Qoǵam • 27 Naýryz, 2020

Aýyldyq ákimdikter mamanǵa zárý

55 retkórsetildi

Qostanaı oblysyna qarasty aýyldyq ákimdikterde 100-ge taıaý jumys orny bos tur. Jergilikti ózin ózi basqarý júıesine kóshkeli aýyldyq mekenderde saýatty zańger, ekonomıster qat. Mundaı mamandyqtar boıynsha dıplomy bar jastar aýylǵa barýǵa qulyq­syz. О́ıtkeni aýyldyq ákim­dik­te olarǵa júkteletin mindet kóp, jalaqy tómen. Máselen, ju­mysqa jańa turǵan jas maman bir jylǵa deıin 60 myń teńgege jeter-jetpes eńbekaqy alady. 3-4 aıdan soń, jumysyn tastap basqa salaǵa ketip qalatyndar da kóp.

Qostanaı qalasynyń turǵyny Kúl­baǵıla Kúsenovanyń kenjesi joǵary oqý ornyn támamdaǵan soń, Meńdiqara aýdany­ndaǵy aýyldyq ákimdiktiń Tur­mys­tyq-sharýashylyq bóliminde bir jyldaı qyzmet etti. Jumysy tynymsyz. Tolyp jatqan esep-qısaby, joba-jospary taýsylmaıdy. Bireýi bitpeı jatyp, ekinshisi bastalady, áıteýir tańnyń atysynan kúnniń batysyna deıin qaǵaz toltyrýdan bas almady. Kóbine senbi, jeksenbi kúnderi jumysqa shyǵýǵa týra keledi. Jalaqysy – 60 myń teńge. Biraq aılyǵy shaılyǵyna jetpeıdi. Munyń syrtynda, endi ǵana ýnıversıtet bitirgen jas jigitke jergilikti halyq­pen til tabysý qıynǵa soqty. Anany-mynany surap, ótinish-muqtajyn aıtatyn kelimdi-ketimdi kisi kóp. Alaıda qysqa jip kúrmeýge kelmeıdi, jurttyń talabyn birden oryndap tastaıtyn múmkindik joq. «Memlekettiń aqshasyn basyp jep, tympıyp túk bitirmeı otyrsyńdar, óńsheń aramtamaq, jemqor, alaıaq!» – degendi jıi estidi. Zııaly otbasynda ósken qala balasy mundaı qıyndyqqa shydaı almady.

 – Amal joq. Qınalsań, jumysyńdy tastap, qalaǵa kel, – dedim. Balam azar da bezer bolyp keldi ǵoı. О́ıtkeni ákimdik úı bere almady. Bergen ja­taqhanasynda as-sý daıyndaıtyn jaǵdaı bolmaǵan soń, daladan tamaqtanyp, tek qonýǵa ǵana baryp júrdi. Tipti bolmaǵan soń, qonaqúıge kóship, aıyna 15 myń tólep turdy. Onda da jaǵdaı joq. Tamaqty satyp ishedi. Balam sol jaǵynan qınaldy. Ulym boıdaq edi. Úılenbegen balany aýylǵa jiberip keregi joq eken, osyǵan kózim jetti. О́zimiz kıindirip, ózimiz asyradyq qoı, – deıdi anasy.

«Qazirgi jastar aýyrdyń ústimen, jeńildiń astymen júrýge ádettengen. Daıyn dúnıege umtylyp turady. Qıyn­dyqtan qashady, basyna túsken bolmashy aýyrtpalyqty kótere almaı, tez jasyp qalady», dep ózin saqa sanaıtyn kópshilik syrttan ton piship jatady. Alaıda aýyl men qala tirshiliginiń par­qyn aıyryp, paıymdy pikir aıtatyn aqylman az. Aýyl mamany atqaryp júrgen jumys sonshalyqty aýyr ma? Baspanasy jaıly, turmysy kúıli me? Jastardyń aýylǵa baryp memlekettik qyzmet salasynda jumys isteýine ne kedergi? – degen saýaldy arqalap oblys ortalyǵynan 75 shaqyrym qashyq­tyq­ta jatqan Qostanaı aýdanyna qaras­ty Nadejdın aýyldyq okrýgine bar­dyq. 353 úı tútin tútetip otyrǵan aýyldyq okrýgke Nadejdın, Maıalap, Voskresenov dep atalatyn 3 eldi meken qaraıdy. Munda aýyl ákiminen ózge eki bas maman, bir esepshi jumys is­teıdi. Shtatta bir oryn bos tur. Bas maman­­nyń biri – elýdi eńserińkiregen Marına Hamann degen kisi. Aýyl sharýa­shy­ly­ǵyn qada­ǵalaıdy eken. Odan keıingisi –  Baýyr­jan Jumashev. Aýyl sharýashy­lyǵy­nan basqa barlyq salaǵa osy jigit jaýapty.

– 2017 jyldan beri jumys istep kelemin. Ataýly áleýmettik kómek ala­tyn­­dardyń tizimin alyp, qujat­taryn rettestirý, bos eńbek oryndaryn anyq­tap, turǵyndardy jumyspen qamtý, s­alyq tólemderin baqylaý, nesıe, jer qaty­nastary máselelerine qatysty min­­detterdi atqaramyn. Jumysym jaq­sy, ózime unaıdy. Biraq eńbekaqym azdaý. Buryn qolǵa 59 myń teńge aılyq ala­tyn­myn. Byltyr jalaqysy tómen mem­leket­tik qyzmetshilerdiń bar­lyǵyna birdeı 30% qosyldy. Qazir qoly­ma 83 myń teńge tıedi. Úıdi jaldap turyp ja­tyr­myn. Zań boıynsha ákim úı taýyp berý­ge mindetti emes, – dedi bas maman.

Sarapshylardyń aıtýynsha, aýyl­­daǵy bas maman men oblys orta­lyǵyndaǵy bas mamannyń arasy jer men kókteı. Aýyldyq ákimdiktegi bas mamannyń atqaratyn mindeti qala­daǵyǵa qaraǵanda 2-3 ese kóp. Qysqasy, ár sala boıynsha jergilikti meken­der­diń damý kórsetkishi, túrli salaǵa jıi engizilip jatqan jańashyldyqtar, olar­­dyń júzege asyrylýy týraly máli­­metterdiń barlyǵyn aýyl ákimdik­terind­egi bas mamandar jınaıdy. Oblys­tyq basqarma mamandary bir-aq salaǵa jaýapty. Olardyń árqaısysy aýdannan ózderine ǵana tıesili salaǵa qatysty daıyn maǵ­lumatty suratyp, hattap, rettep qana otyrady. Bastysy, sharýaǵa muqııat bolýy kerek. Sóıte tura, ekeýiniń eńbek jalaqysy ár túrli. Aýyldyq ákimdik mamany oblys mamanynan 10 myń teńgedeı az alady.

Bul máselege oblystaǵy múddeli organdar da alańdaýshylyq tanytyp otyr. Memlekettik ister jónindegi departament basshysy Ashat Eskendirovtiń aıtýynsha, oblys ortalyǵyna jaqyndaý ornalasqan Qostanaı, Fedorov, Qarabalyq, Beıimbet Maılın aýdandarynda salyq bazasyn engize alatyn saýatty ekonomıst, zańger, qarjyger mamandar tapshy. Alaıda sońǵy eki jyl ishinde óńirdegi birqatar shaǵyn eldi mekenderdiń birigip ketýi kadr tapshylyǵy men mamandarǵa shamadan tys kóp mindet júkteý máselesiniń azaıýy­na sál de bolsa yqpal etken.

– Taıaýda departament janynan «Mem­­­le­kettik qyzmet» mektebin ash­tyq. Qazir joǵary oqý oryndarynyń stý­­dent­­terimen jumys istep jatyrmyz. Maǵan 2-kýrs stýdentteri bekitilgen. Olar­­men 3 márte kezdesip, oqýdy bitir­gen soń, ózderiniń týyp-ósken aýyl­daryna ora­lyp, memlekettik qyz­met salasyn­da eńbek etý kerektigin túsin­dirip, ashyq áńgi­me-suhbat júrgiz­dim. Aýylǵa bar­ǵy­s­y keletin jastar kóp. Tek olar­ǵa qolaı­ly jaǵdaı jasaý kerek. Meniń­she, aýyl­dyq ákimdikterdegi kadr tap­shy­ly­ǵyn «Dıplommen – aýylǵa!» baǵ­dar­­la­­masy arqyly sheshýge bolady. О́ıt­keni aýyl­dyq eldi mekenderdegi dáriger, mu­ǵalim ma­man­dardyń deni osy baǵdar­lama boı­ynsha barǵandar», – deıdi  A.Eskendirov.

 

QOSTANAI

 

Sońǵy jańalyqtar

Betperde kıgen kóktem - 6

Qoǵam • Búgin, 17:09

D dárýmeni - ınfeksııalardyń «jaýy»

Koronavırýs • Búgin, 16:47

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:58

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Uqsas jańalyqtar