Úkimet • 02 Naýryz, 2020

SIM kóleńkeli saýda úlesin 31%-ǵa deıin tómendetýdi josparlap otyr

6 retkórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń kezekti otyrysynda Saýdany damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy tujyrymdamasynyń jobasy qaraldy. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri B. Sultanovtyń málimdeýinshe, 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha saýdadan túsetin ekonomıkalyq áser JIО́ qurylymynda 17%-dyq, al naqty ósimde 7,6%-dyq úlesti qurady. Bul ekonomıkalyq qyzmetterdiń barlyq túrleriniń arasynda kólemi jaǵynan ekinishi kórsetkish, qurylys salasymen qatar ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵynyń damýynan alda. Salanyń áleýmettik áseri ortasha jalaqysy 187 myń teńgeden asatyn 1,5 mln jýyq adamdy jumys oryndarymen qamtamasyz etýde. 

B. Sultanovtyń aıtýynsha, ishki saýdada búgingi kúni úsh túıindi problema bar. Bul salanyń tıimdi damýyna kedergi keltiretin 3 tapshylyq: 

- zamanaýı saýda formattarynyń azdyǵy; 

- saýda alańdarynyń jetispeýshiligi; 

- tıimdi qoıma oryndarynyń shekteýligi.

«Bul problemalar deldaldardyń uzyn ári aıqyn emes jelisin qalyptastyrýǵa alyp keledi, ol taýardy óndirýshiden tutynýshyǵa deıin ońtaıly tizbek boıynsha jetkizýge múmkindik bermeıdi. Sonyń nátıjesinde, búgin biz azyq-túlik taýarlaryna baǵanyń negizsiz ósýin jáne halyqtyń olardy satyp alýǵa aıtarlyqtaı shyǵyndaryn baıqaımyz. Sondaı-aq ishki naryqta sheteldik taýarlardyń bolýy artty. Bul negizinen sapasy tómen taýarlar, bul bizdiń azamattarymyzdyń ómir súrý sapasyna áser etedi», — dedi B. Sultanov.

Sonymen qatar ishki naryqta sheteldik bólshek jelilerdiń ekspansııasy baıqalady. Sheteldik bólshek saýda jelileri sórelerinde úlken úlesti olarda shyǵarylǵan ónimder quraıdy. Dıskaýnterler formatynyń bolmaýy, sondaı-aq óńirlik rıteıldiń álsiz damýy da bul bos oryndardy sheteldikterdiń toltyrýyna yqpal etedi.

Sonymen qatar búginde álemdik saýda úshin basty táýekelderdiń biri — saýdalyq proteksıonızmdi kúsheıtý, bul Dúnıejúzilik bank sarapshylarynyń baǵalaýy boıynsha jahandyq taýar aınalymynyń 9%-ǵa qysqarýyna alyp kelýi múmkin.

«Jalpy alǵanda, biz júrgizgen taldaý óndirýden ótkizýge deıingi tizbekte týyndaıtyn birqatar problemalardy sheshý tutastaı saýda júıesiniń qalyptasýyna alyp keletinin kórsetedi. Qazirdiń ózinde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý men agroónerkásiptik keshendi damytýdyń memlekettik baǵdarlamalary, Bıznestiń jol kartasy 2025, qarapaıym zattardyń ekonomıkasy jumys isteıdi. Olar óndiristiń qarqyndy damýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan», — dep túsindirdi saýda mınıstri.

Mınıstrlik 2025 jyly makroındıkatorlarǵa qol jetkizýdi maqsat etip otyr. Olardyń eń mańyzdylaryn atap ótsek, salanyń jalpy qosylǵan qundaǵy kóleńkeli qyzmetteri úlesiniń 31%-ǵa deıin tómendeýi, ulttyq standarttardy qoldaný deńgeıin 75%-ǵa deıin jetkizý jáne taýarlar men qyzmetterdiń shıkizattyq emes eksportyn $41 mlrd deıin ulǵaıtý.

Saýdany damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan uzaq merzimdi strategııasyn anyqtaý barysynda 7 negizgi mindet belgilendi.

Birinshiden, ónimniń sapasy men qaýipsizdigin arttyrý. ISO (standarttaý jónindegi halyqaralyq uıym) halyqaralyq standarttaryna sáıkestigi úshin óndiristerdi sertıfıkattaý úshin otandyq taýar óndirýshilerdi yntalandyrý sharalary ázirlenetin bolady.

Ekinshiden, saýda salasynda sapaly adamı kapıtaldy qalyptastyrý. 

Biliktiligi joǵary kásipkerlerdi daıarlaý maqsatynda saýda salasyndaǵy kásipterdiń bedelin arttyrýǵa baǵyttalǵan kadrlar daıarlaý júıesi qaıta qaralatyn bolady.

Úshinshi mindet — josyqsyz kásipkerlerdi kóleńkeden shyǵarýǵa múmkindik beretin ońtaılandyrylǵan sıfrlyq saýda prosesin qamtamasyz etý. 

Stasıonarlyq saýda jáne qyzmet kórsetý obektilerinde bıznesti sıfrlandyrý máseleleri pysyqtalatyn bolady.

Tórtinshiden, kóp formatty saýda-bólý ınfraqurylymyn qurý. 

Bul úshin óndirýshilerge óz ónimderin ishki jáne syrtqy naryqtarǵa saqtaýdy, qaptaýdy jáne jetkizýdi uıymdastyrýǵa múmkindik beretin kóterme-taratý jáne agro-logıstıkalyq ortalyqtar jelisi qurylatyn bolady.

Besinshi mindet — qolaıly tutyný ortasyn qalyptastyrý. 

Kóleńkeli bıznes deńgeıin tómendetý jáne taýarlarǵa baǵany turaqtandyrý úshin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn óndirýdi yntalandyrý jáne ótkizý jóninde sharalar qabyldanatyn bolady.

Altynshy mindet — shıkizattyq emes taýarlar men qyzmetterdiń ımportyn jáne eksportyn sapaly dıversıfıkasııalaý. Ol eksporttyń jalpy kóleminde qaıta óńdelgen ónerkásiptik jáne aýyl sharýashylyq ónimderiniń úlesin arttyrýǵa, sondaı-aq belsendi eksporttaýshylardyń sanyn bir myńǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.

Jetinshi mindet — ishki jáne syrtqy naryqtarda otandyq taýarlar óndirýshilerine qolaıly jaǵdaı jasaý.

B. Sultanov atap ótkendeı, Ulttyq syrtqy saýda saıasaty ekonomıkalyq dıplomatııa quraldaryn paıdalaný, kópjaqty ekonomıkalyq ıntegrasııalyq birlestikterdiń alańdarynda bıznestiń ulttyq múddeleri men qyzyǵýshylyqtaryn ilgeriletý men qorǵaý arqyly álemdik ekonomıkaǵa ıntegrasııalanýǵa baǵdarlanatyn bolady.

Qazirgi ýaqytta Tujyrymdamada kózdelgen sharalardy qajetti qarjylandyrýdy baǵalaý jónindegi jumys júrgizilýde. 

Dúnıejúzilik banktiń ókili Sh. Rahardja elimizde saýdany damytý máselesiniń ózektiligi men tásilderi týraly baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, saýda — tabysty elderdiń damýynyń bir bóligi, ásirese úlken aýmaǵy bar, biraq salystyrmaly túrde shaǵyn ishki naryǵy bar Qazaqstan úshin asa mańyzdy.

«Saýda bızneske úlken naryqqa, joǵary sapaly tutynýǵa jáne ónimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi, bul tabystyń ósýin saqtaý úshin qajet», — dedi Sh. Rahardja.

Premer-Mınıstrdiń Birinshi orynbasary – qarjy mınıstri Á. Smaıylov atalǵan memlekettik baǵdarlamany iske asyrý naryqty sapaly ónimmen molyqtyrýdy jáne eksporttyq taýarlar men qyzmetterdiń básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin zamanaýı saýda júıesin qurýǵa jáne damytýǵa múmkindik beretinin atap ótti.

«Búgingi tańda bıznes-qaýymdastyqpen kólemdi jumys atqaryldy. Memlekettik baǵdarlamany ázirleý kezinde barlyq qajetti máselelerdi eskerip, basqa memlekettik baǵdarlamalarǵa sáıkestendirý kerek», — dedi Á. Smaıylov.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar