Saıasat • 12 Naýryz, 2020

Tekseris tıimdiligi nemese bıýdjet qarjysyna baqylaý ornatylady

15 retkórsetildi

Qazir bıýdjet qarajatyn, memleket pen kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń aktıvterin basqarýdyń jáne paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrýdy baqylaýmen Prezıdenttiń Jarlyǵymen qurylǵan tekserý komıssııasy aınalysady.

Esep komıtetiniń «tıimdi» ba­­ǵa­­­laýy reıtınginde byltyr Sol­­­tústik Qazaqstan oblystyq tek­­­serý komıssııasy elimiz bo­ıynsha birinshi orynǵa shyq­ty. «Bul kezdeısoq tabys emes. Bıýdjet qarjysyn paıdalanýda anyq­talatyn júıeli buzý­shy­lyq­tardy boldyrmaý men aldyn alý úshin aýqymdy jumystar atqaryldy. Máselen, aýdan ákim­de­riniń, memlekettik organdar men kvazımemlekettik sektor sýb­ek­ti­leri basshylarynyń qaty­sýy­men semınar-keńester ótti. Osy ju­mystardyń nátıjesinde anyq­tal­ǵan buzýshylyqtardyń somasy aldyńǵy jylǵy 6,9 mlrd teńge­den 2019 jyly 3,2 mlrd teńgege deıin, ıaǵnı 2 esege azaıdy», deıdi komıs­sııa tóraǵasy T.Qaskın.

Oblystyq tekserý komıssııasy menedjment pen jumys ádisin jetil­dirý arqyly turǵyndarǵa bir taban jaqyndaı tústi. Atap aıtqanda, tekserý komıssııasynyń saıty jańartylyp, azamattardy jeke máseleleri boıynsha Nur Otan partııasynyń aýdandyq fılıaldarynda qabyldaýda. Salyqtyq ákimshilik aýdıtiniń tıimdiligine kóz jetkizý maqsatynda 2019 jyly tórt aýdanda (Aqjar, Aqqaıyń, Jambyl jáne Ǵabıt Músirepov atyndaǵy) aýdıt júrgizildi. Aýdıt barysynda 39,9 mln teńge somasynda qarjylyq buzýshylyq anyqtalyp, onyń 39,3 mln teńgesi, ıaǵnı 98 paıyzy jergilikti bıýdjetke qaıtaryldy.

Memlekettik aýdıtorlardyń bi­lik­tiligin arttyrý, ózara baıla­nys­­ty damytý maqsatynda Taraz mem­le­­kettik pedagogıkalyq ýnı­ver­sıteti­men, M.Qozybaev atyn­­daǵy Soltústik Qazaqstan ýnıver­sı­te­ti­men yntymaqtastyq me­morandýmyna qol qoıyldy. Sondaı-aq «NIT» jáne «Qazaq­te­­lekom» AQ, «Gossektor. KZ.» JShS bas­shy­la­rynyń qa­ty­sýy­men bıýd­jet qarjy­syn, mem­lekettik aktıvterdi paıda­la­ný­ǵa elektrondy aýdıt júrgizý máselesi boıynsha dóńgelek ústelder ótkizildi.

2019 jyly aýdıtorlardyń tek­serisi nátıjesinde Aıyr­taý aýdan­dyq turǵyn úı-kom­mýna­l­dyq shar­ýa­shylyǵy bóliminiń bas esep­shi­si 1 mln teńge mólsherindegi qar­jyny negizsiz aýdarǵany úshin aıyptalyp, 3 jyl 3 aıǵa bas bos­tan­dyǵynan aıyryldy. Shal aqyn aýdanynyń ortalyǵy Sergeev­ka qalasynda eki 15 páter­lik turǵyn úı qurylysynda jumys­tar­dyń tolyq oryn­dalýyn kútpeı aktige qol qoıylyp, 19,1 mln teńge qarjyny aýda­ryp jibergen. Bul fakti de sotqa joldandy. Budan basqa 2019 jyly aýdıt barlyǵy 73 nysannyń 116,5 mlrd teńge bıýdjet qarjysy men memlekettik aktı­vin qamtyǵan. Osy jumys barysynda 1,2 mlrd teńgeniń qarjy tártibin buzýshylyǵy anyqtalyp, 1,1 mlrd teńgesi nemese 95,4 pa­ıyzy mem­leketke qaıtarylady.

Orynsyz jumsalǵan qarjyny bıýd­jetke qaıtarý ońaı emes. Keı­de bul úrdis uzaqqa sozyla­dy. Biraq soǵan qaramastan, bu­rynǵy jyl­dardaǵy qarjylyq buzý­shy­lyq­tardyń 127 mln teńgesin jergi­likti bıýdjetke qaıtarýǵa qol jet­kizil­di.

Taldaý barysynda túrli buzý­shy­­lyqtarǵa býhgalterlik esepti júr­gizý jáne qarjylyq esep berý ba­rysynda jol berilgeni belgili boldy. Máselen, 2019 jyly býh­gal­­terlik esepti buzýshylyq 951,8 mln teńge nemese barlyq buzý­shy­lyqtyń 29,8 paıyzy bolǵan, onyń ishinde aktıvterdi, qorlardy kórsetpeý nemese qate kórsetý, qorlardy negizsiz esepten shyǵarý, kredıtorlyq jáne debıtorlyq qaryzdardy jasyrý faktileri bar.

Sonymen birge qurylys júr­­gi­zý men jóndeý barysynda buzý­shylyqtarǵa jıi jol beriledi. My­saly, oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq shar­ýa­shylyǵy basqarmasynda, Shal aqyn aýdandyq turǵyn úı-kommýnal­dyq sharýashylyǵy bóli­­min­de somasy 19,3 mln teńge­niń oryndalmaǵan jumys kólemi anyq­tal­ǵan. Bul – basshylar tarapynan tıisti baqylaýdyń bolmaýy sal­darynan oryn alyp otyrǵan fak­tiler.

Memlekettik satyp alýlar ta­­lap­­tary tolyq oryndalmaıdy. Má­selen, Aıyrtaý aýdandyq tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shy­ly­ǵy bólimi, Shal aqyn aýda­nyn­daǵy Sergeevka qalasy áki­mi­niń apparaty qoldanystaǵy zań­na­malardy orap ótip, bul máseleni týra kelisim jasaý arqyly shesh­­ken. О́tken jyly barlyǵy 332,4 mln teńgeniń 67 rásimdik buzý­shy­lyq­tary anyqtaldy. Sonyń ishinde mem­lekettik satyp alýlar týraly zań­namalardy buzǵany úshin 7 tulǵa 523,9 myń teńge kóleminde aıyp­pul tóledi.

Aýmaqtardy damytý baǵ­dar­la­ma­synyń júzege asyrylý barysy da aýdıttiń nazarynda. Bul oraı­da da kóptegen kemshilikterge jol berilgen. Naqty aıtqanda, kóp­tegen memlekettik uıymdar maq­sat­ty ındıkatorlarǵa qol jetkizý úshin qoldan kelgenniń bárin jasamaıdy. Máselen, 2018 jyly Aıyrtaý aýdanynda 64 maqsatty ındıkatordyń 51-i nemese 79,7 paıyzy, Taıynsha aýdanynda 72 ındıkatordyń 62-si nemese 88,6 paıyzy, Shal aqyn aýdanynda 68 ındıkatordyń 59-y nemese 86,8 paıyzy ǵana oryndalǵan. Anyq­tal­ǵan kemshilikter men buzý­shy­­lyqtar aýdandyq ekonomıka jáne qarjy bólimderi tarapynan baǵ­darlamany júzege asyrýǵa nem­quraıdylyq oryn alyp otyr­ǵa­nyn, alǵa qoıǵan maqsattar men min­detterge qol jetkizý úshin qa­byl­danǵan sharalardyń jet­ki­lik­siz­digin kórsetedi.

Júrgizilgen aýdıtorlyq is-sha­ra­­­lardyń nátıjesinde 389 tul­ǵa ja­ýap­kershilikke, onyń ishinde bireýi qylmystyq, 219-y ákim­shilik (aıyp­pul somasy 9,2 mln teńge) jaýap­kershilikke tar­tylǵan.

Kommýnaldyq menshikke jatatyn turǵyn úı qoryn paıda­lan­ǵany úshin tólemderdiń tolyq jáne ýaq­ty­ly túsýine aýdıt júrgizgen kezde jaldaý men jekeshelendirý ke­lisimsharty boıynsha baspana qunyn tolyq jáne ýaqtyly tóle­meý faktileri oryn alyp otyr­ǵa­nyna kóz jetkizildi. Aýdıt qo­ry­tyn­dysy boıynsha 126 jaldaýshy men satyp alýshyǵa jalpy somasy 4 mln teńge aıyppul salynǵan.

Aýdıt anyqtaǵan buzýshy­lyq­tar boıynsha qarjyny qaıtarý ózek­ti máselelerdiń biri kórinedi. Jal­py, oblys boıynsha 2019 jyly qalpyna keltirilmegen jáne qaı­ta­rylmaǵan qarjy kólemi – 54,4 mln teńge. Oblys­tyq kásipkerlik jáne týrızm bas­qarmasy, Ǵabıt Músi­re­pov atyndaǵy aýdan bo­ıynsha memle­ket­tik kirister bas­qar­masy, Ta­ıyn­sha aýdandyq ekonomıka jáne qarjy bólimi jáne t.b. bıýdjetke 19,1 mln teńgeni qaıtarýy tıis.

Sybaılas jemqorlyqpen kúres baǵyty boıynsha oblystyq tekserý komıssııasy oblys prokýratýrasymen, memlekettik kirister depar­tamentimen jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agent­ti­gimen birlesip «Memlekettik aýdıt pen qarjylyq baqylaý júr­­gi­zý kezinde anyqtalǵan quqyq bu­zý­­shy­lyq jónindegi memle­ket­tik aýdıt materıaldaryn berý erejesin» bekitken.

Mine, osyndaı jumystardyń tıim­­diligi oblystyq tekserý ko­mıs­­sııasynyń jumysyn joǵary reı­­tıngke jetkizip otyr.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Atyraý: 50 adamǵa ystyq tamaq jetkizdi

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Kásipkerler tilegi eskerildi

Qoǵam • Búgin, 11:11

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Búgin, 10:49

Daǵdarys daýylyna tosqaýyl - J. Nurabaev

Ekonomıka • Búgin, 10:45

Fýtbol: Para aldy dep aıyptalýda

Sport • Búgin, 09:38

Úkimet otyrysy ótip jatyr

Úkimet • Búgin, 09:20

Uqsas jańalyqtar