Abaı • 02 Naýryz, 2020

Qarasazda shalqydy Abaı jyry

68 retkórsetildi

Jýyrda Muqaǵalı Maqataevtyń týǵan jeri – qasıetti Qarasazda Abaı mereıtoıyna arnalǵan ádebı kesh ótti. Ol «Abaı jaqqan bir sáýle sónbeý úshin» dep ataldy. Mádenı sharany uıymdastyrǵan – Raıymbek aýdany ákimdigi men respýblıkalyq «Muqaǵalı» jýrnaly.

Keshke Almatydan kelgen aqyn-jazýshylar, mádenıet jáne óner qaıratkerleri, Jetisý jurtshylyǵynyń ókilderi qatysty. Jınalǵandar uly aqynnyń murasyna jańasha kózqarastarmen baǵa berýge tyrysty.

Semeı men Jetisý bir-birinen shalǵaıda jatsa da, olardy biriktiretin rýhanı kúsh bar. Ol – qara óleń! Abaı qazaqtyń ózin de, sózin de túzetý úshin ólsheýsiz eńbek etti. «Qalam tartqan qazaqtyń bári de aqyn, Abaı biraq qaıtadan tirili me» degen Muqaǵalı da kemeńger ustazynyń amanatyn abyroımen oryndaý jolynda aıanǵan joq. Aǵartýshylyq murattar, kúreskerlik maqsattar eki tulǵany ulttyq kemeldikke jeteledi. Sondyqtan búgingi kúni eki óńirdiń eli Abaıdyń mereıtoıyna júrekjardy lebizin arnap, qýanǵandary jarasyp turǵandaı. Qarasaz – Jıdebaıǵa, Elshenbúırek – Shyńǵystaýǵa, Shálkóde – Qaraýylǵa týysqandyq sálemin joldady. Abaı toıyna án-jyrdan shashý shashty. Bul kórinister mereıtoıdyń kórkin odan ári asha tústi.

Qarasazǵa kelgen qonaqtar eń aldymen Muqaǵalı aqynnyń eskertkishine gúl shoqtaryn qoıdy. Memorıaldyq mýzeıge bas suqty. Bul – ózgermeıtin daǵdy, jazylmaǵan zańdylyq. Eń qyzyǵy, kópshilikke mýzeı jádigerlerin ǵylymı qyzmetkerler emes, Qarasazdaǵy Alban Asan Barmanbekuly atyndaǵy orta mekteptiń oqýshylary tanystyrdy. Olar Abaı men Muqaǵalı óleńderin aǵylshyn, orys, qytaı tilderinde múdirmeı oqyǵanda balalarǵa súıinbegen jan qalmady. Ádebı keshti Raıymbek aýdany ákiminiń orynbasary Nurbol Saǵatbekuly ashty. Hantáńiri etegindegi taýly óńirdiń tynys-tirshiligimen qysqasha tanystyra kelip, Muqaǵalı eliniń abaıtanýǵa barynsha nazar aýdaryp otyrǵanyn tilge tıek etti.

– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasyn bárimiz zeıin qoıyp oqydyq. Onda rýhanı qundylyqtar týraly keńinen aıtylǵan. Abaı ǵıbrattaryn túsiný, ulylyq nárin sanamyzǵa sińirý basty qajettilik, – dedi Nurbol Saǵatbekuly.

Al Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary, aqyn Aqberen Elgezek Abaı armanyn azattyq múddesimen ushtastyrǵan alash qaıratkerleriniń is-áreketterine taldaý jasaı kelip, Maǵjan Jumabaevtyń shyǵarmashylyq syrlaryna toqtaldy. Abaı tálimine den qoıǵan Maǵjannyń hakim tutatqan otty qalaı laýlatqanyn naqty mysaldarmen kórsetti. Jurtty qyzyqty áńgimege qanyqtyrdy.«Jetisý» telearnasy dırektorynyń birinshi orynbasary, belgili jazýshy Serik Ábikenuly Abaıdy úlgi tutqan Ilııas Jansúgirovtiń uly aqyn jolyn jalǵastyrýda muragerlik mindetin adal atqarǵany jaıly sóz etti. Abaıdyń jınaǵyna Ilııas Jansúgirov tereń oılarmen órilgen alǵysóz jazǵanyn mazmundy etip aıtyp berdi.

Abaı ulttyq mádenıetti jan-jaqty kemeldendirip, ulttyq ónerdi de bıikke kótergen tulǵa. Máselen, qazaq ánderin jetildirip eýropalyq deńgeıge jetkizgen. Batystyń romanstaryn ulttyq áýendermen tolyqtyrdy. Nátıjesinde «Tatıananyń qyrdaǵy áni» sekildi kórkem týyndylar ómirge keldi. Ol «Jelsiz túnde jaryq aı», «Aıttym sálem, Qalamqas» bolyp jalǵasty. Abaı  ónegesi – ónerdiń búgingi ókilderi úshin de máńgilik ólshem. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, kompozıtor Beıbit Dáldenbaı osy jaıyndaǵy oılaryn ortaǵa saldy.

Abaı jáne Muqaǵalı! Bul úndestiktiń jóni bólek. Muqaǵalı ony «Abaı jaqqan bir sáýle sónbeý úshin» degen jyr joldary arqyly túsindirgen edi. «Muqaǵalı» jýrnalynyń bas redaktory Batyq Májıtulynyń sózinde osylardyń bári qamtyldy.

– Abaı men Muqaǵalı qazaqtyń sózin túzedi. Túzelgen sózdi qısaıtýǵa, ulylardyń eńbekterin esh ketirýge haqymyz joq. Búgingi basqosýdan osyndaı ǵıbrat alsaq – erlegenimiz! – dedi Batyq Májıtuly.

Muqaǵalıdyń uly Juldyz Maqataev Qarasazda ótken abaıtaný sharasyna rızalyǵyn bildirdi. Sonyń dálelindeı etip oıyn ózi jazǵan óleńmen jetkizdi.

Hakim Abaı naqylmen oı qosady,

Aqyn Muqań muńdasyp, syrlasady.

Aıtyńdarshy, dúıim jurt, keler urpaq,

Osy ekeýdiń orynyn kim basady?! – dedi Juldyz Muqaǵalıuly.

Kesh barysynda aýdan ónerpazdary baǵdarlamasy keń konsert kórsetti. Abaı ánderi shyrqaldy. Qazaq radıosynyń dıktory Amanjan Eńsebaev uly aqynnyń qara sózin náshine keltirip oqyǵanda, Qarasaz jurtynyń kózine dıktor Muqaǵalı elestegendeı bolyp qalyń jurt tebirendi. «Muqaǵalı oqýlary –2019» baıqaýynyń bas júldegeri atanǵan Sara Jumash Abaı toıyna arnap jyrdan shashý shashty.

Aıtpaqshy, Almaty oblysy aýdandarynda Abaı kúnderin atap ótý Qarasazdan bastaldy. Eki alyptyń rýzy urpaqtaryn qoldap turǵandaı, ádemi áserge bóledi.

 

Sońǵy jańalyqtar

Betperde kıgen kóktem - 6

Qoǵam • Búgin, 17:09

D dárýmeni - ınfeksııalardyń «jaýy»

Koronavırýs • Búgin, 16:47

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:58

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Uqsas jańalyqtar