Úkimet • 18 Naýryz, 2020

Daǵdarysqa qarsy sharalar qabyldandy

37 retkórsetildi

Keshe Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda kásipkerlik pen otandyq óndiristi qoldaý sharalary talqylandy. Sonymen qatar kóktemgi egis jumystaryn júrgizýge daıyndyq barysy qaraldy.

300 mlrd teńge jańa jumys oryndaryn qurýǵa bólinedi

Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýs­lan Dálenov kásipkerlikti jáne otan­dyq óndiristi qoldaý sharalary týraly baıandady. Mınıstr Memleket bas­shysynyń bıznesti qoldaý jáne eńbek naryǵynda turaqtylyqty qamtamasyz etýge qatysty tapsyrmasyn oryndaý úshin 7 negizgi baǵyttan turatyn jedel sharalar toptamasy ázirlenip jatqanyn aıtty. Bul sharalardyń ishinde qoljetimdi qarjylandyrý, kepildik berý, salyqtyq yntalandyrý jáne bız­nestegi tekserýlerdi azaıtý, sondaı-aq halyqty jumyspen qamtamasyz etý má­seleleri qaralǵan. 

– «Bıznestiń jol kartasy-2025» jáne «Qa­­rapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdar­lamalary sheńberinde nesıe­lendirý 1 trln teńgege deıin ulǵaıady. Qara­jat, eń aldymen, ımportqa táýel­dilikti tómendetý jáne azyq-túlik qa­ýip­sizdigin qamtamasyz etý úshin otandyq ónim óndirýshilerge beriledi. «Bıznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy boıynsha nesıeniń joǵarǵy shegi
7 mlrd teńgege deıin ulǵaıady. Aǵymdaǵy shyǵystardy jabý úshin bıznestiń aınalym qarajatyn qarjylandyrýdy keńeıtý usynylady, − dedi mınıstr.

Memleket tarapynan qolǵa alynǵan keshendi sharalardyń qatarynda orta kásipkerlikke nesıe somasyn 1 mlrd teńgege deıin arttyrý usynylyp, 50% mólsherinde kepildendirý berilmek. Mıkro jáne shaǵyn bıznes úshin 85%-ǵa deıin kepildik berýmen nesıe somasyn 360 mln teńgege deıin arttyrý usynyldy. R.Dálenov bul sharalar kepildik berý tetigin ońtaılandyrýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti. Sonymen qatar úshinshi baǵyt boıynsha osy kezeńde orta kásipkerlikke tekserý júrgizýdi azaıtý qajettigi de sóz boldy.

– Qazirgi ýaqytta mıkro jáne shaǵyn bıznesti tekserýge moratorıı jarııalan­ǵanyn atap ótken jón. Buǵan qosa, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń jekelegen sanattary úshin salyqtyq yntalandyrýlar kózdeledi. Buǵan iri saýda obektileri, kınoteatrlar, teatrlar, kórmeler, sport obektileri kiredi. Bul sanattaǵy jeke kásipkerlerdi bir jylǵa múlik salyǵynan bosatý usynylady. Bir toqsanǵa ósimpul esepteýdi toqtatý kerek. 3 toqsan úshin salyqtyq eseptilik merzimin aýystyrý qajet, − dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri. 

Mınıstr atap ótken besinshi baǵytta agroónerkásiptik keshen sýbektilerin nesıelendirýdi ulǵaıtýdan basqa salyqtyq yntalandyrýlar kózdeletini aıtyldy. Buǵan qosa jalpyǵa birdeı belgilengen rejimde jumys isteıtin jeke kásipkerlerdi salyqtan bosatý usynyldy.

– Arnaıy salyq rejimderi boıynsha jumys isteıtin kásipkerlerdiń kiristeri osy jyldyń basynan bastap salyqtan bosatylǵanyn atap ótken jón. Jalpyǵa birdeı belgilengen rejimdi paıdalanatyn kásipkerlerdi qoldaýǵa bolady dep sanaımyz, − dedi mınıstr. 

Qysyltaıań ýaqytta eńbek naryǵynda turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan keshendi sharalar qolǵa alynbaq. Osy rette jumyspen qamtý boıynsha jol kartasy ázirlenip, jalpy qarjylandyrý kólemi 300 mlrd teńgeni quraıdy. О́ńirlerdegi jańa ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý esebinen 120 myń jumys orny qurylady. Ásirese kópirlerdi jóndeý, turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵy jáne áleýmettik ınfraqurylym obektilerin rekonstrýksııalaý sııaqty jobalarda jumys oryndary qarastyrylyp otyr.

– Memleket basshysy kásipkerlikti qoldaýǵa jáne jańa jumys oryndaryn qurýǵa kem degende 300 mlrd teńge bó­li­­netinin aıtty. Sýbsıdııalaý jáne salyq­tyq yntalandyrý máseleleri qo­symsha pysyqtaldy, − dedi R.Dálenov.

Halyq pen bıznestiń borysh júkte­mesiniń ósýine jol bermeý máselesi jaıynda baıandama jasaǵan Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Má­dına Ábilqasymova eldegi qarjy júıe­sindegi jaǵdaı turaqty ekenin atap ótti.

– Ekinshi deńgeıli bankterdiń salymshylary úshin táýekelder joq. Osy jyldyń 30 naýryzyna deıin aktıvterdiń sapasyn táýelsiz baǵalaý nátıjeleri boıynsha bankterdi túzetý is-qımyl josparlary qabyldanady, − dedi ol. 

Kepilsiz tutynýshylyq nesıeniń shamadan tys ósýine jol bermes úshin birqatar shara kózdelgen. M.Ábilqasymovanyń aıtýynsha, tulǵalardyń barlyq kepilsiz tutynýshylyq qaryzy boıynsha 90 kún ótken soń syıaqy esepteýge tyıym salynady.

– Jeke tulǵalardyń nesıe tarıhyn qal­pyna keltirý úshin merzimi ótken bereshekti 12 aıda ótegen jáne mindettemelerdi keıinnen oryndaǵan jaǵdaıda qaryz alýshy úshin jaǵymsyz nesıe tarıhyn túzetý bo­ıynsha múmkindik kózdeledi, − dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy.

M.Ábilqasymova óz sózinde ekonomı­kanyń jekelegen salalaryna shekteý sharalarynyń engizilýine baılanysty halyq pen shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń qarjylyq jaı-kúıiniń nasharlaýyna jol bermes úshin qosymsha sharalar qabyldaý qajet ekenin atap ótti.

− Birinshiden, Azamattyq kodekstiń 359-babyna sáıkes nesıe boıynsha mindettemesin oryndamaǵan qaryz alýshy asa kúrdeli, ıaǵnı tótenshe jáne toıtarýǵa bolmaıtyn mán-jaılarǵa tap bolǵan kezde múliktik jaýapkershilikti atqarmaıdy. Soǵan baılanysty jeke jáne zańdy tulǵalardyń qaryzdary men mıkronesıeleri boıynsha tólemder merziminiń ótýi tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine baılanys­ty týyndaǵan kezde aıyppuldar men ósimpuldar eseptelmeýi tıis. Bul norma jeke jáne zańdy tulǵalarǵa, bankter ǵana emes, lombardtardy jáne nesıelik seriktestikterdi, qaryz beretin barsha kredıtordy qosa alǵanda, barlyq mıkroqarjy uıymdary bergen qaryzdarǵa qoldanylady, − dedi M.Ábilqasymova.

 Aýyl sharýashylyǵy daqyldary 22,5 mln gektarǵa egiledi

Kún tártibindegi ekinshi másele − kók­temgi egis jumystaryna daıyn­dyq sharalaryna arnaldy. Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstri Saparhan Omarov baıandaǵandaı, 2020 jyly aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn 22,5 mln gektar alańǵa egý josparlanýda. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 238 myń gektarǵa artyq. Bul rette dándi-burshaqty daqyldar alańy 15,2 mln gektardy, sonyń ishinde bıdaı alańy 11,4 mln gektardy quraıdy.

− Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda egis alańdaryn ártaraptandyrý men rentabeldiligi joǵary daqyldar óndirýge kóshý jumystary jalǵasýda. Máselen, maıly daqyldardyń boljamdy alańy 3 mln gektardy quraıdy, bul ótken jylǵydan 122 myń gektarǵa artyq. Kókónis-baqsha daqyldary men kartop alańy 19,3 myń gektarǵa, azyqtyq daqyldar alańy 309 myń gektarǵa ulǵaıady. Tehnıkalyq daqyldar (qant qyzylshasy, maqta, temeki) alańy 132 myń gektardy (18,6 myń gektarǵa kem) quraıdy, − dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.

Belgili bolǵandaı, qazir ońtústik óńirler egis naýqanyna kirisip ketken. Jambyl oblysynda 71,7 myń ga alańǵa nemese jalpy egis kóleminiń 10,2%-yna, Túrkistan oblysynda 33,5 myń ga (4%), Almaty oblysynda 3,4 myń ga (0,4%), Qyzylorda oblysynda 2 myń ga (1,1%) alańǵa egis egildi.

Bul rette mınıstr tuqym daıyndaý máselesi men onyń sapalyq kórsetkishteri asa mańyzdy ekenin aıtty. Oblys ákimdikteriniń jedel aqparaty boıynsha bıylǵy 16 naýryzdaǵy jaǵdaıǵa sáıkes 2,5 mln tonna tuqym egildi. Bul jospardyń 100,4%-yn quraıdy, sonyń ishinde 1,9 mln tonna (jospardyń 101%-y) dándi daqyldar tuqymy, 89,4 myń tonna (jospardyń 99%-y) maıly daqyldar tuqymy, 15,4 myń tonna (jospardyń
96%-y) azyqtyq daqyldar tuqymy, 426,4 myń tonna (jospardyń 99%-y) kartop tuqymy egilgen.

Dándi daqyldar tuqymy boıynsha Aqtóbe oblysynda, maıly daqyldar tuqymy boıynsha Shyǵys Qazaqstan oblysynda, Qyzylorda oblysynda jáne Pavlodar oblysynda (89%) tuqym tolyq kólemde egilmegeni anyqtalyp otyr.

– Fermerlerdiń otandyq jáne ımporttyq seleksııanyń sapaly tu­qym­dary­na teń qol jetkizýin qamtamasyz etý maqsatynda sýbsıdııalaý tetigin ózgertý jospar­lanýda. Sýbsıdııany tuqymdy Qazaq­stannan alǵandar da, sheteldik óndirý­shilerden tikeleı satyp alǵandar da ala alady. Eski tetikte bul kózdelmegen edi. Elıtalyq tuqym ósirý sharýashylyqtaryna biregeı tuqym satyp alǵan jaǵdaıda qoldaý kórsetiledi, − dep naqtylady Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.

Egin egý naýqany bastalysymen janar-jaǵarmaı tapshylyǵy, baǵanyń aspandap ketýi sharýalardyń bas aýrýyna aınalatyn dástúrli problema. Bıyl bul máseleni sheshý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Energetıka mınıstrligimen kelisim jasap, aqpan-maýsym aılary aralyǵynda kóktemgi dala jumystaryn júrgizýge 387 myń tonna dızel otyny bólinetinin málimdep otyr.

– Qolaısyz aýa raıy jaǵdaılaryn eskere otyryp, bizdiń qosymsha 10 myń tonna dızel otynyn bólý týraly ótinishimizdi Energetıka mınıstrligi qoldady, bul barlyq óńirdiń dızel otynyna degen qajettiligin tolyq kólemde óteýge múmkindik berdi. Qazir óńirlerdiń operatorlary shart jasasý jáne naýryz aıy­na bólingen dızel otyny úshin tólem jasaý resimderin júrgizýde, − dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.

Respýblıkada 143 myń traktor, 78 myń tuqym sepkish, 243 myń topyraq óńdeý quraldary, 4 myń egis keshenderi bar. 2020 jylǵy 15 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha traktorlardyń ázirligi 94%-dy, tuqym sepkishter 93%-dy, egis keshenderi 100%-dy, topyraq óńdeý quraldarynyń daıyndyǵy 95%-dy quraıdy.

Jıyn sońynda Premer-Mınıstr Asqar Mamın jalpy kóktemgi egis jumystaryna daıyndyq ýaqtyly júrgizilip jatqanyn, Úkimet tarapynan kóktemgi egistikti qarjylyq jáne materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý boıynsha barlyq qajetti sheshimder qabyldanǵanyn atap ótti.

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar