Aımaqtar • 10 Naýryz, 2020

Maıqaraǵaıdaǵy oqıǵa

1296 retkórsetildi

«Buǵan deıin «Maıqaraǵaı aýylynda jaqynda jumysqa kelgen 19 jastaǵy qyz mektep mańynda zorlanǵan. Fakti boıynsha birqatar saraptama taǵaıyndaldy. Polısııa málimetinshe, ózge aqparat tergeý múddesine oraı jarııalanýǵa jatpaıdy» degen aqparat taratylǵan-dy.

 

О́ńirimizdegi aýylda bolǵan osyndaı bir sumdyq jaǵdaıdan soń, anyq-qanyǵyna kóz jetkizý úshin jolǵa shyq­tyq. Maıqaraǵaı shalǵaıdaǵy aýyl, qalyń qasat qardyń arasymen aýyl­ǵa jetýimizdiń ózi uzaqqa sozyl­dy.

Oqıǵanyń qalaı bolǵanyn mektep dırektory Kúlderaı Qasqyr­baeva­nyń ózinen estip-bildik. Mektepte óndi­ristik tájirıbege kelgen qyz ózi­niń týysy, mektep dırektorynyń úıi­ne ornalasady. Aýylǵa kelgen kúni de sol 25-shi aqpan eken.

Jas qyz 25 aqpan kúni túngi saǵat 23-ter shamasynda úıinen shyq­qan, al, polısııa qyzdyń 23.30 –da zorlan­ǵany týraly málimet berdi.

– Oqıǵa bolǵan túni siz qaıda bol­dy­ńyz? Jas qyz tún ishinde sizdiń úı­den nege shyǵyp ketken? – degen sura­ǵy­myzǵa mektep dırektory:

– Men túnde jylý qazandyǵyn tek­serý úshin mektepke kelip-ketip jú­­remin. Osy túni de mektep ja­nyn­daǵy jylytý qazandyǵy mańa­ıyn­da júrgenmin. Aınalasy bir jarty saǵattyń ishinde osyndaı jaǵdaı boldy, – deıdi Kúlderaı Qasqyrbaeva.

Mektepte 8 beınekamera orna­tyl­ǵan. Dırektordyń bólmesinde de tur. Biraq túsken kadrlar qondyrǵynyń sı­pa­tyna qaraı saqtalmaı óship qala­dy eken. Sol túngi oqıǵa da beıne­ka­me­ra­ǵa túspegen.

Al mektep aýlasyna shyq­qa­ny­myzda kórgenimiz tipti qor­qy­nysh­ty kórinis: aınala qańyraǵan, bos qalǵan úıler, keıbiriniń esik-tere­ze­si bekitilgen, jabylǵan. Jas qyz tún ishinde úıden shyǵyp, dırektor ápke­­sin izdep kele jatqan jolda, dál mek­t­eptiń janynda qasqóıdiń qoly­na túsken. Sol jerden mekteptiń dál ja­nyndaǵy ańǵal-sańǵal álgi úıler­diń birine súırep áketken!..

– Aýyl ishinde de, mekteptiń kire­be­ris esik aldynda da shamdar jar­qy­rap janyp turady, – deıdi aýyl ákimi Saıfolla Ryskeldınov.

О́kinishke qaraı, sol jaryq shamdar da qaskóıge bóget bolmaǵanǵa uq­saı­dy.

Tipti, sol túni jergilikti ýchaskelik polı­seıler Arman Taıshın men D.Aǵalambektovter aýylda reıdte jú­­re­­di. Kenetten aıdalaǵa qashyp bara jatqan qyzdy kóre salyp, qýyp jete­­di. Sol sátte-aq, zorlyq oqı­ǵa­syn­yń oryn alǵanyn bilip, kúdiktiniń sońy­­na túsedi.

Tájirıbeden ótýge kelgen qyzdyń aýyl­ǵa kelgen kúni 25-shi aqpan dedik. Qyz negizi 20 qańtardan bastap aqpan aıy­­nyń sońyna deıin óndiristik tá­jirı­­beden ótýi kerek bolsa da, ol aqpan aıynyń sońynda kelgen.

Jas qyz bilim alatyn oblys orta­ly­­­ǵyn­daǵy pedagogıkalyq kolledjde stýdentt­erdiń tájirıbeden ótý kestesi qalaı «bekitilip», «maqul­danatyny» da osydan-aq baı­qala­tyn­daı.

Al jap-jas qyzǵa aıýandyq jasa­dy degen jigitti Maıqaraǵaı, Mer­ǵa­lym aýyldarynyń turǵyndary túgel bi­ledi. Bilgenderimen, taǵy da artyq- aýyz birdeńe deýge jasqanady.

–Biz ony túzeldi, endi durys jolǵa tústi, araq ishpeıdi dep aldanyp qalyp­pyz. Qaıdan bildik bulaı bolaryn? – deıdi aýyl jigitteri.

Eki aýylǵa da atyshýly jigit kór­shi Merǵalym aýylynan Maıqa­ra­­ǵaıǵa kelip-ketip júredi. О́zi ju­mys­­syz. Buryndary mal urlyǵyn jasa­dy degen kúdikpen birneshe ret us­talǵanymen, eki jaqty keli­sim­men aýylǵa qaıta oralyp otyrǵan.

Aýyl ákimi Saıfolla Ryskel­dı­novtiń aıtýynsha, aýyldyq aýmaq­ta Maıqaraǵaıdaǵy 75 úıde – 278, Mer­ǵalym aýylyndaǵy 91 úıde 391 adam tu­r­ady. Aýyldyq aýmaqta «Ertis ormany» Maıqaraǵaı orman sharýa­shy­lyǵy ornalasqan.

Aýyl mektebi bolsa, óte eskirgen, kúr­deli jóndeý kórmegen, 3-shi qabaty bos tur. Aınalasy toly qańyraǵan bos úıler. Mektep oqýshylarynyń qaýip­sizdigin kimder oılaıdy? Eger de 8 beınekameranyń biri mekteptiń kú­zetshisiniń aldynda turǵanda, múm­kin osyndaı jan túrshigerlik jaǵdaı oryn almas pa edi?

Aýyl jastary voleıbol oınaıtyn tóbesinen sý aǵatyn mektep sport zaly da ábden tozyp tur eken.

Aýyl turǵyndary zorlyq oqıǵasy oryn alǵan jaǵdaıdan keıin endi mek­tebimizge jas muǵalimderdiń kel­meýi de múmkin dep otyr. Jas qyz­dyń zorlaný oqıǵasy óńirdegi bilim bas­qar­ma­syna, aýdandyq bilim bólim­de­rine úlken syn bolar. Bul baqy­laýsyzdyq. Jaýapkershilik, qaýip­siz­dik máseleleri eskerilmegen. Shal­ǵaı aýyldardaǵy shaǵyn mektepterge degen solǵyn kózqarastyń kesiri.

Aýdandaǵy 23 shaǵyn aýyl mek­te­biniń balalaryn oqytatyn aýdan ortalyǵynan ınternat ashý máse­le­si­niń ýaqyty da jetip tur qazir. Mysaly, shaǵyn delinetin Maı­qa­raǵaı mektebinde 1-11 synyp ara­ly­ǵynda 49 oqýshy bilim alsa, 19 mu­ǵa­lim sabaq beredi. Sonda 11 synypta – 4-aq oqýshy. Mektep janyndaǵy baq­shada –12 bala bar. Oqýshylardyń qataryna ońtústikten kóship kelgen otba­sylardyń 17 balasy qosylǵan. Byltyr «Dıplommen – aýylǵa!» baǵ­dar­lamasy aıasynda 6 jas muǵalim ke­lipti.

Biraq kóship kelýshiler mekteptegi bi­lim sapasyna kóńilderi tolmaıtyndaryn, pán muǵalimderiniń qajettigin jet­kizdi. Matematıka pániniń aptasyna bir ret ótken kúnderi de bolypty. Shaǵyn mektepterdiń tynys-tirshilikterine qaı jaǵynan bolsyn qatań baqylaý, talap pen tártip kerek eken­digin, dırektorlar tańdaýyndaǵy máse­leni – Maıqarǵaı aýylyndaǵy jaǵ­daı bir-aq kúnde kórsetip berdi.

Biz Maıqaraǵaıdan qaıtarda,
aýdan ortalyǵyna kelip Aqqýly aýda­ny­nyń ákimi Abzal Balǵabaevpen de jolyqtyq.

Ákim alda atqarylar asqaraly ister týraly baıandady.

– Árıne, Maıqaraǵaıdaǵy oryn alǵan oqıǵa óte ókinishti jaǵdaı. Endi bıyl aýyldyń joly jóndeledi. Mek­tep­ke qujattar daıyndalýda, sha­­ty­ryna, ishi-syrtyna kúr­­deli jóndeý jasalýy múmkin. Al eski, bos úılerdi aýdandyq kom­mý­­­nal­­dyq sharýashylyq bólimderi jón­dep, esik-terezelerin jabady, – dedi
aýdan ákimi.

Bizdiń kózimizshe, aýdandyq oqý bó­liminiń bastyǵy Ersin Erjanovqa beı­nekamerany mektep kúzetshisi otyratyn jerge ornalastyrýdy,
aýdan kóleminde óndiristik tájirı­be­den ótýge kelgen, keletin stýdentterdiń tizimin jasaýdy tapsyrdy.

Qazir 19 jastaǵy qyzdy zorlaǵan er adam qamaýǵa alyndy. Bul týraly BAQ ókilderimen bolǵan jıynda oblystyq polısııa departamenti bas­ty­ǵynyń orynbasary Eldar Ábdi­ke­nov málim etti. – Oqıǵa 25 aqpan kúni, túngi saǵat 23:30-da oryn alǵan, – dedi Eldar Ábdikenov. – 26 aqpan kúni tańerteń aýdandyq polısııanyń kezekshi bólimine azamatsha aryz tú­sir­di. Bir táýlik ishinde polısııa qyz­metkerleri kúdiktini kórshi aýyldan qolǵa túsirgen.

Qazir qyz zorlaý faktisine sáıkes Qyl­mystyq kodekstiń 120 jáne 121 baptary boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilýde.

Birqatar saraptama taǵaıyn­dal­dy. Jaǵdaı departament bas­shy­­synyń tolyq baqylaýynda. Maı­qaraǵaı aýylynyń 30 jastaǵy tur­ǵy­ny óz kinásin moıyndap otyr. Kýá­ger­ler de bar.

Eldar Ábdikenov er adam men já­bir­­lenýshi qyzdyń tanys bolma­ǵa­nyn aıtty. Sonymen qatar kúdiktige qa­tys­­ty osy ýaqytqa deıin basqa da sot isteri qozǵalǵan.

– Kúdikti adamǵa qatysty 2010 jyly seksýaldyq sıpattaǵy zorlyq-zom­­by­lyq áreketterin jasaǵany týra­ly shaǵym túsken. Alaıda aryz jazylmaǵandyqtan sot isi qozǵalmaǵan.

Al 2017 jáne 2018 jyldary mal urlyǵyna baılanysty jaýapqa tartylyp, qylmystyq ister sotqa jiberilgen. Keıin eki taraptyń ózara kelisimge kelýine baılanysty bul ister toqtatylǵan, – dedi polısııa departamenti bastyǵynyń orynbasary.

Maıqaraǵaıdaǵy oqıǵa aýyldaǵy ózekti máselelerdiń biri ekenin kór­setip bergendeı. Birinshiden, bir­ne­she ret isti bolǵan kisiniń baqy­laý­­dan tys qalǵan. Ekinshiden, bo­lashaq urpaq tárbıesine degen nem­­quraıdylyq mekteptiń jaı-jaǵ­­daıynan kórinedi. Úshinshiden, aýyl­da­ǵy halyqtyń áleýmettik jaǵ­da­ıy kóńil kónshitpeıtini kórinip tur. Osyn­daı ózekti máselelerdiń túıini tarqa­tylmaı, urpaǵymyz alańsyz ómir súredi dep aıtý qıyn.

 

Pavlodar oblysy,

Aqqýly aýdany,

Maıqaraǵaı aýyly

Sońǵy jańalyqtar

Taraz qalasy karantınge jabylady

Aımaqtar • Búgin, 21:48

Asqar Altaı. VIRÝS-MÝTANT (Novella)

Ádebıet • Búgin, 19:07

Tankerlerdiń qaıda baratyny belgisiz

Ekonomıka • Búgin, 18:32

Ár teńge úshin esep berýge daıynbyz

Ekonomıka • Búgin, 17:01

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Uqsas jańalyqtar