24 Tamyz, 2013

Elbasynyń el bilmeıtin qyrlary

313 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Kópshilik bile bermeıtin bir shyndyq bar, ol – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bala kezden-aq aýyldastaryn daryndylyǵymen tańǵaldyrǵandyǵy. Osy sebepti de oılaý júıesiniń júıriktigi, zerektigi, alǵyrlyǵy jáne batyldyǵy, sezimtaldyǵy, taǵy basqa tabıǵı qyrlarymen tanylǵan Nursultannan keleshekte ultyn súıetin kemel azamat bop shyǵatyndyǵyna jerlesteri shek keltirmepti.

Kópshilik bile bermeıtin bir shyndyq bar, ol – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bala kezden-aq aýyldastaryn daryndylyǵymen tańǵaldyrǵandyǵy. Osy sebepti de oılaý júıesiniń júıriktigi, zerektigi, alǵyrlyǵy jáne batyldyǵy, sezimtaldyǵy, taǵy basqa tabıǵı qyrlarymen tanylǵan Nursultannan keleshekte ultyn súıetin kemel azamat bop shyǵatyndyǵyna jerlesteri shek keltirmepti.

«Meniń Dneprodzerjınsk ýchılıshesinde bir jarym jyldyń ishinde alǵan bilimimdi, – dep jazdy Elbasy «Ádilettiń aq joly» atty kitabynda, – eshbir joǵary oqý orny beretin bilimmen salystyrýǵa kelmeıdi. Qalaı bolǵanda da, keıinirek ınstıtýtta metallýrgııa ǵylymyn tereńirek meńgergen kezde maǵan bári derlik anyq boldy. Al munyń ústine alynǵan praktıkalyq daǵdylarymdy qosatyn bolsam, onda ol týraly birdeńe aıtý qıyn».

Osy sózderde aqıqat jatyr. О́ıtkeni, Nuraǵanyń zamandastarynyń kópshiligi on jyldyq, tipti úsh klastyq bilimmen eldi mekenderdi, aýdandardy, iri ujymdardy basqarǵandar. Osyǵan qarap, Alla taǵala árbir kisige sana men aqyl-oıdy, kemeńgerlikti týa bitti syılaıdy-aý degen pikirge eriksiz ılanatyn sııaqtysyń.

Alysqa barmaı-aq, bas keıipkerimizdiń áke-sheshesin mysalǵa keltirer bolsaq, joǵarydaǵy pikirimizdiń durystyǵyn dálelder edik. Ákesi Ábish te, anasy Áljan da kózi ashyq, sanasy oıaý, ónerli, ata saltyn qaster tutqan, óz ulty úshin esh jaqsylyǵyn aıamaǵan jandar boldy.

Metallýrgterdiń KSRO ydyraǵanǵa deıin jalaqysy qomaqty bolyp kelgendigi jasyryn fakt emes. «Meniń aılyǵym 400 rýbl edi, ıaǵnı obkomnyń jalaqysyna teń degen sóz, sonyń jartysyn ákeme salyp turdym. Sóıtsem, qaıran qartym aýyldaǵy turmysy aýyr otbasylaryna taratyp berip otyrypty ǵoı», – dep esine alady keıinnen N.Nazarbaev.

Taǵy bir bultartpas shyndyq sol, onyń metallýrg bolmaǵan kúnniń ózinde tanymal adam atanatyndyǵy edi. Dáleldep kórelik.

Birinshiden, Nuraǵadan talantty jýrnalıst shyǵar edi. Ol sonaý 1958 jyly, mektep qabyrǵasynda júrgende aýdandyq «Kommýnızm úshin» gazetinde óziniń qalamgerlik darynyn tanytqan. Oqýshy Nursultannyń «Onyń qýanyshy» atty shaǵyn maqalasyn oqyp kórelik: «Abaı atyndaǵy qazaq orta mektebiniń oqýshysy Ájibaev Áýeshan bıyl alǵash ret saılaýǵa qatysty. Endi ol jas azamat.

– Bul kúnniń qýanyshyn eshqashan umyta almaımyn, – deıdi ol.

Áýeshan qazir 10-klasta oqıdy. Onyń týǵandary «1-maı» sovhozynyń 1-ýchaskesinde turady. Ákesi pensıoner. Ol meniń 1-klastan bastap birge oqıtyn klastas dosym. Osy birneshe jyldyń ishinde Áýeshan sabaqtan qalǵan emes. Árýaqytta klastaǵy zerek, jaqsy oqıtyn oqýshylardyń qatarynda keledi. Qoǵam jumysyn da belsene árqashan muqııat oryndaıdy.

Áýeshannyń qart ákesi óziniń jasyna qaramaı, kolhoz sharýashylyǵyna belsendi aralasady. Men bir barǵanymda ol kisi: «Eldiń bári eńbek etip jatqanda, men qalaı qarap otyramyn?» – dedi. Qart ákeniń eńbekke degen súıispenshiligi Áýeshannyń da boıyna sińgen shynaıy sezimderdiń biri. Jazǵy demalys bastalysymen Áýeshan ákesine kómektesýge kolhozǵa jumysqa kiretin. Turǵan kombaın, traktorlardy kórse boldy-aq: «Shirkin, men solardyń tilin bilsemshi», – deıdi qumarta.

Osy súıispenshilik qazir Áýeshannyń keleshegine jol kórsetken sııaqty. Onyń armany – maman mehanızatordyń biri bolyp, óz kolhozynda jumys isteý.

Mine, Áýeshan 16 martta – SSSR Joǵarǵy Sovetiniń saılaýyna tolyq pravoly sovet azamaty bolyp qatysty. Klastas dostyń bul qýanyshy bárimizge de ortaq». N.Nazarbaev, 10-klass oqýshysy, «Kommýnızm úshin» gazeti. 19 naýryz, 1958 jyl.

50-jyldardyń ortasynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Sychýan provınsııasy Szyaýn qalasyndaǵy №5 orta mekteptiń oqytýshysy Chjoý Baı-Sıao BLKJO Ortalyq komıtetine hat jazyp, sovettik bir jas azamatpen tanystyrýdy ótingen. Bul hat jáne onyń sýretteri Qaskeleńdegi Abaı atyndaǵy orta mekteptiń oqýshysy Nursultan Nazarbaevqa tapsyrylady. Alaıda, bolashaq Elbasynyń ózi jaýap hatynda jazǵanyndaı, qytaı tilin biletin kisini tabý qıyn edi. Aýdandyq gazettiń redaktory Úsenbaı Tastanbeko