Aımaqtar • 04 Naýryz, 2020

Túlegen Taldyqorǵan turǵyn úı qurylysy jóninen kósh bastap tur

43 retkórsetildi

Byltyr Almaty oblysynyń ortalyǵyndaǵy turǵyn sany 180 myń adamǵa jeteǵabyl boldy. Iаǵnı elimizdegi ómir súrýge qolaıly, tabıǵaty taza da ásem Taldyqorǵanǵa qonys aýdaratyndar qatary ósip keledi. Ýrbandaný úrdisi de jyldam júrip jatyr. Qazir qala mańyndaǵy saıajaılardy qospaǵanda, sońǵy birer jylda boı kótergen shaǵyn aýyl sany da kúrt artqan eken.

Jalpy, qala mańyna shoǵyr­lanǵan adam qarasynyń kóbeıýi aýmaqtaǵy  áleýmettik jaǵdaıdyń qordalanýyna ákeletini anyq. Onyń qatarynda baspana keze­gi, jol salý, aýyz sýmen qamt­ý, kógil­dir otynǵa qol jetkizý sııaq­ty másele ótkir tur. Al Taldy­qorǵan qalasy boıynsha barlyǵy 12 saıajaı, 7787 jer telimine jarty lashyq bolsa da baspana turǵyzyp, kúneltip jatqan 18996 turǵyn bar eken.

– О́tken jyly qala mańyn­daǵy О́tenaı, «Ýchhoz», Saryarqa, «Agro­promyshlennık», Shaı­qorǵan, Úıtas saıajaı­laryn­daǵy turǵyndardyń talaby boıynsha birqatar sharýa at­qaryl­dy. Nátıjesinde, osy mekender­de 423,6 mln teńgege 40 shaqyrym aýyz­sý qubyry, 1,7 shaqyrym elektr jelisi, 1,4 shaqyrym jylý jelisi jáne áskerı qalashyqtaǵy 1090 páter­li 24 úıdiń jylý jelileri men toǵystary tolyǵymen jasaldy. Sol sııaqty, «Jastar-2» aýylyn­da da  22,5 shaqyrym elektr jeli­siniń qurylysy bastalǵan bo­latyn, ol jaqynda tolyq aıaq­ta­lady. Iаǵnı qala irgesindegi el­di mekenderdiń órkenıetke qol jet­kizý úshin qala bıligi kásibı qa­jyr-qaıratyn da, qomaqty bıýd­jet qarjysyn da jumsap otyr. Osy maqsatqa jalpy 229,5 mln teńge qarastyrylǵan, qazirge de­­ıin 98,4 mln teńge ıgerildi, – deı­di Taldyqorǵan qalasynyń ákimi Ǵalymjan Ábdiraıymov.

Al qaladaǵy kóp páterli úı­ler­diń sany jeti júzden asady eken. Osy turǵyn jaı aýmaǵyn­da 280 aýla men alań bar. Qala­nyń damý josparyna sáıkes bul aý­lalar kúrdeli jóndeýden ótip, balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary men sporttyq demalys oryn­daryna aınalýy tıis. Jań­ǵyr­tý jumystary 2012 jyly bas­­­talyp, 2019 jylǵa deıin qa­la­­daǵy 100 aýla jóndelip, qol­­­da­­nys­qa berilgen. Al ótken jyl­dyń sońynda taǵy 48 úıdiń aýla­sy jańartylýy tıis bolatyn. Qala­­­nyń Qabanbaı batyr, Birjan sal, N.Nazarbaev, I.Jansúgirov kó­she­­lerindegi turǵyn úılerdiń oıyn alańdaryn jóndeýge 213,5 mln teńge, al Qabylısa jy­­raý, Shev­chenko, Kıvılev jáne M.Tó­lebaev kósheleri men «Samal», «Mú­sheltoı», «Qara­tal», «Jeti­sý» shaǵyn aýdan­daryn­­daǵy aýlalardy jańǵyrtýǵa 827,2 mln teńge bıýd­jet qarjysy jumsalypty.

Árıne qazir qalanyń tur­ǵyn sany men aýmaǵy ǵana ósip otyrǵan joq. Taldyqorǵannyń óndiris pen aýyl sharýashylyǵy baǵytyn­daǵy damýy da qalyp­ty arnada eken. Ásirese óndiris oryndarynyń irgesi keńeıip keledi. Bul salaǵa baǵyttalǵan ın­vestısııa kólemi de jyl saıyn artady. Boljam bo­ıynsha, oblys ortalyǵyndaǵy ká­siporyndar­dyń jumysyn jandandyrý úshin 2019-2023 jyl aralyǵyn­da 28,7 mlrd teńge ın­ves­tısııa jumsalýy tıis. Byltyr bul baǵytta ıgerilgen qarjy 2 mlrd teńgeni qurapty. Nátıjesinde jańadan 3 óndiris orny iske qo­sylyp, 2 kásiporynnyń qýaty artqan. Al turaqty jumys ornyn ashý kórsetkishi qyryq jeti­ge deıin jetipti. Bıyl da ón­di­­risti órkendetýge 6,6 mlrd teńge jum­salmaq. Investısııalyq jo­ba­lardyń arasynda birneshe iri óndiris orny bar. Máselen, «Jetisý Majıko» agrokeshenine qarasty qurama jem daıyndaı­tyn zaýyt qurylysynyń birin­shi kezeńi aıaqtaldy. Jo­banyń quny 5,8 mlrd teńge shamasynda. Alǵashqy kezeńde 45 adam­dy turaqty jumyspen qam­tı­tyn ká­sip­­oryn tolyq iske qosyl­ǵan­­­nan keıin 355 jumys ornyn asha­dy. Al keramıkalyq gra­­nıt taq­ta­laryn shyǵaratyn «Almaz keramıks» zaýytynyń jumy­sy sáýir aıynda bastalmaq. Inves­tı­­­sııa­lyq jarǵylyq qory 13,9 mlrd teńgeni quraıtyn joba 2023 jy­­ly tolyqtaı aıaqtalady. Al­­ǵash­qy kezeńniń ózinde 100 adam­dy ju­mysqa qabyldaıtyn kásip­oryn­nan túbinde 338 jumys­shy nápaqa tabady. Sondaı-aq «Tal­­dy­qorǵan» ındýstrıaldy aýmaǵyn­da iske qosylatyn «Lýn­ıýan Jetisý» et óńdeý zaýyty men «Green Technology Partners» serik­tes­tiginiń qurǵaq jem zaýytyna da jalpy quny 9 mlrd teńge ınves­tı­sııa jumsalǵan. Bıyl «JLC Sút» zaýy­tynyń qosalqy sehy­nyń qu­ry­lysy bastalady, oǵan qala aýma­ǵynan 6 gektar jer telimi bólin­gen. О́ndiris iske qosylǵanda jańadan 290 jumys orny ashylýy tıis. 

Búginde Taldyqorǵan tur­ǵyn­da­ry kún saıyn 80 tonna tur­mystyq qaldyq shyǵarady. Qazir qalany qoqystan tazartýmen 12 mekeme aınalysyp otyr. Al qala ishinde qoqys jınaýǵa ar­nal­ǵan 10 435 konteıner, 2685 qo­qys jáshigi, 270 jerasty qo­qys saqtaý konteınerleri jáne qaýipti qaldyqtar jınaýǵa ar­nal­ǵan 46 qoqys qaltamasy bar eken. Tasymaldanǵan qoqys qala syrtyndaǵy polıgonǵa jet­kiziledi. 970 myń tonna qaldyq jı­naýǵa arnalǵan alańnyń aýmaǵy 25 gektardy alyp jatyr. Sondaı-aq taldyqorǵandyq turǵyndar mekemelerge qoqys tasymalda­ǵa­ny úshin kún saıyn adam basyna 134 teńgeden aqy tóleýde. Alaı­da bul tarıf turǵyndar men tasy­maldaýshylardyń ózara kelisimi negizinde qalyptasqandyqtan, zańdy turǵyda bekitilmeı otyr. Qala ákimdiginiń mamandary al­daǵy ýaqytta qoqys shyǵarýǵa tólenetin qun kóterilýi múmkin ekenin aıtady.

Jalpy, Taldyqorǵan turǵyn úı qurylysy jóninen aımaqta kósh bastap turǵanyna erekshe toqtalýymyz kerek. Qazir qala boıynsha baspana qurylysy qyzý júrip jatyr. Bıyl bul baǵyttaǵy jumystar tipti qarqyn alady. Atap aıtqanda, qalanyń jańadan boı kótergen 8-shaǵyn aýdanynda 782 páterge arnalǵan 24 kópqabatty úıdiń qurylysy bas­talady, onyń jeteýi jyl sońyna deıin paıdalanýǵa berilýi tıis. Bul turǵyn úıge muqtaj birshama adamnyń máselesin sheshpek. Taǵy bir atap aıtarlyǵy, turǵyn úı aýmaǵynda áleýmettik nysandar qurylysy da qatar júrip jatyr. Jańa aýdannan 1200 oryndyq mektep qurylysy bastalmaq. Turǵyn úı salýǵa ınvestorlar da ynta bildirip otyr eken. Bıyl qalanyń «Shyǵys» shaǵyn aýdanynda 726 páterlik 22 úıdiń qurylysy osy jeke adamdardyń qarjysyna salynady.

– О́tken jyly Taldyqor­ǵan­nyń irgesindegi kottedj qala­shy­ǵynda 155 úı salynyp, olar eń aldymen kóp balaly otbasy­larǵa berildi. Bıyl 403 kottedj paıdalanýǵa beriledi. Munda kóp balaly otbasylar turady, balalar kóp, sondyqtan 900 oryn­dyq mektep pen 280 oryndyq bala­baqsha salamyz. Sondaı-aq qosym­sha balalardyń 2 oıyn ala­ńy men fýtbol alańyn ornatý­dy, búkil aýmaqty tolyq abattandyrýdy qolǵa aldyq. Iаǵnı kottedj qalashyǵynyń turǵyndary keleshekte ádemi saıabaq aımaǵynda ómir súretin bolady, – deıdi Tal­dy­qorǵandaǵy qurylys jumysy­nyń barysy týraly aıtqanda oblys ákimi Amandyq Batalov.

Aıtpaqshy, bıyl Taldyqorǵan turǵyndaryna jańa qoǵamdyq kólikter qyzmet kórsetýdi bas­taıdy. Oblys ákiminiń sheshimine sáıkes, jeke tasymaldaýshylardy sýbsıdııalaý tetigi ar­qy­ly qala avtobýstary to­lyq­taı ja­ńar­­tylady. Jáne qala mar­shrýt­­tarynda elektrondy bı­let pen qolma qol aqshasyz tólem jú­ıesi en­gizilip, qoǵamdyq kólik qaty­na­sy tolyqtaı sıfrly baǵ­dar­la­ma­ǵa kóshiriledi.

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Juma: Almatyda 28 indet oshaǵy karantınde tur

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar