STEM – oqytýdyń biriktirilgen tásili. Bul bilim berý ádisi balalarǵa álemniń kez kelgen jerinde, árbir árekette, barlyq pánde, búkil salada, tipti sanada ǵylymnyń bar ekenin kórsetýdi, zertteýge úıretýdi kózdeıdi. Qazir STEM álemdik bilim berýdiń basty trendteriniń birine aınaldy jáne osy baǵyttaǵy mamandarǵa suranys kóp. Sebebi ár salaǵa saraptaı alatyn, bolashaqty boljap, búginin baǵamdaıtyn qyzmetker kerek. Álemdegi aldyńǵy qatarly elder STEM boıynsha bilim berýdi memlekettik baǵdarlamalaryna engizgen.
«Mıras» halyqaralyq mektebiniń 9-synybynda oqıtyn Ásel Ádilbekqyzy bıologııa sabaǵynda 2 jyldan beri «Akýaponıka» ádisin zerdeleýmen aınalysyp keledi. «Akýaponıka» (Aquaponics) akýarıýmdegi sýdy birneshe márte tazartyp, qaıta qoldanýǵa negizdelgen.
– «Akýaponıka» – akýa mádenıet pen gıdroponıkanyń qosylýynan týǵan. Gıdroponıka – ósimdikterdi topyraqsyz ósirýge baǵyttalǵan tásil. Akvarıýmdegi balyqtar shyǵaratyn qaldyqtardyń quramynda ammıak jáne mıkroelementter bolady. Osy ammıak jáne mıkroelementteri bar sýdy ósimdikterge tartamyz. Al topyraqsyz ósip jatqan ósimdikter ammıak pen mıkroelementterdi tyńaıtqysh sekildi qoldanady. О́simdikter qajetti zattardy sý quramynan boıyna sińirgende sý bastapqy qalpyna kelip, tazarady. Sol tazartylǵan sý qaıtadan akvarıýmdegi balyqtarǵa keledi, – deıdi Á.Ádilbekqyzy. Zertteýshiniń aıtýynsha, bul ádispen jumys istegende akýarıýmdegi balyqtardyń sýyn aýystyryp otyrýdyń qajeti joq. Balyqtarǵa jem shashýdan basqa eshqandaı fızıkalyq kúshtiń keregi bolmaıdy, ıaǵnı sý ózdiginen tazartylyp tur jáne ósimdikter topyraqsyz ósip, ózdiginen sýarylyp jatyr.
Al bas qaladaǵy №81 gımnazııanyń 6-synyp oqýshysy Erjuman Arlan forýmǵa robottehnıka qosymsha páninen ázirlegen dabyl qaqqysh qurylǵysyn tanystyrýǵa kelipti. Ol muǵalimimen birge qurastyrǵan quralyn jer úı maketiniń qaqpasyna ornalastyrǵan. Ury qaqpadan ótýge árekettense, lazer janyp, dereý qurylǵyǵa belgi beredi, sol sátte dabyl qaǵylady. Oqýshy bul quralynyń batareıa kómegimen qýattalatynyn jáne qazirgi qoldanystaǵy dabyl qaqqysh qurylǵylarǵa qaraǵanda ońaı qurastyrylatynyn aıtty. Qural ádettegi tehnıkalyq zattar dúkeninde satylatyn Arduino materıaldar jınaǵynan qurastyrylǵan.
Munda óz ónimderin, eńbekteri men jobalaryn tanystyrýǵa kelgen oqýshylar ár pánge kiriktirilgen STEM bilim berýdiń nátıjesi boıynsha jıǵan daǵdylaryn tájirıbede, ıaǵnı belgili bir ıgilikke qoldanýǵa árekettenip júr. Biri qolónerge qyzyǵýshylyǵy arqyly ekologıkalyq taza sómkeler tigýdi qolǵa alypty. Aqıqatynda, bul – eńbek páninde oryndaıtyn tapsyrma. Biraq ekologııalyq taza sómkeniń qandaı bolatynyn bilý úshin oǵan qajetti materıaldardy zertteý kerek jáne ǵylymı negizine tereńdeýge týra keledi. Endi bir qatysýshy áskerı mekteptiń bilim alýshysy retinde qorǵanystyń jańa júıesin iske qosýǵa talpynyp júr. Taǵy bir oqýshylar toby álemdik ádisterdi qoldanyp sý tazartqyshtyń úlgisin ázirleýde. Al kelesi biri ekologııalyq taza mashına jasaý jolynda eńbektep jatyr.
Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Rústem Bıǵarı vedomstvoda STEM tehnologııasyn elimizdegi mektepterdiń bilim berý júıesine engizý joldaryn qarastyratyn arnaıy keńes qurylatynyn jetkizdi.
– Kelesi jyldan bastap barlyq oblysta STEM zerthanalaryn ashý úshin 5 jylǵa 30 mlrd teńge bólinedi. Bul qarajat zerthanalardy jabdyqtaýǵa jumsalady. Al bıyl ár óńirdegi ókilderimizben, bilim berý uıymdarymen STEM bilim berý boıynsha jumystyń barysy talqylandy. Bir mektepte 3 pánnen STEM zerthanalaryn ashýdy kózdep otyrmyz, – dedi R.Bıǵarı.
Forým aıasynda STEM bilim berý salasyndaǵy máseleler men múmkindikter talqylanyp, Nur-Sultan qalasynda jumys istep jatqan zerthanalardaǵy STEM-jobalarynyń kórmesi qoıyldy. Bilim berý salasyndaǵy bedeldi spıkerler baıandama jasap, STEM tehnologııalaryn engizý boıynsha sheberlik synyptar ótkizdi.
