdent.

Memleket basshysy áńgime barysynda beıbit jıyndardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin mıtıngke qatysý­shy­lardyń josparlanyp otyrǵan sanyn habarlaýy qajettigin jetkizdi. Bul olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin barynsha mańyzdy. Sol arqy­ly uıymdastyrýshylar da, jergilikti bılik te qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa jaýap­kershilik almaq. Alaıda zań jobasyndaǵy beıbit jıyndarǵa qatysýshylardyń sanyn 250 adam dep shekteý engizýdi jónsiz dep sanaıtynyna ekpin berdi.

Keıingi kezde qoǵamda qyzý talqyǵa túsip jatqan taqyryp – belsendi Dýlat Aǵadildiń tergeý ızolıatorynda qaza tabýy. Buǵan qatysty birqatar óńirde nara­zy­lyq aksııasy ótken-di. Q.Toqaev atalǵan máse­leden habar­dar ekenin, elimizdiń ár aza­maty ustanǵan kóz­qarasyna qaramas­tan quqyǵy qor­ǵalatynyn atap kórsetti.

«Qoǵamdyq úlken rezonansqa baılanysty bul ispen tyńǵylyqty tanysyp shyqtym. О́kinishke qaraı belsendi Aǵadil júrek derti saldarynan qaıtys bolǵanyn nyq senimmen qýattaı alamyn. Basqasha sendirýge tyrysý – demek shyndyqqa qarsy shyǵý. Qaza tapqan azamat kim bolsa da, qandaı kóz­qarasty ustansa da ol eń aldymen adam. Adam ómiri biregeı ári baǵa jet­peıdi. Bárimiz de Alla taǵalanyń jaz­myshyna moıynsunamyz. Imandy bolsyn», dedi Prezıdent.

Sondaı-aq Q.Toqaev suhbatynda Muhtar Jákishevke qatysty da pikir bildirdi. Memleket basshysy bul má­se­­leniń sot quzyretine kiretinine toq­talyp, M.Jákishevtiń densaýlyǵyna baılanysty shartty túrde merziminen buryn bosatý týraly birneshe ret júgingeninen habardar ekenin atap ótti. 3 naýryzda birinshi ınstansııadaǵy sot otyrysy ótedi. Q.Toqaev sot sheshimi ádil bolatynyna senim bildirdi.

Budan bólek, Prezıdent qazirgi tań­da álemdi dúr silkintken korona­vı­rýsqa qatysty da pikir bildirdi. Mem­­leket basshysynyń sózine qara­ǵan­da, jaǵdaı­dy baqylaýda ustaýǵa kúsh salynyp jatyr. Alaıda esh­kim, tipti damyǵan memleketter de vırýs­­tyń enýine qarsy qorǵanysqa tolyq kepil­dik bere almaıdy. Osyny eske sal­ǵan Q.Toqaev der ýaqytynda qabyl­dan­ǵan sharalar oń nátıjesin berip otyrǵanyn jetkizdi.

«Úkimetke azamattardyń densaý­lyǵyn qorǵaý úshin eń batyl, jan-jaqty sharalar qabyldaý tapsyryl­dy. Koronavırýs álem boıynsha óte joǵary jyldamdyqpen taralyp jatyr. Muny da eskerý qajet. Eger ten­den­sııa osy qalpynda qalsa, onda kóp adam qatysatyn sharalardy, onyń ishinde halyqaralyq forýmdar­dy basqa ýaqytqa aýystyrýǵa nemese bas tartýǵa týra keledi. Tarıh indet­tiń bılik pen azamattardyń batyl áre­ketterinen «qaýiptenetinin» kórsetip otyr. Orta ǵasyrda oba ózine adamdar qarsy tur­ǵannan keıin qalalardan keıin she­gindi. Al ol kezde tıisti dári-dármek te bol­maǵan edi. Menińshe, adamzat bilimimen jáne tehnologııasymen osynaý páleden qorǵana alady», dedi Prezıdent.

Esterińizde bolsa, ótken aıda EAEO elderinen ákelingen avtomashına­lardy tirkeý máselesi týyndaǵan edi. Q.Toqaev Úkimettiń keńeıtilgen oty­rysynda osyny sheshýge qatysty bir­qa­tar tapsyrma berdi. Áli kúnge ózekti­ligin joımaǵan problemaǵa toq­tal­ǵan Memleket basshysy Ar­me­nııa­dan ákelingen avtomashına­lardy paıdalanýdyń tetikteri qaras­ty­rylatynyn aıtty.

«Meniń tapsyrmammen Bas prokýratýra osy ahýalǵa quqyqtyq baǵa­laý júrgizdi. Birqatar memlekettik qurylymnyń qyzmetine narazylyq bar. Buǵan qosa, jekelegen tulǵalar zańnamany buza otyryp jáne adamdardy aldap, zańsyz bıznes quryp alǵan. Armenııadan mashına ákelý bary­­syndaǵy alaıaqtyq áreket fakti­leri bo­ıyn­sha tergeý júrgizi­lip jatyr. EAEO boıynsha keıbir seriktes­terimizben de ózara is-qı­mylda birqa­tar másele bar. Biz olarmen birge al­daǵy ýaqytta mundaı prob­le­malar­dyń qaıtalanýyna jol ber­meý úshin jumys júrgizip jatyrmyz. Úkimetke qazaqstandyq kólik ıeleri­niń múddelerin eskere otyryp, Arme­nııadan ákelingen avtomashınalardy paıdalanýdy retke keltirý boıyn­sha qosymsha uıymdastyrýshylyq sharalardy ázirleý tapsyryldy», dedi Q.Toqaev.

Memleket basshysy Ulttyq qo­ǵam­­dyq senim keńesiniń qyzmetine baǵa berip, keńestiń memlekettik jú­ıeni reformalaý boıynsha paıdaly usy­nystardy túrlendirýge úles qos­qanyn atap kórsetti.

«Saıası reformalardyń birinshi toptamasynyń zań shyǵarmashylyq prosesi bastalyp ketti. Ekonomıkalyq salada aýqymdy is atqarylyp jatyr. Osy jyldyń sońyna deıin Ult­tyq qoǵamdyq senim keńesiniń qaty­sýymen reformalardyń kelesi toptamasy ázirlenedi. Memlekettik qyzmet­shilerdi jumyldyrý arqyly qaýyrt jumys júrgizilip jatyr. Keńeske memleketimizdiń qurylysyna óz úlesin qosýdy qalaıtyn jańa adamdar kirgisi keledi. Olar – tanymal zańgerler men  belsendiler. Sondyqtan taıaý ýaqytta men buǵan deıin habarlaǵan aýys-túıis jarııa etiledi», dedi Prezıdent.

Qoryta aıtqanda, Memleket basshysy Q.Toqaev osy suhbaty arqyly qoǵamdaǵy ózekti máselelerge beıjaı qaramaıtynyn, eldiń múddesi árdaıym joǵary turatynyn taǵy bir ańǵartty. Prezıdenttiń aıtýynsha, memlekettiń búkil ıgiligi halyqtyń turmys-tirshiligin jaqsartýǵa baǵyttalmaq.