Ekonomıka • 27 Naýryz, 2020

Avtokólik naryǵynda ne ózgeredi?

14 retkórsetildi

Álemdik naryqta munaı baǵasynyń quldyraýy teńgeni álsiretip, el ekonomıkasyn tyǵyryqqa tireýde. Bul jaǵdaı avtoóndiris salasyn da aınalyp ótpeıtini anyq. Tipti, aldaǵy ýaqytta qarjylyq jaǵdaıdyń salqyny temir tulpar baǵasynyń qymbattaýyna ákelýi múmkin.

Sýretti túsirgen Erlan Omar, «EQ»

 

Jahandy sharpyǵan koronavırýs avtoóndiris salasyna da kesirin tıgizdi.  Álem elderine avtobólshekterdiń basym bóligin satyp otyrǵan Qytaıdyń bú­gingi jaǵdaıy máz emes. Fitch halyq­aralyq reıtıng agenttigi kór­shiles elde avtobólshekterdiń sa­ty­lym kórsetkishi tómendep ket­­kenin aıtqany bul salanyń meı­­manasy tasymaı turǵanyn ań­ǵart­­sa kerek. Eger indet uzaq­qa barmaı aýyzdyqtalyp, jaǵ­daı turaqtalsa, nesıege berile­tin kólikterdiń kóleminde aıtar­lyq­­taı ózgeris bolmaıdy. Al ko­ro­navırýstyń jańa tol­qyny paı­da bolǵan jaǵdaıda bol­jam­dar men mejeli kiris kórset­kish­teri tómendeýi bek múmkin. So­ǵan qara­mastan naýryz aıynda Qytaıda avtoóndiris oshaq­tary qaıta iske qosylyp, sáýir aıyn­daǵy jospar boıynsha satylym kórsetkishin eselep arttyrýdy mejelep otyr.

Qazaqstanǵa avtobólshekterdiń basym bóligi syrttan keletin bol­ǵan­dyqtan, teńgeniń dollarǵa shaq­qandaǵy baǵamy avtonaryqqa tikeleı áser etedi. Búgingi jaǵdaı­da kók qaǵazdyń quny artqan sa­ıyn avtodılerler kólik baǵasyn qaıta qaraýǵa qulshynyp otyr. Alaıda, Úkimet pen Ulttyq bank­tiń málimdemelerine sáıkes taıaý ýa­qytta shıkizat pen valıýta na­ryq­­taryndaǵy qubylýdy retteý jóninde sharalar qabyldanady dep kútilýde. Sondyqtan baǵanyń qan­­shalyqty ósetini teńge baǵamy men munaı baǵasynyń qandaı mejede tu­raqtaıtynyna baılanysty bolmaq.

«Qazavtojol» odaǵynyń stra­tegııalyq josparlaý jónin­degi dırektory Artýr Mıskarıannyń aıtýynsha, ázirge temir tulpar­lar­dyń qazirgi baǵasy saqtalady. Biraq aıdyń aıaǵyna qaraı buǵan deıingi satyp alynǵan mashına jıyntyqtarynyń qory taýsylady. Qaıtadan satyp alynatyn qor kólemi teńgeniń dollarǵa shaq­qandaǵy jańa baǵamymen esep­telinetini túsinikti. Buǵan qosa, bazalyq stavka joǵary­la­ǵan­nan keıin ekinshi deńgeıli bankter usynatyn avtokredıt mólsherlemeleri de ósedi. Bul jaǵdaı avtokólikti nesıege alý­shy­lardyń azaıýyna ákelip soqtyrýy múm­kin. Avtonaryqty qurdymǵa ketir­meýdiń birden bir amaly mem­lekettik avtonesıe berýge ar­nalǵan baǵdarlamanyń kókjıegin keńeıtý. Bul rette memleketten beriletin 20 mlrd teńgeni 50 mlrd teńgege deıin keńeıtý kózdelip otyr.

Eskeretin jaıt, Qazaqstandaǵy jeńil kólik óndirisi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderine, sonyń ishinde reseılik modelderge tikeleı táýeldi. Odaq aıasynda dollarmen saýda jasamaıtynymyzdy alǵa tartqanmen, álemdik naryqtan tolyqtaı jeke dara bólinip ketken joqpyz. Mashına óndirisindegi lokalızasııa negizinen qyryq kúnde júz qu­bylǵan valıýtany saqtaı­tyn negizgi sala edi. Biraq qurasty­ryla­tyn bólshekterdiń ózi toly­ǵymen syrttan tasymaldanatynyn eskersek, eldegi qurastyrylǵan kólikter avtonaryqty tutastaı qamtamasyz etetinine kúmánmen qaraýǵa týra keledi.

Elimizde satylǵan árbir besin­shi avtokóliktiń úsheýi Qazaqstanda shyǵarylǵan. Ekonomıst Baýyr­jan Ysqaqovtyń aıtýynsha, bul kórsetkish suranystyń artyp kele jatqanyn kórsetedi.

– Byltyr elimizge 744,6 mln dollarǵa 33,9 myń jeńil avto­kólik ımporttalǵan. Ákelingen avtokólikter sany aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 18,3%-ǵa, baǵasy 20,2%-ǵa ósken. Syrttan kelgen kólikterdiń basym bóligi kórshi Reseıge tıesili.  Bul el Qazaqstanǵa 387,1 mln dollarǵa 19,1 myń avtokólik jiberdi. Sonymen qatar Japonııadan 218,9 mln dollarǵa 6,2 myń avtokólik ákelingen. О́zbekstannan 22,7 mln dollarǵa 2,8 myń avtokólik satyp alynǵan, – dedi B.Ysqaqov. Onyń aıtýynsha, byltyrǵymen salystyrǵanda bıyl kólik baǵasynda ózgeris bar. Satylymy boıynsha kóshbasshy Toyota Camry ótken jyldyń qańtar aıymen salystyrǵanda 1 mln teńgege nemese 16,2%-ǵa qymbattap, 10,76 mln teńgeni (2019 jyldyń qańtar aıynda 9,26 mln teńge) qurady. Arzan sanalatyn Ravon Nexia modelderi byltyr 4,49 mln teńgeden satylsa, bıyl 3,469 mln teńgege saýdalanyp jatyr. Qazaqstandyqtardyń tańdaýy jıi túsetin Lada brendi de qymbattaǵan. О́ıtkeni munaı baǵasynyń arzandap, rýbldiń álsiregennen keıin kórshi eldegi avtonaryqqa tyqyr taıandy. Reseılik sarapshylar 2020 jyly avtomobıl naryǵyndaǵy satylym kórsetkishi 10%-ǵa tómendeýi múmkin dep boljap otyr. Bul elde  bıylǵy jyldyń qańtar aıyn­daǵy jaǵdaı boıynsha kólik baǵasy orta eseppen 2-3 %-ǵa ós­ken. «Rolf» kompanııasynyń damytý jónindegi dırektory Vla­dımır Mıroshnıkov bıyl avto­kólik baǵasynyń qym­battaýyna ýtılı­zasııalyq alym mólsher­leme­siniń joǵarylaǵany yqpal etkenin aıtady.

– Kólik baǵasy qosalqy qun salyǵynyń 18%-dan 20 %-ǵa deıin kóterilgeni, sondaı-aq ınflıasııa men baǵamnyń aýytqýy saldarynan joǵarylap otyr. Bul faktorlar ımporttyq avtokólikterge de, qurastyrylatyn avtokólikterge de áser etýde, – dedi V.Mırosh­nıkov. Onyń aıtýynsha, aldaǵy ýa­qy­tta avtokólik qymbattaı beredi.

Reseıde jyl basynan beri jańa avtokólikterdi satyp ala­tyn­dardyń qatary kemidi. Naryq­ty qoldaý baǵdarlamalary da qys­qarýda. Qazaqstan naryǵyna qatysty kórsetkishter ázirge jańara qoıǵan joq. Biraq eli­mizdegi naryq kórshi eldikimen uqsas ekenine qarap, qalyptasqan ahýal­dy shamamen boljaýǵa bola­tyndaı. Bir anyǵy, bizdegi jaǵ­daı da, kórshi eldegi jaǵdaıdyń naqty qalaı órbıtini de munaıdyń baǵasy men koronavırýs qaýpiniń seıilýine tikeleı baılanys­ty bolmaq.

 

Sońǵy jańalyqtar

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Búgin, 19:27

Egemennen ertegi - jańa joba

Vıdeo • Búgin, 19:10

Túrkistan: Áskerıler kómekke keldi

Aımaqtar • Búgin, 18:48

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Búgin, 18:35

Álem únemdele bastady

Álem • Búgin, 18:23

Jel sypyrdy aýlańdy erinshekteý

Ádebıet • Búgin, 17:38

Shymkentte indet juqtyrǵan taǵy 8 adam anyqtaldy

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 17:36

Kádimgi bir Qydyr-ata sııaqty

Ádebıet • Búgin, 17:27

QWANT bilim berý jobasy ashylady

Bilim • Búgin, 17:01

Týnnel koronavırýstan qorǵaıdy

Koronavırýs • Búgin, 16:48

Betperde kıgen kóktem - 4

Qoǵam • Búgin, 16:41

Uqsas jańalyqtar