Ekonomıka • 06 Naýryz, 2020

AQR nátıjesi belgili boldy

270 retkórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna oraı júrgizilgen  bank sektoryndaǵy aktıvterdiń sapasyn baǵalaý (Asset Quality Review) naýryz aıynyń basynda máre syzyǵyna jetti. Osy máselege oraı ótken dóńgelek ústelge qatysqan sarapshylar AQR jobasynyń bizge tym qymbatqa túskenimen úmitti aqtaǵanyn aıtty.

Qazaqstandyq sarapshylar da  osy prosess bastalǵan kezde «Asset Quality Review» nátıjesi bank sektoryndaǵy kóptegen máseleniń basyn ashyp alýǵa múmkindik beredi degen bolatyn. Sebebi olardyń paıymdaýynsha,  bizdiń júıeniń qateligi – ekonomıkadaǵy máselelerdi aldyn ala sheshpeıtini, tek saldarymen ǵana kúresip kelgeni.  1998 -2008 jyldar arasyndaǵy álemdik qarjy  júıesindegi daǵdarystyń qarjy júıesine qalaı áser etkeni jaıly úkimet tarapynan da, táýelsiz sarapshylar tarapynan da tolyqqandy zerttelmedi. Úkimet pen Ulttyq bank b ul proseske úlken daıyndyqpen keldi.  Sońǵy 10 jylda memleket tarapynan bankterge 20 mıllıard AQSh dollarynan artyq tikeleı jáne janama qoldaý kórsetilgeni qoǵamnyń kóz aldynda ótti.  Memlekettiń shyǵyndaryna zer salyp qarasaq, onda bankter ekonomıkanyń qarajat eń kóp bólingen salasy degen qorytyndy jasaýǵa bolady.

Sonymen Asset Quality Review aıaqtaldy: Naýryz aıynyń bas kezinde ótken «CFO Summit-2020» qatysqan sarapshylar sessııa arasyndaǵy úzilis kezinde jýrnalıstermen kezdesip, óz paıymdaryn ortaǵa salǵan bolatyn. Búgin Qarjy naryǵyn  retteý jáne damytý agenttigi (ARRFR) jáne Qazaqstan Ulttyq Banki bank aktıvteriniń (AQR) sapasyn táýelsiz baǵalaý nátıjelerin jarııalaǵanyn aıtyp, jýrnalısterdiń basyn qosyp, jıyn ótkizdi.

Sarapshylardyń sózinen uqqanymyz,  AQR  ólshemine  kiretin barlyq bankter normatıvti normalardy saqtaýǵa jáne nesıelik shyǵyndardan shyǵyndy bıýdjettik qarajatty paıdalanbaı  óteýge múmkindik beretin kapıtalǵa ıe ekeni tekserý qortyndysy kezinde belgili bolypty.

Alaıda sarapshylardy «bul proses bank júıesiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge  jáne onyń ishki jáne syrtqy kúızelisterge turaqtylyǵyn arttyrýǵa múmkindik bere me?»  degen másele tolǵandyra bastady.  Sebebi Úkimet pen Ulttyq bank AQR nátıjesi barlyq bankterge qordalynyp qalǵan problemalardan arylyp, «eski aýrýynan saýyǵyp» shyǵýyna jol ashady dep úmittengen bolatyn.  AQR  qalaǵan ýaqytta bes-alty jýrnalıstiń basyn qosyp, jıyn ótkize beretin konferensııa emes. Bul tekserýdi ótkizýge  qansha shyǵyn jumsalǵanyn ázirge Ulttyq bank te, Úkimet te aıtqan joq.

Ulttyq bank ókilderi bolsa,    bank júıesiniń jaı-kúıi týraly egjeı-tegjeıli aqparat alǵanymyzdy aıtyp jatyr. «Bul bizge júıeniń turaqtylyǵyn senimdi túrde rastaýǵa, birqatar táýekelder men qajetti túzetýlerdi anyqtaýǵa jáne olardy tıimdi joıý úshin múmkindiginshe tez júrýge múmkindik berdi. Biz jekelegen bankterde de, júıelik deńgeıde de prosedýralar men prosedýralardy odan ári jaqsartý úshin jumys istep jatyrmyz» deıdi Ulttyq bank taratqan baspasóz habarlamasynda.   
Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy Keńesiniń tóraıymy Elena Bahmýtovanyń aıtýynsha, AQR osy sektordaǵy problemalardyń qanshalyqty tereń ekendigin jáne olardy operasııalyq nemese terapevtik  jolmen emdeý kerektigin kórsetti. .«Is júzinde bank sektorynyń mınımaldy ınvazıvti terapııasy qoldanyldy. Bolashaqta biz búkil júıeni jetildirýge baǵyttalǵan jáne eldiń ekonomıkalyq ósýine yqpal etetin tereń ózgeristerdi kútemiz »,  dedi QQQ  basshysy bizge bergen suhbatynda.

Sonymen birge, Elena Bahmýtova ár bank aýdıt nátıjesinde jasalǵan túzetý sharalarynyń josparyn muqııat oryndaýy kerek ekenin de eske salyp ótti. Munymen qosa, ekinshi   deńgeıli   bankter  keıbir júıelerdi, mysaly baǵalaýshylardyń qyzmeti, kepilzat máseleleri jáne stresstik naryq máseleleri boıynsha «qaıta baǵalaý» nemese «qaıta bastaý» sııaqty barlyq júıege qatysty qorytyndy shyǵarýy kerek.

Elena   Bahmýtova   AQR  bank sektoryna degen senimdi qalpyna keltirý úshin júrgizilgenin de eske salyp ótti. Munyń ózin-ózi aqtaǵanyn biz aldaǵy birer aıda biletin bolamyz. Sebebi AQR   tek Ulttyq bank nemese úkimettiń ekonomıkalyq blogy emes, táýelsiz sarapshylardyń qatysýymen júrgizildi.

Bul jerde aıqyndylyq jáne senimge basymdyq berildi. Biz munsyz eshteńege qol jetkize almaımyz.  Sol sebepti «bankterdiń jumysy uıymdastyrylmaǵan nemese olar problemaly portfelderden kóz ashqan emes» degen negizsiz áńgimelerdi doǵaraıyq. Eger, bankterdiń problemasy týraly bilgińiz kelse olardyń táýekel deńgeıin anyqtaıtyn málimetterimen tolyq tanysyńyz» deıdi  Elena Bahmýtova.

Sonymen birge, Elena Bahmýtova  bank sektorynyń problemady dep tabylǵan segmentterine qatysty taldaýlardy taǵy da bir  tekserip shyǵý kerektigi týraly da eskertip ótti. Biz sol kezde onyń bankterge nemese ekonomıkanyń jekelegen salalaryna qatysty ekenin biletin bolamyz. «Uzaq ýaqytqa deıin bankter men ekonomıkanyń damý deńgeıi birkelki bolmady. 1990 -2000 jyldardyń basyna deıin ekonomıkanyń jekelegen segmentteri men bankterdiń damýy arasynda aıyrmashylyqtar bolǵanyn bilemiz. Bankter aqparatty tehnologııa nemese tehnologııanyń ozyq tehnologııasyn óndiriste qoldaný jaǵynan ekonomıkadan ozyp ketti» deıdi.

Elena Bahmýtova qarjy júıesin tutastaı alǵanda jaqsartý jáne sol arqyly ekonomıka úshin qarjy resýrstarynyń qol jetimdiligin arttyrý úshin AQR-den kóptegen durys tujyrymdar jasaýǵa bolatynyn taǵy da qaperge salyp ótti.

«AQR nátıjeleri boıynsha, táýekel aımaǵynda bolǵan bankter birigý nemese bir-birine jutylmaı-aq  jaǵdaıdan shyqty.

Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý men damytý agenttigi tóraǵasynyń birinshi   orynbasary  Oleg Smolıakov   stress aktıvter úshin tıimdi naryqty qurý jáne jaman nesıelerden qalpyna keltiriletin múliktiń ekonomıkalyq aınalymyna belsendi qatysý qajettiligin atap ótken bolatyn. Bul faktor ekonomıkany nesıeleýdiń ósýine ákelýi kerek.

«Yntalandyrý sharalarynyń úılesimdiligi kúızeliske ushyraǵan aktıvtermen jumys isteıtin bankterdi baqylaý men baqylaýdy kúsheıte otyryp qajet»,   dedi óz sózinde qarjylyq retteýshiniń ókili.
. Sonymen birge, ol   bankterdiń jumysyn teksergen kezde oǵan durys baǵa berýdiń mańyzdy ekenine toqtaldy.  Sonymen qatar, ol sońǵy jyldary zańdy tulǵalarǵa nesıe berýdegi toqyraý baıqalǵanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, ekonomıkanyń naqty sektorynan suranystyń tómendeýi joǵary kásipkerlik táýekelderge jáne bıznesti qysqa merzimdi josparlaýǵa baılanysty. «Agenttik ekonomıkany qarjylandyrýdyń ósýin tejeıtin sebepterge taldaý júrgizip, biraz jaıtty anyqtady »,  dep túsindirdi ol.

Osyǵan baılanysty, ekonomıkany qarjylandyrý kóleminiń ósýiniń basty sharttarynyń biri, onyń pikirinshe, ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy kásiporyndardy saýyqtyrý jáne olardyń kapıtaldandyrýyn arttyrý bolyp tabylady. Qarjyger Azamat Joldasbekov ekonomıkanyń naqty sektoryn «damymaý» máseleleriniń biri, negizinen kómirsýtek shıkizatynyń eksportyna baǵdarlanǵan monoındýstrııalyq sıpatta dep atady. Bizde ártaraptandyrý joq, ekonomıka qurylymy burmalanǵan. Sondyqtan, eger naqty sektorda problemalar bolsa, onda olar qarjy sektorynda bolady. Al bankter - bul naqty sektordyń  kórinisi »,  deıdi sarapshy bizben áńgimesinde.

Azamat Joldasbekov sonymen qatar qalypty qaryz alýshylardyń jetispeýshiligi bankterdi tutynýshylyq nesıeleýge shoǵyrlandyrýǵa jáne qarajatty Ulttyq banktiń notalaryna ornalastyrýǵa májbúrleıdi. .

Sonymen birge, qarjygerdiń pikirinshe sýbsıdııalanǵan mólsherlemeni kózdeıtin ShOB sýbektilerin memlekettik qoldaý baǵdarlamalary tıimdi emes, sondyqtan ekonomıkalyq ósýge ákelmeıdi.

«Memlekettik qoldaý kásipkerler   qyzmetine kedergi keltirmeý úshin jáne sonymen birge tutynýshylardyń múddelerine nuqsan keltirmeý úshin ádilettilik pen zańnamalyq bazanyń sapasynan turýy kerek», dedi Azamat Joldasbekov.

Azamat Joldasbekovtyń aıtýynsha, AQR-dan keıingi bank júıesinde  ony ulǵaıtý jáne qaıta damytýǵa múmkindik beretin tetikterdiń bári aıqyndaldy. «Eń bastysy – biz osyǵan deıingi qatelikterge jol berýge bolmaıdy»- dedi ol.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar