Qarjy • 20 Naýryz, 2020

Prezıdent aıtty – bankter oryndaýǵa kiristi

2450 retkórsetildi

Ulttyq bank pen Qazaqstan Qarjygerleri qaýymdastyǵy shaǵyn jáne orta bıznesti jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamasyn daıyndaýǵa kiristi. Ulttyq banktiń baspasóz bólimi ShOB-ty qarjylandyrýǵa 600 mıllıard teńge bólinetinin habarlady.

«Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine, tótenshe jaǵdaıdan zardap shekken jeke kásipkerlerge aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jeńildetilgen nesıe berý arqyly 12 aıǵa deıin jyldyq 8% -dan aspaıtyn mólsherde 12 aıǵa deıin beriledi. Bankterdiń qarajatty paıdalaný merzimi - úsh aı» deıdi Ulttyq banktiń baspasóz bólimi taratqan habarlamady. Baǵdarlamanyń operatory retinde Qazaqstannyń turaqtylyq qory (QQQ),  AQR-diń súzgisinen ótken 13 bank anyqtaldy. Bul bankterdiń nesıe tarıhynda ShOB-ty qarjylandyrǵany týraly oń málimetter bar.

«ShOB-ke bólingen qarjy memlekettik jáne jeke baǵaly qaǵazdardy satyp alýǵa, basqa bankterdegi depozıtterdegi salymdarǵa, shetel valıýtalaryn satyp alýǵa jáne basqa da zańsyz paıdalanýǵa arnalǵan qarajattyń paıdalanylýyna tyıym salynady»  dep atap ótti bas bank.

Buǵan biz deıin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ShOB-ti qoldaý úshin 600 mıllıard teńgege tapsyrys bergenin jazǵanbyz. 

Aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn kásipkerlerge, ShOB ókilderine Nur-Sultannan bólingen nesıe tam-tumdap qana tıetini týraly buǵan deıin talaı ret sóz bolǵan.

О́tken jyly Úkimet qabyrǵasynda «Samuryq-Qazyna» ál-aýqat qorynyń qamqorlyǵyna ótip, keıin basqa bankterge jutylyp ketken «Alıansbank» pen «Temirbanktiń» bazasynda aýyl sharýashylyǵyna qatysty bank qurý týraly usynys aıtylǵan. Sala mamandary bul qadam Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵyna sony serpin beredi dep úmittengen bolatyn. Alaıda úmit aqtalmady. Aýyl sharýashylyǵyna qatysty bank ashý týraly usynys Úkimet qabyrǵalarynan beri asa almady.   

Kezinde Qazaqstandaǵy «Agroprombank» basqarmasynyń tóraǵasy bolǵan Beısenbek Zııabekov Qazaqstanda agrarlyq bank qurý qajettigin ýaqyttyń ózi dáleldep otyrǵanyn aıtady.  Ony múmkindiginshe tezirek ashý kerek.

«Alǵashqy kezeńde qarjy uıymyn memlekettiń balansynda ustap, ýaqyt óte kele jekemenshikke berý kerek», – dedi qarjyger Beısenbek Zııabekov.

Jyl saıyn respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin nesıeniń basym bóligi iri sharýashylyqtarǵa úlestiriledi de, shaǵyn sharýashylyqtar shómishten qaǵylatyny talaı ret sóz bolǵan. Bul joly da memleket bólgen qarjy tek irilendirilgen sharýashylyqtarǵa berilip, usaq sharýashylyqtar eskerilmeı qala ma degen qaýip bar kóp kóńilinde.  Sebebi Ulttyq bank pen QQQ (Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy )  daıyndap jatqan Baǵdarlamada memleket qarjysy qandaı sýbektilerge jáne qandaı talaptarmen beriletini anyq aıtylmaǵan.  Sondyqtan sarapshylar bul joly aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndiretin shaǵyn bıznes ıelerine basymdyq berilýin kútip otyr. 

Osyǵan qatysty ekonomıst Toqtar Esirkepov agrarlyq bank kez kelgen daǵdarys kezinde «qutqarý jastyqshasy» mindetin atqaratynyn túsinbeı kelgen el biz ǵana ekenimizdi aıtady. Qazirgideı epıdemııa tusynda da jasyl dáliz ashyp, qajet ónimderdi ózge elden tasýǵa sheshim qabyldaǵanymyzǵa osy faktor sebep bolyp otyr. 

Ekonomıstiń túsindirýinshe, el turǵyndarynyń 46%-y aýylda ómir súredi. Demek keıbireýler aıtyp júrgendeı agrarlyq bank klıentsiz qalmaıdy, memleket bólip bergen qyrýar qarjyny úılestiretin operator izdep jantalaspaıtyn edik.

«Dál qazir aýyl banktiń quziretin ShOB-ty qarjylandyratyn bank retinde tolyqtyrýǵa bolady. «Agrarlyq nesıe korporasııasy» tárizdi irili-usaqty baqylaýshy jáne jaýapty qarjy uıymdarynyń jumysy birizdendirilmegen. Nesıelik seriktestikter aýyldy nesıelendirý saıasatyn júrgizýge qaýqarsyz, aktıvteri de, kapıtaly da az. «QazAgro» nemese «Damý» tárizdi kvazısektorlyq qarjy ınstıtýttaryn kóbeıte bergenshe, agrarlyq bank sekildi salmaqty qarjy uıymyn ashý kerek» deıdi Toqtar Esirkepov.

Sarapshylar Aýyl nemese ShOB bankin qurýǵa zańnamalyq turǵyda tosqaýyl bar ekenin aıtady. «Qazaqstan Respýblıkasynyń bankter qyzmeti» týraly zańyna sáıkes, «Turǵyn úı qurylys jınaq bankinen» ózge birde-bir bank mamandandyrylǵan bank bola almaıdy. 

«Eger osy norma ózgertilse, agrarlyq banktiń qurylýyn qoldaımyz. Bizdiń oıymyzsha, mundaı bank agrosektorǵa paıdaly bolar edi», – degen bolatyn bir kezderi Aýyl sharýashylyǵynyń eks-mınıstri Asyljan Mamytbekov.

Qarjyger Beısenbek Zııabekovtyń pikirinshe, Úkimet agrarlyq bank qurýǵa shynymen kirisse, isti  zańǵa ózgeris engizýden bastaý kerektigin aıtady.  Zańǵa ózgeris engizilse, agrarlyq bank qurýǵa  kedergi joq.

Qarjyger Ilııas Isaev  mundaı bank qurylsa, onda memle­kettiń mıllıardtaǵan qarjysy nesıesi aýyldaǵy aǵaıynyń nesibesin arttyratynyn aıtady. «Aýyldyń jaǵdaıyn kótermeı  Qazaqstan ekonomıkasy qaryshtap damı almaıtynyn otyz jyldan beri aıtyp kelemiz. Aýyldy damytýǵa arnalǵan «Aýyl jyly» (2002-2005), «Aýyldyq aımaqtardy damytý» (2004-2010) syndy memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp, mıllıardtaǵan qarjynyń qaıda ketkenin qazir eshkim bilmeıdi.  Biraq barlyǵy nátıjesiz boldy. Nur-Sultannan bólingen qarjynyń tek 15-20 paıyzy ǵana aýylǵa jetedi.  Memlekettiń aýylǵa bólgen  qarjysyn úılestirip, qajetti jerge jumsap otyratyn arnaıy qarjy ınstıtýty joq.  Sol sebepti sarapshylar arasynda «aýylǵa baılanysty baǵdarlama qabyldansa, áldebireýlerdiń alaqany qyshı bastaıdy» degen ashy ázil bar. Sebebi kúni búginge deıin aýyldy damytýǵa bólingen qarjy naqty joba joq degen jeleýmen bank depozıtterde saqtalyp,  baǵaly qaǵazdardy satyp alýǵa jumsalyp  kelgeni shyndyq. Álemdik tájirıbede aýyl  sharýashylyǵyna qatysty máselelerdi  agrarlyq, kooperatıvtik bankter júıesi nemese memlekettik-jekemenshik seriktestik túrindegi bankter sheshedi. Bul mehanızm bizde jumys istemendikten aýyldy damytýǵa  baǵyttalǵan kez kelgen baǵdarlama  daýylda eskeksiz qaıyqtyń kúnin keshti. Suraýy suralmady. Aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrý máselesi sol bankterdiń usynysy boıynsha rettelip otyrady. Al bankter usynysty  jekelegen kásipkerlerdiń bıznes jobasyna qaraı belgileıdi, Bizdiń elde de aýyl  sharýashylyǵyn nesıelendirýdiń kópdeńgeıli júıesin engizýdiń ýaqyty áldeqashan týdy», deıdi Ilııas Isaev.

Al biz óz tarapymyzdan  Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ShOB-ti qoldaý úshin 600 mıllıard teńge bólý týraly usynysynda buryn qaperge alynbaı turǵan tustardy eskergenin aıta ketýge tıispiz. Sebebi Ulttyq bank pen Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy daıyndaǵan baǵdarlamada «ShOB-ke bólingen qarjy memlekettik jáne jeke baǵaly qaǵazdardy satyp alýǵa, basqa bankterdegi depozıtterdegi salymdarǵa, shetel valıýtalaryn satyp alýǵa jáne basqa da zańsyz paıdalanýǵa arnalǵan qarajattyń paıdalanylýyna tyıym salynady» degen bap bar. Sondyqtan qarjygerler bul osy bap aýyl sharýashylyǵyn nesıelendirýdiń kópdeńgeıli júıesin engizýge múmkindik beredi dep úmittenip otyr.  Demek, Prezıdent aıtty, bankter oryndaýǵa kiristi.  Joǵaryda erekshe bólip-jaryp aıtyp ótken bap jańa  baǵdarlamanyń bas qarýy bolatyn shyǵar dep úmittenemiz.  

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar