Qoǵam • 22 Naýryz, 2020

Ulttyq meıram upaıymyzdy qaıtse túgendeıdi?

97 retkórsetildi

Kún men tún teńelip, tirshilik bitken shattyqqa kenelip, Uly dalanyń tus-tusynda ulan-asyr toıǵa ulasatyn Ulystyń uly kúni jalpyulttyq meıramǵa aınalǵan. Yqylym zamannan yrysymyz ben yntymaǵymyzdyń uıytqysy sanalatyn Naýryz merekesi – jańarý men jańǵyrýdyń nyshany ispettes. Turlaýsyz ýaqyt aǵymymen túrlenip otyratyn tórtkúl dúnıede ár halyqtyń tól merekesi tamyrynan ajyramaı, zamanyna saı jańasha sıpat alyp, jańǵyryp otyrady. Osy turǵyda Naýryzdyń qazirgi nasıhatyna toqtalyp, salt-dástúrimizdi dáripteý, ulyq meıramdy ulyqtaý haqynda oıymyzdy ortaǵa salyp, sóz qozǵaýdy jón kórdik.

Sýretti túsirgen Erlan Omar, «EQ»

Ulttyq ekonomıkany molaıtýdyń tetigi

Jasyratyny joq, Naýryz degende oıǵa birden aqshańqan kıiz úıler, túrli halyqtardyń ulttyq taǵamdary, san alýan órnektermen menmundalaǵan dástúrli kıim kıgen adamdar keledi. Qazir kópshiliktiń túsiniginde Ulys­tyń uly kúni týraly osyndaı pikir qa­lyptasqan. Ras, áz Naýryz elimiz­degi ult­tar men etnostardyń birligin nyǵaı­tatyn teatrlandyrylǵan baıqaýdyń deńgeıinde ǵana dáriptelip júr. Biraq bile bilseńiz, ulttyq meıram – ulttyq qazynany da molaıtýdyń tetigi. Qalaı? Anyqtap kóreıik.

Alysqa barmaı-aq kórshiles Qytaıdy mysalǵa alaıyq. Byltyr Aspanasty elinde ishki týrızmnen túsken kiris aı­nalymy 513,9 mlrd ıýan nemese sha­mamen 76 mlrd AQSh dollaryna jetti. QHR mádenıet jáne týrızm mınıs­trligi keltirgendeı, bul tabystyń deni shyǵys kúntizbesi boıynsha toılanatyn qytaılyqtardyń dástúrli «kóktem mere­kesine» tıesili. Hanzýlyqtar osy datany jyldyń basy retinde toılap keledi. Sınhýa agenttiginiń málimetinshe, 2019 jyly merekelik demalystarda el bo­ıynsha 415 mln adam saıahattap úlgergen. Jaýapty mınıstrlik júrgizgen saýal­damaǵa sáıkes, týrıster mádenı is-shara­larǵa basymdyq beripti. Saıahatqa kelgenderdiń shamamen 40%-y mýzeılerdi aralaǵan.

2018 jyly «kóktem merekesi» kezinde 386 mln ishki saıahat jasalyp, mem­leket qazynasyna 475 mlrd ıýan túsken. О́kinishke qaraı, bıyl bul mejege jetýdiń ózi qytaılyqtarǵa qııalǵa aınalǵandaı. Sebebi Hýbeı aımaǵynan shyqqan koronavırýs pandemııasy eldiń týrızmine balta shapqandaı áser etkeni daýsyz.

Dástúrli merekeniń artyqshyly­ǵyn brazılııalyqtar men ıtalııalyqtar utym­dy paıdalanyp keledi desek ar­tyq emes. Máselen, dúnıe júzine áı­gili Rıo-de-Janeıro karnavalyn kó­rýge jyl saıyn 1,5-2 mln týrıst ke­­lip júr. Budan túsetin tabystyń mól­­sheri 1 mlrd dollardyń aına­lasynda. Bul oraıda Brazılııadaǵy karnaval 1928 jyldan ótip kele jatqanyn aıta ke­teıik. Merekeniń basty nyshany – «Mar­kız de Sapýkaı» alańyndaǵy onnan asa samba bı mektebiniń konkýrstyq sherýi. Myń buralǵan bıshilerdiń ónerin tamashalaýdyń quny – 30-900 dollar shamasynda. VIP oryndardyń baǵasy 2 myń dollarǵa deıin jetip qalady.

Latynamerıkalyqtardan ıtalııa­lyqtar da qalyspaı keledi. Naqty aıt­saq, Venesııa karnavaly 40 jyldan beri dástúrin úzbeı ótkizip júr. Eki aptaǵa sozylatyn merekelik she­rý qala bıýdjetin 40 mln eýroǵa tol­tyrady. Jalpy kiris aınalymy – 50-65 mln eýronyń tóńireginde. Dástúrli karnavalda Venesııadaǵy týrısterdiń sany 40%-ǵa ulǵaıyp, 900 myń adamǵa jýyqtaıdy.

Naýryzǵa toqtalsaq, onyń qyzyldy-jasyldy karnavaldan artyqshylyǵy esh kem emes. Bul – eýropalyq event kom­panııanyń menedjeri, polıak azamaty Vlaslav Voısehtiń pikiri. Ol úsh jyl qatarynan otandyq kompanııalardyń shaqyrýymen Qazaqstanǵa kelip, ha­lyq­­aralyq deńgeıdegi jıyndardy uıym­dastyrýmen aınalysqan. Sondaı sapardyń birinde oǵan Naýryz merekesin kórýdiń sáti buıyrǵan. Biraq biz oıla­ǵandaı Nur-Sultan nemese Almaty syn­dy alyp shaharda emes, Qarqaraly aýda­nyna qarasty Egindibulaq aýylynda jańarý meıramynyń barlyq ajaryna qanyq bolǵanyn aıtady sheteldik.

– Qazaqtardyń bul merekeni toılaý­­daǵy erekshelikteri kóp eken. Túsin­genim, qys boıy bir-birimen kórispegen jaqyn adamdar Naýryzda kórisip, kók­­temge esen-saýlyqta jetken­deri­ne rıza­­shylyqtaryn bildiredi. Budan basqa fılosofııalyq, sondaı-aq astro­nomııa­lyq erekshelikteri qy­zyq­ty. Ult­tyq oıyndar, dástúrli as máziri, adam­dar arasyndaǵy qa­rym-qaty­nas máde­nıeti bul kúnniń etnos­tyq kolo­rıtin áspetteıtini sózsiz. Osy ar­qyly týrıstik klasterdi jolǵa qoıýǵa ábden bolady, dedi V.Voıseh. Onyń pi­kirinshe, orta­lyq alańǵa eki-úsh kıiz úı tigip, kavkaz halyq­tarynyń káýabyn satýmen upaıymyz túgendele qoımas.

– Bul jerde áleýmettik faktordyń yqpaly kúshtirek syndy. Sebebi qala halqy kúnkóristiń qamymen tez ba­ıyp ketkisi keledi. Túsinemin, naryq­tyq qatynas, onyń ústine mundaı mere­­kelik sátti eshkim jibergisi joq. Soǵan qaramastan, ulttyq qundylyqty joǵalt­­paý basty murat bolýy tıis dep sanaı­myn. Qýantarlyǵy, aýyldarda mundaı kórinis joqtyń qasy. Iаǵnı bári rııasyz, taza nıetpen toılaıdy. Qupııanyń syry qonaqjaılyqta jat­sa kerek. Onyń kirshiksiz kórinisi provınsııada saqtalǵandaı seziledi. Osyny joǵaltpaý kerek. Bul jerde mynany túsin­gen durys. Sheteldik tý­rısti zamanaýı ınfraqurylymy damyǵan qala­larmen tańǵaldyrý qıyn. Búgingi týrıst «ekologııalyq aryna» nuq­san kelmegen, tumsa tabıǵatymen erekshelenetin aımaqtarǵa qushtar. Sol sekildi boıamasyz ulttyq mádenıet – qaı zamanda bolsyn baǵa jetpes qundylyq. Mysaly, qusbegilikti alaıyq. Bilýimshe, bul óner tek qazaq pen qyrǵyz halqynda bar. Dese de Qazaqstanda kánigi qusbegilerdiń qatary az emes. Bir ǵana Aısholpan esimdi búrkitshi qyzdy kórý úshin Mońǵolııaǵa myńdaǵan týrıst sapar shegedi. Nege Qazaqstan bul baǵytty qolǵa almaıdy? Naýryzdaǵy as mázirdiń ózi – bir bólek taqyryp. Demek, gastronomııalyq týrızmniń keń etek alýyna múmkindik bar, – dedi eýropalyq maman.

Osy rette týrıstik agenttikterge ha­bar­lasyp, atalǵan máselege qatysty mamannyń pikirin bildik. Týrızm me­nedjeri Ásem Naýanqyzynyń sózine súıensek, Naýryzdy otandyq týrızm brendi deńgeıine kóterýge bolady. Tek bul iske múddeli taraptar jumyla kirisýi tıis. О́ıtkeni Naýryz turmaq tutastaı týrızm salasy elimizde turalap tur. Onyń syry memlekettik organdar, bıznes jáne osy salaǵa qatysy bar basqa da uıymdardyń jekeleı jumys isteýinde jatyr deıdi sarapshy.

– Elimizdegi týroperatorlar syrtqy týrızmmen qatar ishki týrızmdi de da­mytýǵa múddeli. Biraq oǵan birqatar faktor áser etetinin esten shyǵarmaýymyz kerek. Ol – ınfraqurylymnan bastap, medısınaǵa deıin qamtylatyn aýqymdy másele. Elimizge syrttan aǵylatyn tý­­rıs­terdiń qataryn kóbeıtý úshin qus­­be­­gilerdiń quryltaıyn ótkizýdi qol­ǵa al­ǵan edik. Bastama jaman bol­ǵan joq. Biraq dedlaınǵa kelgende, laıyq­ty qonaqúılerdiń tapshylyǵy baı­qaldy. Bar bolǵannyń ózinde oryn sany az. Osyǵan oraı kásipkerlermen kez­­desip, qyzmet kórsetý sapasyn jo­ǵary­­latýǵa usynys tastadyq. О́z tara­­py­­myz­dan klıentterdiń sanyn kóbeı­tý­ge ýáde berdik. Kásipkerlerdiń aıtar ýá­ji, bankter qonaqúı isin da­mytý­ǵa ne­sıe bermeıdi. Berse de pa­ıyz­dyq mólsher­leme tym joǵary. Mem­leket­tik organdar qol ushyn sozýǵa qulyq­syz deıdi isker­lik qaýymdastyq ókil­deri. Ári qaraı ne aıtýǵa bolady? Budan qaldy týrıstik marshrýttar 2GIS qosym­shasynda qam­tylmaǵan. Aýyzdy qur shóppen súrtýge de bolmaıdy. Qadamdar jasa­lyp jatyr, biraq jetkiliksiz. Qazaq­stannyń bul ba­ǵytta áleýeti zor. Nege deseńiz, adam aıaǵy tımegen jer­ler elimizde jeterlik. Sol tabıǵı jaýhar­lary­myzdy Naýryz arqyly dáripteý sózsiz utymdy bolady, – dedi Á.Naýanqyzy.

Naýryzdyń ekrandaǵy nasıhaty kemshin

Ulttyq qundylyqtarǵa dendep bet qoıyp, ulyq meıramnyń bar qa­dyr-qasıetin óskeleń urpaq boıyna sińirý hám jalpy jańarý men jandaný, túrlený men túleý meıramy – áz Naýryzdy jalpyulttyq, tipti jalpy­adamzattyq sıpatqa ulastyrý úshin óner tiline de basymdyq berý, ásirese búgingi jahandaný zamanynda kezek kúttirmeıtin másele bolýy kerek dep esep­teımiz. О́ıtkeni ónerde ómir bar. Adam­zat ataýlyny bir murat, ortaq kóz­qaras, uranǵa biriktirerlik ǵalamat ıdeo­logııalyq qýatqa ıe.

Aıtalyq Jańa jyldy Eldar Rıa­zanovtyń «Taǵdyr tálkegi nemese jeńil býyńyzben» («Ironııa sýdby ılı s legkım parom») fılminsiz elestete alasyz ba?! Bolmasa S.Marshaktyń «Jyl on eki aı», P.Chaıkovskııdiń ǵalamat mýzykasyna qurylǵan «Jańǵaqshaqqysh jáne tyshqandar patshasy» («Shelkýnchık ı myshınyı korol») sııaqty kishkentaı kórermen túgili, eresek sizdi ekran aldyna baılap qoıatyn qyzyqty anımasııalyq týyndylarǵa degen saǵynyshtyń ózi kez kelgenimizge Jańa jyldyń kelýin asyǵa kúttiretindeı. Sebebi munda ár­qaı­symyzdyń ózimizge ǵana tıesili, baǵaǵa baılanbaıtyn balalyq shaǵymyz, ádemi estelikterimiz jatyr. Jyl aıaq­talyp, kúntizbeniń jańa paraǵy ashylar osy bir óliara shaqtyń erekshe ystyq bolý syrynyń bir qyry, bálkim osynda da jatsa kerek.

Naýryz aıy kelgende qazaq televı­zııasy men teatr sahnalarynda qo­ıylatyn balalarǵa arnalǵan fılm­der men spektaklderdi sanamalap, baıqap-baǵdarlap kórgendegi bizdiń túıgenimiz – Naýryz meıramyn kógildir ekranda nasıhattaý kóp jaǵdaıda «Qazaq­fılm» kınostýdııasy erterekte túsirgen «Qyz Jibek», «Meniń atym – Qoja», «Alpamys mektepke barady» syndy kórkem týyndylar men birdi-ekili ulttyq dástúr týrasyndaǵy derekti fılmdi kórsetýmen shekteledi eken. Al anımasııa tóńireginde tarqatylar túıtkil tipti kóp. Sebebi 5 myń jyldyq tarıhy bar, kóneden jetken kóshpendiler tól merekesiniń mán-mańyzyn kıno tilin­de tolyqqandy ashyp, áspetteıtin kórkem týyndy búginde joqtyń qasy.

Árıne birden «joq» dep kesip aıtý ádiletsiz bolady. Sondyqtan «joqtyń qasy» dep jumsaq jetkizip otyrmyz. О́ıtkeni sońǵy ýaqytta «SAQ-jebe» kınostýdııasynyń «Qoshqar men teke», «Qazaqfılm» ónimi – «Muzbalaq» pen «Kúltegin» anımasııalyq fılmderi jalpy qazaqy qalyp, ulttyq bolmysy­myzdy kórsetýdegi táp-táýir týyndylar. Biraq taqyryp aıasy Naýryzdan alshaq. Al bizdiń aıtqymyz, jetkizgimiz kelgeni – ulttyq kınematografııada áz Naýryzdyń qadyr-qasıetin áspetteıtin naǵyz kórkem týyndylar ómirge kelse degen tilekten tarqatylady.

Áli este, bala kúnimizde Ulystyń uly kúni jaqyndaı bastaǵannan-aq ekrannan qaıtalap beriletin «Janýarlardyń jyl basyna talasýy», «Dastarqan», «Qadyrdyń baqyty» nemese rejısser Slambek Táýekel túsirgen «Áz Naýryz» atty kórkem hám derekti týyndylardy «kókjáshiktiń» aldynda tapjylmaı otyryp tamashalaıtynbyz. Sol kezde ǵalamtordyń dámin áli tatyp kórmegen, aýylda kórsetiletin bar-joǵy eki arnany kúlli álemge balaıtyn balǵyn sana odan artyq ulttyq fılmniń týýy múmkin ekenine senbeýi zańdy da edi. Alaıda álemdi alaqanyna salyp ba­qylaıtyn, Gollıvýdtyń zamanaýı úlgi­degi jarq-jurq etken ozyq týyndylaryn jaryqqa shyǵysymen jarysa kóretin búgingi baldyrǵandardyń endi sol «Qadyrdyń baqyty» nemese «Janýarlardyń jyl basyna talasýy» mýltfılmderin talasa tamasha­laýy bylaı tursyn, tipti mensine qoıýy ekitalaı. Ol – anyq. Osyny oıǵa alǵanda, eriksiz ulttyq anımasııa aınalasyndaǵy kúrmeýi sheshilmegen máselelerge qaıta oralamyz.

Sóz basynda reseılik rejısser Eldar Rıazanov pen «Soıýzmýltfılm» stýdııasy ónimderi, arǵysy amerıkalyq Walt Disney kınostýdııasy týyndylaryna beker toqtalǵan joqpyz. Tól Jańa jylymyzǵa kórkemdik turǵydan jańasha baǵytta kóz tigetin ýaqyttyń áldeqashan týǵanyn jetkizgimiz keldi. О́ıtkeni áz Naýryzdyń óskeleń urpaqty ulttyq rýh pen jalpy izgilik, meıirim qasıetterine tárbıeleýdegi yqpaly zor. Ár joralǵysy ómirdiń uly fılosofııasyna negizdelgen Ulystyń uly kúniniń ula­ǵaty jastar úshin adamgershilik akade­mııasy dep ataýǵa tolyq tatıtyn tama­sha tárbıe mektebi ekeni sózsiz. Máse­len, kún men túnniń teńelýi nemese jyl basyna talasqan jan-janýarlar oqıǵasynan bastap, barlyq baldyrǵan asyǵa kútetin jańajyldyq Aıaz ata beınesinen kem túspeıtin Qydyr ata týraly ańyz-ápsanalar men Amal – Kórisý aıynyń tóńireginen tarqatylatyn túrli senim-nanymdar, jalpy Naýryzdyń mán-mańyzyn ashatyn ǵıbratqa toly oqıǵalar kórkemdik kiltin taba alsa, fılmge suranyp turǵan dap-daıyn sıýjetter. Jalǵyz-aq kiltıpan – hrono­logııalyq baıandaý men qolǵa túsken derekterdi fılmniń ón boıyna júıeli-júıesiz kiriktirýden alshaq áketip, oqı­ǵany naqty bir dramatýrgııalyq shıe­leniske quryp, tyń formalarǵa negiz­dep, kıno tiliniń talaptaryna saı qyzyqty etip sóılete bilse, ulttyq kınematografııamyzdyń sózsiz jańa beleske kóterileri anyq. Tek sony qazaqy tabıǵatqa saı tól tilimizde sóıletip, áz Naýryzdy jahandyq deńgeıdegi ulyq meıram deńgeıine shyǵara alatyn rýhty rejısser tabylsa, qanekı?!

Naýryzdyń ortaq nyshanyn bekitý kerek

О́zderińiz baıqaǵandaı, naýryz merekesin toılaý jańasha kózqarasty talap etedi. Túrki áleminiń kıeli te­mir­qazyǵy sanalatyn Túrkistannyń «toǵyzynshy terrıtorııada» ekenin, jarty álemdi jaýlaǵan ǵun men saq­tyń Uly dalada mekendegenin eskersek, Qa­zaqstannyń naýryz merekesiniń or­ta­lyǵy sanalýyna tolyq negiz bar. Munyń tıimdi tusyn joǵaryda aıt­­tyq. Naýryzdy Qytaıdyń jańa jyly, Brazılııa karnavaly, nemistiń «Oktoberfesti» sekildi jer-jahandyq merekege aınaldyrýǵa múmkindik mol. Osy oraıda Naýryz toıyn álemdik deńgeıge kóterý úshin birqatar baǵytta jumys atqarylýy tıis.

Birinshi, merekeniń sımvolıkalyq mánin ashyp, umyt qalǵan kóptegen dástúrdi qaıta jańǵyrtý qajet. Tarıhı derekterge súıensek, ertede qaǵandar tóske balǵa uryp, kórik qyzdyryp, alaý jaǵyp, qobyzdyń únimen Naýryzdy qarsy alady eken.

Balǵamen tós soǵý tarıhy ejelgi «Ergeneqon» dastanymen tyǵyz baılanysty. Rashıd ad-dınniń «Jamıǵ at-taýarıhynan» bizge jetken ápsanaǵa júginsek, áıgili Oǵyz hannyń násilinen taraǵan Elhannyń eli shapqynshylyqqa túsip, Altaıdyń baýraıyndaǵy Erge­neqon shatqalyna tyǵylyp, aman qa­lady. Tar shatqalda ósip-óngen halyq tórt ǵasyr boıy tapjylmaıdy. Aqyry shyǵar jol izdep, osy Naýryz aıynda taýdyń temirmen qursalǵan bóligin jetpis qaranyń bútindeı sypyrylǵan terisinen jasalǵan jetpis kórikpen ot jaǵyp eritip, Kókbóriniń jol bastaýymen etekke túsip, elin azat etedi.

Osylaısha Ergeneqonnan shyqqan kúnin jyl saıyn Naýryzda toılaı bas­taıdy. Jańǵyrý men jańarýdyń bul meıramyn «Ulystyń uly kúni» dep ataıdy. Túrki handarynyń, odan beri Shyńǵys hannyń tusynda Ulystyń uly kúni ot jaǵyp, kórik basyp, balǵamen tós soǵyp, temir balqytý salty – sol ańyzǵa sáıkes qurylǵan dástúr.

Naýryzdyń rámizi retinde tós pen balǵa qoldanýdyń taǵy bir sebebi baıyr­ǵy bahadúr babalarymyz usta bol­ǵan. Olar temir qorytyp, tutas Eýra­zııa keńis­tigine ústemdik júrgizgen. Atty taǵalap mindi, Taqty da, qylyshty da, tájdi de asyl zattardan jasaǵan. Tós te, balǵa da halqymyzda qasterli uǵym bolyp esepteledi. Kórik balqytyp, tósti soǵý – úlken yrym. Endeshe, Naýryzdyń basy retinde tóske balǵa soǵylyp, qobyz­dyń kúıi estilse, baıyrǵy baba­lary­myzben úndestire túsetin jańa sıpat­qa aınalmaq.

Sondaı-aq Naýryzdyń kezinde «Uıqya­shar, «Selt etkizer» degen sekildi dás­túrdi qaıta jańǵyrtý da merekeniń aja­ryn asha túspek. Ulystyń uly kúni kún men tún teńeledi. Sondyqtan halqy­myz osy túndi uıyqtamaı qarsy alyp, araı­lap atqan appaq tańdy, shýaqty altyn kúndi alǵashqylardyń biri bolyp kórý­di jaqsylyqqa joryǵan. Osyndaı kezeń­de jigitter jaǵy qyzdarǵa «Selt etkizer» usynsa, qyzdar jigitterge «Uıqyashar» bergen.

Ekinshi baǵyttaǵy jumys Ulystyń uly kúnin barsha túrki álemine ortaq toı etýge arnalýy tıis. Iаǵnı Batys pen Shyǵysqa sozylyp jatqan túrki ulystary men memleketteri birlese merekeleýi de Naýryzǵa jańa serpin bermek. Qazirgi tańda ár el Naýryz merekesin túrlishe toılap júr.

Keńes ókimeti qulaǵannan keıin Qyr­ǵyzstan, Qazaqstan, О́zbekstan, Túrik­menstan, Ázerbaıjan respýblıkalary jáne Tatarstan Naýryz merekesin «ulttyq meıram» retinde jarııalady. 1991 jyly Túrkııada da bul kún túrki álemine ortaq kún retinde jarııalandy. Áıtse de, Naýryz – Anadolyda resmı mereke emes, jumys kúni.

Osydan kelip taǵy bir másele týyn­daıdy. Naýryz merekesi kezinde beriletin demalys kúnderin kóbeıtý kerek. Bizdiń usynysymyz – Amal kúni, ıaǵnı 14 naýryzdan bastap mereke eki aptaǵa sozylsa. Osy ýaqyt aralyǵynda Naýryzdy toılaýdyń úlken jospary jasalyp, joǵaryda aıtylǵan balǵamen tós urý degen sekildi rásimder oryndalsa, nur ústine nur emes pe?!

Qazirgi tańda shartaraptyń túk­pir-túkpirindegi týrısterdi zamanaýı ǵıma­ratpen, jalt-jult etken qala­men qyzyqtyrý qıyn. Onyń ústine, búgin­giniń jıhankezderi kóne jádigerler men tarıhı dástúrlerge erekshe mán bere­di. Tós pen balǵany Naýryzdyń sım­volıkalyq máni etý arqyly biz sheteldik týrısterdi de qyzyqtyramyz ári ulttyq dástúrdi qaıta jańǵyrtamyz.

 

Jaqsylyq MURATQALI,

Nazerke JUMABAI,

Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Atyraý: 50 adamǵa ystyq tamaq jetkizdi

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Kásipkerler tilegi eskerildi

Qoǵam • Búgin, 11:11

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Búgin, 10:49

Daǵdarys daýylyna tosqaýyl - J. Nurabaev

Ekonomıka • Búgin, 10:45

Fýtbol: Para aldy dep aıyptalýda

Sport • Búgin, 09:38

Úkimet otyrysy ótip jatyr

Úkimet • Búgin, 09:20

Kómek alý ońtaılandyrylady

Saıasat • Búgin, 08:25

Infeksııanyń taralý qarqyny tómendedi

Koronavırýs • Búgin, 08:05

Senimge serpin bergen málimdeme

Qoǵam • Búgin, 08:02

Alǵashqy vırtýaldy sot otyrysy

Saıasat • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar