Elbasy • 11 Naýryz, 2020

Ideıadan – ıntegrasııaǵa

164 retkórsetildi

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Eýrazııalyq ıdeıasyn alǵash jarııalaǵan M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde boldy.

Elbasyna «Máskeý ýnıversıtetiniń Juldyzy» nagradasy tabystaldy

Elbasy Nursultan Nazarbaev MMÝ rektory Vıktor Sadovnıchıımen kezdesti. Sondaı-aq Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zı­denti eýrazııalyq ıntegrasııa ıdeıasyna arnalǵan Elbasy kitaphanasynyń kórmesimen tanysty jáne MMÝ mýzeıin aralap kórip, onda «Qurmetti qonaqtar» kitabyna jazba qaldyrdy.

Nursultan Nazarbaev Vıktor Sadov­nıchıımen áńgime kezinde aldymen Máskeý memlekettik ýnıversıteti halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan, uzaq ýaqyt boıy joǵary bedelge ıe bolyp kele jatqan oqý orny ekenin jáne suranystaǵy maman­dyqtar boıynsha maman daıyndaıtyn iri ári mańyzdy bilim berý mekemesi bolyp qala beretinin atap ótti.

Sodan keıin Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti postkeńestik keńistiktegi ınte­grasııalyq prosesterdiń damý tarıhyna egjeı-tegjeıli toqtaldy.

– Men 1994 jyldyń naýryz aıynda MMÝ qabyrǵasynda Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq qurý týraly ıdeıany jarııa ettim. Sonda biz josparlaǵan birlesip jumys isteýdiń tutas tujyrymdamasyn usyndym. Nátıjesinde, 2014 jyly biz osy odaqty qurý týraly shartqa qol qoıdyq. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qıyn­dyq­tarǵa qaramastan, múshe memleketter arasyndaǵy taýar aınalymy kóle­miniń ósimin qamtamasyz etýde. Qyryq­tan asa el bul birlestikke qosylýǵa nıet bildirdi. О́ıtkeni qazirgi zamanda ınte­grasııasyz ómir súrý múmkin emes. Integrasııa memlekettiń odan ári damýyna múmkindik beredi. Sondyqtan EAEO-nyń bolashaǵy bar dep sanaımyn. Aldy­myzda aýqymdy jumys kútip tur, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Sonymen qatar Elbasy Qazaqstannyń asta­nasynda ornalasqan MMÝ fılıa­ly­nyń damý qarqynyna toqtaldy.

– Reseı Prezıdentimen kelisimge sáıkes biz Qazaqstan astanasynda MMÝ fılıalyn qurdyq. Búginde fılıaldyń aıasy keńeıip, oryn jetispeýshiligi baıqalyp jatyr. Osyny eskere otyryp, biz MMÝ fılıaly úshin jalpy aýdany 20 000 sharshy metr bolatyn oqý korpýsyn paıdalanýǵa beremiz, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.

Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes, MMÝ fılıalynyń jańa oqý korpýsy Saryarqa aýdanynda ornalasqan jáne 800 stýdentti oqytýǵa qaýqarly bolmaq. Jańa keshen 3 nysannan turady: oqý korpýsy, jataqhana jáne garaj. Oqý korpýsy 4 blokqa bólinse, jataqhana 350 orynǵa shaqtalǵan. Buǵan qosa bul ǵımarat oqý ornynyń ǵylymı-zertteý áleýetin damytýǵa yqpal etedi.

– Eger biz alǵa jyljyp, ǵylymı-tehnıkalyq progresten qalǵymyz kelmese, bilim berýdi damytýmen aınalysýy­myz qajet. Sondyqtan biz Qazaqstanda «Nazarbaev Ýnıversıtetin» qurdyq. Osy joǵary oqý ornyna sáıkes kontıngentti qalyptastyrý úshin biz búkil el boıynsha 22 zııatkerlik mektep saldyq. Bul mek­tepterdiń túlekteri dúnıejúzilik jáne halyqaralyq olımpıadalarǵa qatysyp júr, – dedi Elbasy.

О́z kezeginde rektor Vıktor Sadov­nıchıı Nursultan Nazarbaevqa ýnıversıtetke arnaıy at basyn burǵany úshin rızashylyǵyn bildirip, Eýrazııa qur­ly­ǵyndaǵy ıntegrasııalyq prosesterdi ny­ǵaıtýdaǵy Elbasynyń rólin erekshe atap ótti.

– Men sizdiń bizdiń ýnıversıtetke degen yqylasyńyzdy óte joǵary baǵa­laı­myn jáne EAEO-nyń damýyna qosqan orasan úlesińizge tańdanamyn. Siz qashanda durys jáne naqty sheshim qabyldadyńyz. Barlyq ýaqytta ynty­maq­tastyqqa basymdyq berdińiz, – dedi MMÝ rektory.

Kezdesý sońynda MMÝ-dyń Qurmetti doktory Nursultan Nazarbaev «Máskeý ýnıversıtetiniń Juldyzy» joǵary nagradasymen marapattaldy.

 Kóshpeli kórmeniń mazmuny kósheli

Eýrazııalyq yntymaqtastyqtyń irgesi qalanyp, ilgerileýi jolyndaǵy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kósheli isteri dáriptelgen kóshpeli kórmeniń Reseı astanasyndaǵy M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetinen bastaý alǵany da úlken mánge ıe. О́ıtkeni dál osy oqý ordasynda osydan 26 jyl buryn 1994 jyly naýryzda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti táýelsiz memleketterdiń kópjaqty, teń quqyly yntymaqtastyǵy formatynda Eýrazııalyq ıntegrasııa ıdeıasyn jarııa etti. Sodan beri Nursultan Nazarbaev osynaý bastamasynyń júzege asýyna súbeli úles qosyp, bul ıdeıa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyna arqaý boldy.

Elbasy biregeı ıdeıany usynyp qana qoımaı, sonyń negizinde qalyptasqan ıntegrasııalyq birlestiktiń ómirsheńdigi úshin qajyrly eńbek sińirip keledi. MMÝ qabyrǵasynda ashylǵan kórme­niń «N.Nazarbaev – Eýrazııa ıntegra­sııasynyń sáýletshisi» dep atalǵany da sondyqtan. Atalǵan kórme Qazaqstan-Re­seı qarym-qatynasyn bekite túsken eýra­zııalyq yntymaqtastyqtyń keńinen qanat jaıýyndaǵy Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń rólin jáne bul bastamanyń jańa jahandyq jaǵdaıdaǵy damý baǵdaryn jan-jaqty kórsetýdi maqsat tutty.

Elbasy kitaphanasynyń dırektory Ámirhan Rahymjanov Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazar­baev­tyń osy ýnıversıtette jasaǵan eýrazııalyq ıntegrasııa týraly usynysy búginde EAEO-nyń tabysty jumysynyń ustyny bolyp otyrǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, «Qazaqstan – Reseı: mem­leketaralyq baılanystardyń etalony», «Eýrazııalyq odaq: ıdeıadan táji­rıbege deıin» jáne «Bolashaq ıntel­lektýaldyq ult» dep atalatyn úsh bó­limnen turatyn kórmede kelýshilerge El­basy kitaphanasynyń arhıv, kitap, mýzeı qorlarynan materıaldar usynyldy.

Alǵashqy bólimde Elbasynyń je­ke arhıviniń materıaldary negizinde daıyndalǵan eýrazııalyq ıntegrasııanyń ózegi retinde Qazaqstan-Reseı ynty­maqtastyǵynyń tarıhy men kezeńderi kórsetildi. Bul bólimniń ekspozısııalarynda Nursultan Nazarbaevqa ár jyldary tapsyrylǵan Reseı Federasııasynyń memlekettik jáne qoǵamdyq marapattar toptamasy, Reseıdiń memleket jáne qoǵam qaıratkerleri usynǵan syılyqtar kesheni, sondaı-aq qoltańbasymen syıǵa tartylǵan kitaptar usynylǵan.

Ekinshi bólimde Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaqtyń tarıhy Nursultan Nazarbaevtyń osy baǵytta sińirgen eńbegimen baılanystyryp kórsetilgen. Odaqtyń damý tarıhynan habar beretin fotomaterıaldar men mańyzdy qujattar bul ekspozısııanyń mazmunyn ashty.

Al úshinshi bólimdegi materıaldar El­basynyń daryndy jastarmen, stý­denttermen, jas ǵalymdarmen, jas kásip­kerlermen jyl saıynǵy kezdesýlerinen syr shertedi. Osyndaı kóptegen júz­desýde Nursultan Nazarbaev óziniń stra­tegııalyq ıdeıalaryn aıtyp, jastar saıasatyn damytýǵa qatysty jospar­larymen bólisken. Ekspozısııada tá­ýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap halyqaralyq bilim keńistiginde júıeli damýǵa baǵyttalǵan bilim jáne ǵylym salasyndaǵy memlekettik saıasat týraly baıandaıtyn materıaldar qoıylǵan. Sondaı-aq munda Elbasyna Qazaqstan men Reseıdiń jetekshi joǵary oqý oryndary tapsyrǵan mantııalar men basqa da bilim berý mekemeleriniń estelik syı­lyqtaryn tamashalaýǵa bolady.

 Jańa ǵımarat beriledi

Buǵan qosa kórmege kelýshiler El­basy kitaphanasynyń jınaqtarynan M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetine qatysty arhıvtik jáne mýzeılik materıaldarmen, atap aıtsaq, syılyqtar men qoǵamdyq marapattar, fotomaterıaldar jáne Nursultan Nazarbaevtyń osy oqý ordasynda oqyǵan dáristerimen tanysty.

Kórmeni tamashalaý barysynda qazaqstandyq delegasııa quramynda kel­gen Bilim jáne ǵylym mınıstri As­hat Aımaǵambetovti sózge tarttyq. Ol joǵa­ryda Elbasy atap ótken MMÝ-dyń Nur-Sultan qalasyndaǵy jańa ǵımaraty týraly aıtyp berdi.

– Qazaqstan men Reseı bilim jáne ǵylym salasynda qashannan tyǵyz qa­rym-qatynas ornatqan. Onyń bir dáleli retinde 1999 jyly qol qoıylǵan kelisimsharttyń negizinde Qazaqstanda M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń fılıaly ashylǵanyn atap kórsetýge bolady. Bul fılıal búginde L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ǵımaratynda ornalasqan. Osy sapar barysynda jaǵymdy jańalyq retinde MMÝ fılıalyna jańa ǵımarat beriletinin aıtqym keledi. Bul uzaq ýaqyt boıy sheshimin tappaǵan másele edi. MMÝ fılıalynda qazir 605 stýdent bilim alýda. Nur-Sultan qalasynyń Saryarqa
aýdanynan oryn tebetin fılıaldyń jańa ǵımaraty stýdentterdiń sanyn arttyrýǵa septigin tıgizedi. Munyń bári – ózimizdiń qazaqstandyqtar úshin jasalǵan jaǵdaı. Elimizdegi mańdaıaldy oqý oryndarynyń qatarynda atalǵan fılıal da jemisti jumys istep jatyr. Bul ýnıversıtettiń oqytý formaty – bizdiń JOO-lardan ózgeshe. Mysaly, bizdiń eldegi fılıalda oqıtyn stýdentter 1-2 jyl Máskeý qala­syna kelip bilim alady. Muny tıimdiligin kórsetip otyrǵan baǵdarlama deýge negiz bar, – dedi mınıstr.

Búginde Reseı astanasyndaǵy MMÝ-de qazaqstandyq 500-ge jýyq stýdent oqyp jatyr. Solardyń birazy kórmege kelip, tanymyn keńeıtetin materıaldardyń mazmunyna qanyqty.

– Elbasynyń bastamasymen bizdiń elde ashylǵan Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń fılıalynda bilim alyp jatyrmyn. Ekonomıka mamandyǵynyń 2-kýrs magıstrantymyn. Qazir dıplom qorǵaý jáne memlekettik emtıhan tapsyrý úshin Máskeý qalasynda júrmiz. Elden jyraq júrgen soń osy ýnıversıtetke Elbasynyń at basyn burǵanyn estip qýanyp qaldyq. Búgin kórmeni tamashalaıyq degen nıetpen bir top qazaqstandyq arnaıy keldik. Bul kórme arqyly Nursultan Nazarbaevtyń bas­tamalarymen joǵary deńgeıdegi úlken isterdiń atqarylǵanyna kóz jetkize tústik. Keýdemizdi maqtanysh sezimi kernedi. Qazaqstannyń eńse tiktep, eleýli elderdiń qataryna qosylýyna eren eńbegi sińgen Elbasynyń júrip ótken joly biz sııaqty jas urpaqty udaıy alǵa jetelep, jigerlendiredi, – dedi MMÝ-dyń Qazaqstandaǵy fılıalynyń stýdenti Botagóz Ibaıdýllaeva.

Jalpy, Máskeýdegi atalǵan kórmege 700-ge jýyq materıal ákelindi. Onyń ishin­de 200-den astamy – jádiger, 250-i – mu­­raǵat materıaldary, qalǵany – kitap­­tar men fotobeıne materıaldar. Endi Eýrazııalyq ıntegrasııa ıdeıasy jarııa bolǵan jerden bastaý alǵan El­basy kitaphanasynyń arnaýly kóshpeli kórmesi Nur-Sultan qalasynda jalǵasyn tabady.

 

Orynbek О́TEMURAT,

«Egemen Qazaqstan» – Máskeýden (Reseı)

 

Sońǵy jańalyqtar

Betperde kıgen kóktem - 6

Qoǵam • Búgin, 17:09

D dárýmeni - ınfeksııalardyń «jaýy»

Koronavırýs • Búgin, 16:47

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:58

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Uqsas jańalyqtar