Kóptegen uıym tótenshe jaǵdaıdyń barlyq kezeńine qashyqtan jumys isteýge aýysatynyn nazarǵa ala otyryp, zııan keltirýshilerdiń qurbanyna aınalý táýekelderi arta tústi. Sondyqtan barlyq qazaqstandyqtardy tekserilmegen aqparatty odan ári taratpaýǵa, beıtanys adamdardan jiberilgen siltemeler boıynsha ótpeýge, tekserilmegen derekkózderden aqparatty júktep almaýǵa, vırýsqa qarsy baǵdarlamany jańartyp, derbes kompıýterdi júıeli túrde skanerleýdi júrgizýge shaqyramyz.
Troıan vırýsymen zaqymdalǵan Covid-19 týraly taratylǵan aqparattyń aıqyndalýyna jáne aqparattyq qaýipsizdik ınsıdentteriniń aldyn alýǵa baılanysty «Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» «Qaýipsiz DNS» servısi túrindegi tehnıkalyq sheshimdi ázirledi.
Servıstiń ereksheligi zııandy resýrstar, fıshıng pen spam sanatyna jatatyn ınternet-resýrstarǵa paıdalanýshy suraý salýdy júzege asyrǵan kezde mekenjaılar beıneleý úshin qoljetimsiz bolatynynda. Jaı sózben aıtqanda, «Qaýipsiz DNS» bazasyna engizilgen ınternet-resýrsqa jiberilim alyp nemese ótip, paıdalanýshy ekranynda bul týraly habarlama shyǵarylady.
Servıs baılanys operatorlary kórsetetin «ata-analyq baqylaý» qyzmetine uqsas, biraq «Qaýipsiz DNS» servısi aqysyz kórsetiledi jáne barlyq ınternet segmentin paıdalanýshylarǵa qoljetimdi.
Servısti iske qosý úshin paıdalanýshyǵa kompıýterdiń (Windows) baptaýlarynda kelesi is-qımyldardy oryndaý qajet:
Jelilerdi jáne jalpy qoljetimdilikti basqarý ortalyǵy => adapterdiń parametrlerin ózgertý => ashylǵan terezede tintýirdiń oń jaq pernesimen adapterdiń Ethernet0 belgisin basý jáne «Erekshelikter» komandasyn shertý=> «4 (TCP/IPv4)» TCP/IPv4) IP nusqasyn» tańdaý jáne «Erekshelikter» komandasyn shertý => DNS-serverlerdiń kelesi mekenjaılaryn paıdalaný => Qolaıly DNS-server => 91.214.42.211 => Balamaly DNS-server => 91.214.42.212 => «Shyǵý kezinde parametrlerdi rastaý» qarsysynda qanatsha belgisin qoıý jáne OK basý. Odan ári DNS-serverler keshin jańartý qajet. Ol úshin Iske qosý mázirin basyńyz> «Baǵdarlamalar men faıldardy tabý» órisine cmd engizińiz > tintýirdiń oń jaq pernesimen tabylǵan siltemeni basyp, «Ákimshiden iske qosýdy» tańdańyz. Komandalyq jolda ipconfig /flushdns komandasyn engizińiz jáne Enter bastyrmasyn basyńyz. Kompıýterdi qaıta júkteńiz.
Sonymen qatar barlyq jumys berýshilerdi ınfraqurylymnyń tutastyǵy men aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin qyzmetkerlerdi aqparat jiberiletin shıfrlanǵan baılanys arnalarymen qamtamasyz etýge shaqyramyz.
Al qyzmetkerlerdi:
jumys stansasynda parol ornatýǵa;
korporatıvtik ınfraqurylymda qabyldanǵan barlyq qaýipsizdik saıasattaryn saqtaýǵa;
aqparatty jiberý úshin korporatıvtik poshtany paıdalanýǵa;
qupııa aqparatty almaly tasyǵyshtarda saqtaýǵa;
baǵdarlamalardy qashyqtan qol jetkizý jáne qashyqtan qosylý úshin paıdalanbaýǵa;
jańa baǵdarlamalyq qamtylymdy nemese jabdyqty ornatpaýǵa;
ondaǵy roýter men paroldi jańartýǵa;
seansty aıaqtaýdan buryn mindetti túrde aqparattyq júıeden shyǵýǵa;
oqıǵalar jýrnaldaryn qaraýdy umytpaýǵa nemese kúdikti oqıǵalar kezinde habarlamalardy ákimshige jiberýdi uıymdastyrýǵa shaqyramyz.
Symsyz arnanyń jáne baılanys jaı-kúıiniń artyq júktemesine jol bermeý maqsatynda roýterge qosylǵan qurylǵylar sanyn shekteýdi usynamyz.
Kúdikti ınternet-resýrstar nemese jiberilimder aıqyndalǵan jaǵdaıda, mamandarǵa 1400 (táýlik boıy) aqysyz nómiri boıynsha habarlaýdy nemese https://cert.gov.kz/notify-incident, https://t.me/kzcert silteme arqyly ótinim jiberýdi, sondaı-aq incident@kz-cert.kz elektrondy mekenjaıyna hat jiberýdi suraımyz.
