Elbasy • 19 Naýryz, 2020

Turaqtylyq pen ornyqty damý joly

25 retkórsetildi

Osydan dál bir jyl buryn jyl basy, jańarý meıramy Naýryzben tuspa-tus kelgen Qazaqstandaǵy bılik tranzıtin halyq jaqsylyqqa balap, jańa jylmen bastalǵan jańa kezeńge úlken úmitpen qarady. Memlekettiń irgesin bekitip, eńsesin tikteýine eresen eńbek sińirgen Elbasy Nursultan Nazarbaev 19 naýryzda saǵat 19.00-de málimdeme jasap, Qazaqstan Prezıdenti retindegi ókilettigin toqtatý jóninde sheshimin jarııalady. Táýelsiz el tarıhyndaǵy taǵdyrsheshti bul qadam Qazaqstannyń jańa damý baǵdaryn aıqyndaǵan óte jaýapty kezeńge jol ashty.

Sabaqtastyq saltanaty

Qazaq jurtyn ǵana emes, búkil álemdi eleń etkizgen bul eleý­li oqıǵa – Elbasy Nursul­tan Nazarbaevtyń alysty boljaıtyn kóregendigin, danalyǵyn ta­ǵy bir dáleldep berdi. Táýel­siz­diktiń tuǵyryn nyqtap, el ir­ge­­sin bekemdep, jańa Qazaq­stan­­dy qalyptastyrǵan Tuńǵysh Pre­­zıdent saıası, áleý­met­tik, ekono­­mıkalyq reforma­lardy tabys­­ty júzege asyryp, az ýaqyt­tyń ishinde elimiz da­­myǵan 50 el­diń qatarynan kórindi. Qıly kezeń­der­degi El­ba­synyń sarabdal saıa­saty, batyl qadamdary, tarıhı sheshimderi – memlekettiń or­nyq­ty damýynyń kórsetkishi ispettes.

Elbasynyń eresen eńbe­gimen qutaıǵan, qýattanǵan Qazaq­stannyń yrysynyń shashylmaı, tynyshynyń buzyl­maýyna turaqtylyq tirek bolyp keledi. Munyń bir aıǵaǵy retin­de elimizdegi bılik tranzıtiniń de beıbit jolmen ótkeni kóp­ke ónege boldy. Dástúr sabaq­tastyǵyn saqtaı otyryp, Qazaq­standy jańa damý jolyna bas­taǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ulyqtaý rási­minde Elbasyǵa erekshe iltı­patyn kórsetti.

«Qazaq memlekettiliginiń negizin qalaǵan uly tulǵa, Qazaq­stannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óz erki­men Memleket basshysy ókilet­tigin toqtatty. Elbasynyń bul ma­ńyzdy sheshimi onyń jahandyq deńgeıde jəne tarıhı aýqymda tanylǵan saıası qaıratker retindegi ulylyǵyn kórsetti.

Bul sheshim memleketimizdiń bola­sha­ǵyna degen eń joǵarǵy shynaıy qamqorlyqtan týyndap otyr. Biz barlyq jetistikterimizge, eń aldymen Qazaq­stannyń qasterli Təýelsizdigine Tuńǵysh Pre­zı­dentimiz Nursultan Nazarbaev­tyń qajyrly eńbeginiń arqasynda qol jetkizdik. Elbasy Keńes Odaǵy kúıregen tustaǵy asa kúrdeli geosaıası jaǵdaıda jańa memlekettiń negizin qalap, onyń kóshin bas­tady. Kóptegen teris boljamǵa qaramastan, Nursul­tan Əbishuly elimizdi barsha əlemge moıyndata bildi. Dúnıe­júzi kartasynda damý men demo­kratııanyń, beıbitshilik pen kelisimniń shynaıy sımvolyna aınalǵan memleket paıda boldy», dedi Memleket basshysy.

Prezıdent retinde alǵash ret el aldynda sóz sóılegen Qasym-Jomart Toqaev Elbasynyń tarıhı eńbegine laıyqty qurmet kórsetip, onyń esimin máńgilik ulyqtaý qajet ekenin alǵa tartty. Sóıtip Elbasy salǵan azattyqtyń asyl muratyndaı el astanasy Nur-Sultan ataýyn ıemdendi.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen Qazaq­stannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevqa joǵary dárejeli «Halyq Qahar­many» ataǵy berilip, aıryqsha erek­shelik belgisi – «Altyn Jul­dyz» jáne «Otan» ordeni tapsyryldy.

El tizginin ustaǵan Qasym-Jomart Toqaev eń aldymen dás­túrli damý jolymyzdan aınymaı, halyqtyń aýyzbirligin odan ári nyǵaıta túsý úshin qoǵam men bılik arasyndaǵy dıalogty damytýǵa den qoıdy. Prezıdenttiń halyqqa alǵashqy Joldaýy «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» dep ataldy. Memleket basshysy Joldaýynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń arqasynda birligimiz baıandy bolyp, táýelsizdigimiz nyǵaıyp, áleýmettiń ál-aýqaty jaqsarǵanyn, bul jasampazdyq pen ilgerileý, beıbitshilik pen ke­lisim kezeńi bolǵanyn alǵa tartty.

Jańa Prezıdent qyzmetiniń baǵyt-baǵdaryndaı bolǵan saı­laýaldy tuǵyrnamasy men halyqqa Joldaýyna Elbasynyń basshylyǵymen júrgizilgen júıeli reformalar arqaý boldy. Qasym-Jomart Toqaev Táýel­sizdiktiń jetistikterin eselep, elimizdi damýdyń jańa sapaly kezeńine shyǵarý múmkindigi beril­genin, óz jumysynda Elbasy usyn­ǵan «100 naqty qadam» Ult jos­paryn tolyqqandy júzege asyrýdy basty nazarda ustaı­tynyn aıtty.

Qazaqstan halqynyń ortaq tarıhı taǵdyry, Təýelsizdik jyl­daryndaǵy jetistikteri, ortaq maqsat, ortaq múdde já­ne halqy­myzdyń kemel keleshegi El­basynyń «Məńgilik el» tujyrym­da­masynda úılesim tapqan. Osy­naý ýaqyt aralyǵynda ulttyq us­tanymǵa adal, shynaıy súıis­penshilik rýhynda tər­bıe­lengen jas azamattardyń tutas bir býyny qalyptasty. Buǵan Elbasy jú­zege asyrǵan jastar saıasatynyń, maz­muny biregeı «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» jəne «Uly dalanyń jeti qy­ry» atty maqalalarynyń yqpaly boldy.

Búginde Qasym-Jomart Toqaev «Rý­hanı jańǵyrý» baǵdar­la­masynyń maqsatty túrde jal­ǵasqanyna basymdyq berip otyr. Jańǵyrtý jónindegi Ulttyq ko­mıssııanyń jumysyn qaıta jandandyrýdy qup kóretin Memleket basshysy ál-Farabıdiń 1150 jyl­dyq, Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoılaryn joǵa­ry deńgeıde atalyp ótýi­ne bas­tamashylyq tanytty. Buǵan qosa Altyn Ordanyń 750 jyldyǵyn atap ótý tól tarıhymyzǵa, máde­nıetimiz ben ta­bıǵatymyzǵa týrıs­ter nazaryn aýdarmaq.

Nursultan Nazarbaevtyń esimi táýel­siz eldiń kóshin bastaǵan, memleket quraýshy tulǵa retin­de Elbasy márte­besimen máńgi­lik sıpattalady. Búgin­de Elba­sy salmaqty ókilettigi bar Qa­ýipsizdik Keńesiniń Tóraǵasy, Nur Otan partııasynyń Tóraǵasy, QHA Tóraǵasy, Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi bolyp halyqqa qyzmet etip keledi.

Memleketaralyq mámileger

Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń álemdik saıasatta iri tulǵa, memleketaralyq mámileger re­tinde esimi erekshelendi. Jer-jahannyń nazaryndaǵy halyq­aralyq daý-janjaldardy sheshýdegi Elbasynyń bitim­gerlik bolmysy, ózi basqarǵan Qa­­zaq­stannyń biraz eldiń basyn birik­tirgen bedeldi uıymdarǵa tór­aǵalyq etýi, elordada aıtýly sammıtterdiń saltanat qu­rýy mereıimizdi kóterip, aby­roıymyzdy asyrdy. Sheteldik sarap­shylar Elbasynyń reforma­laryna «Qazaqstan joly» jáne «Nazarbaev modeli» dep baǵa berip jatty.

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentiniń álemdik deńgeıdegi qaıratker ekenin aıǵaqtaıtyn biregeı bastamalary bar­shylyq. Munyń aıqyn bir mysaly, Nursultan Nazarbaevtyń ádil túrde búkilálemdik qoǵamdastyq tara­pynan antııadrolyq qozǵa­lys­tardyń kósh­bas­shysy retinde moıyndalǵanyn aıtýǵa bolady.

Bizdiń elimiz Elbasynyń da­na bas­­shy­­lyǵymen ıadrolyq mem­leketter qa­tarynan álemdik antııadrolyq qozǵa­lystyń jahan­dyq kóshbasshysyna aınaldy. Qazaqstan ıadrosyz álemge qaraı nyq qadam basýǵa jol ashqan kóptegen bastamany kóter­di. Sonyń biri – Nursultan Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly ta­rıhı Jarlyǵy. KSRO-nyń je­kelegen áskerı laýazymdy tulǵalary men saıası elıtala­rynyń qarsylyǵyna qaramastan, Elbasynyń qazaq jerindegi polıgondy jabýy – naǵyz erlik. Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıin Qazaqstan álem boıynsha zymyrandyq-ıadrolyq áleýetke ıe bolǵandardyń biri boldy. Jappaı qyryp-joıý qarýyn ustap turý úshin barlyq áleýetimiz de bolǵan edi. Sol kezdegi Qazaqstannyń ıadrolyq áleýeti Fransııa, Ulybrıtanııa jáne Qytaıdyń jıyntyq kúshinen de asyp túsetin.

Jer-jahannyń beıbitshiligin, adamzattyń amandyǵyn basty qundylyq dep sanaıtyn Elbasy ıadrolyq kúshterden arylýǵa, jahandyq jáne aımaqtyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etýge orasan úles qosty. Ol kótergen eleý­li bastamalar halyqaralyq qa­ýip­­sizdikti qamtamasyz etýde­gi mańyzdy faktorlarǵa aına­lyp otyr. Bul – Ortalyq Azııa­­da ıadrolyq qarýdan azat aımaq­ty qurý týraly shart, elimiz­diń aýmaǵynda MAGATE qam­qor­lyǵymen halyqaralyq Tómen ba­ıytylǵan ýran bankiniń qury­lýy, Qazaqstannyń ırandyq ıadro­lyq problemany retteýdegi del­daldyq mıssııasy. Osynyń bári ja­handyq turaqtylyq pen senim­niń irgetasyn aıtarlyqtaı nyǵaıta tústi.

Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, irgeles jatqan memleketterdiń ekonomıkalyq jaǵynan birlese damýyna bas­taıtyn ilkimdi isterge bastamashy boldy. Onyń eýrazııalyq ıntegrasııa jónindegi ıdeıasy búginde tabysty jumys istep turǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyna negiz bolyp, óńir­lik yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, eko­no­mıkalyq damý sa­lasyndaǵy túıtkildi máselelerdi anyqtap, ony sheshý joldaryn izdeýge tyń serpin berdi.

Byltyr elordada Elbasynyń eýra­zııalyq ıntegrasııa jónindegi ıdeıasyna 25 jyl tolýyna jáne Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq jónindegi kelisimge qol qoıy­­lýynyń 5 jyldyǵyna oraı Joǵary Eý­razııalyq ekono­mıkalyq keńestiń ke­zekti otyrysy ótip, onda Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa «Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń Qurmetti tóraǵasy» ataǵyn berýdi usyndy. Usynys qatysýshylar tarapynan biraýyzdan qoldaý tapty.

Buǵan qosa Elbasy túbi bir Túrki elderiniń yntymaǵynyń nyǵaıyp, baýyr­lastyq, áriptestik baılanystardyń jańa deńgeıge kóterilýine súbeli úles qosty. Aıtalyq, Nursultan Nazarbaev 2009 jyly Ázerbaıjannyń Nahchyvan qalasynda Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesin qurý týraly bastama kóterip, onyń búgingideı kere­gesiniń keńeıip, aıaǵynan nyq turýy­na eseli eńbek sińirdi. О́tken jyly Baký qalasynda me­reıli onjyldyq belesin eńsergen Túrki keńesi­niń sammıtinde alǵash ret Túrki keńesi­niń Qurmetti Tóraǵasy már­tebesi belgi­lenip, Keńeske múshe mem­leket­ter bul qur­metke biraýyzdan El­basy Nur­sultan Nazarbaev­ty laıyq dep ta­nydy jáne Túrki ále­miniń Joǵary or­de­nimen saltanatty túrde marapattady.

Zaman tynysyn tap basyp tanıtyn Nursultan Nazarbaev shyn máninde qazirgi kezdegi álemniń kemeńger tulǵasy retinde moıyndaldy. Osyndaı alyp adam qazaqtyń baǵyna týyp, Táýelsizdik alǵan tusta el rýhyn kóterip, Qazaqstannyń keregesi keń, ózgelermen terezesi teń memleket retinde qalyptasýyna qyzmet etti. Qazaq halqy úshin Nursultan Nazarbaev – túrikterdiń Atatúrki, orystardyń I Petr, Amerıkanyń Rýzvelti, Sıngapýrdyń Lı Kýan Iý sııaqty qaıratkeri jəne túr­ki əleminiń abyzy. Uly dalanyń asyl prezentiniń aty men Táýel­siz Qazaq­stan­nyń tarıhı sabaq­tastyǵy máńgi úzilmek emes.

 

Sońǵy jańalyqtar

Úndistanda 47 gradýs ystyq boldy

Álem • Búgin, 09:37

80 jyldan keıin ıesin tapqan hat

Rýhanııat • Búgin, 09:22

Taldyqorǵanda úshem dúnıege keldi

Aımaqtar • Búgin, 09:06

Munaı-gaz sektorynyń syn saǵaty

Ekonomıka • Búgin, 07:22

Qomaqty qarjy bólinedi

Pikir • Búgin, 07:20

Mal baqqanǵa bitedi

Aımaqtar • Búgin, 07:10

Jatyr moıny obyrynyń aldyn alady

Medısına • Búgin, 06:57

Zulmat zardaby

Tarıh • Búgin, 06:54

Qala damýyna qarqyn beredi

Ekonomıka • Búgin, 06:46

Dala danyshpany

Abaı • Búgin, 06:43

Turar Rysqulov tálim alǵan mektep

Tarıh • Búgin, 06:38

Halyq únemdeýge kóshti

Ekonomıka • Búgin, 06:35

Indetti tártip jeńedi

Koronavırýs • Búgin, 06:31

Uly náýbet: qasireti men taǵylymy

Tarıh • Búgin, 06:30

Tyńaıtqysh topyraqty qunarlandyra ma?

Ekologııa • Búgin, 06:27

Abaı murasy Bishkekte talqylandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar