Bardyq. Qaýyshý tym salqyn bastaldy. Saǵadat Qojahmetulynyń kóńil-kúıi pás. Qasymda fototilshi Qaıyrbek Muqashev qarııa. Qaırakeńniń týǵan jeri Aqmola óńiri-tin. Naqtyraq aıtqanda, Saǵadat aǵanyń jerlesi. Jaryqtyq jaman apparatyn generaldyń tumsyǵyna tirep turyp sart-surt etkizedi. Onysy ana kisige unap turǵan joq. Qaırakeń qyzyq adam, sart etkizip fotoǵa tartqan soń, túsirgen nysanasyna eljirep qaraıtyn ádeti bar. Bul joly da sóıtti. Ádettegideı eljireı qarap edi, general oǵan túnerip qaraǵany. Kózderi túıise ketti. Qaıyrkeń julyp alǵandaı: «Tanymaı tursyń ba, men Qaıyrbekpin» dep bastap, kóp jyl buryn Saǵadat Qojahmetulymen aýylda kezdeskenin, taǵy bir qyzyq oqıǵalardy tizbelep shubyrta jóneldi. Generaldyń da kókeıine bir eles túsken bolýy kerek, túnerip otyrǵan júzi jadyrap, qarqyldap kúlip jiberdi. Osylaı jaınap, jadyrap sala berdik...
Bir áredikte biz beıbaq tynysh otyrmaı: «Saǵadat myrza, qazaqtan shyqqan tuńǵysh general kim?» suraq qoıdyq. Saýalym unamady. Jaryqtyq betime ojyraıa qarap, birdeńe aıtpaqqa túnerip kele jatyr edi, Orazkúl apam: «Bul jigit te ofıser oqýyn oqyǵan, mońǵoldan kelgen qandasymyz», - dep kóldeneń túse qalǵany. Qolbasshynyń júzi qaıtadan jadyryp shyǵa keldi. Maǵan qanaǵattanarlyq jaýap berdi.
Kezdesý sońynda shaǵyn dastarhan máziri ázirlengen eken, meni qolymnan jetektep aparyp, oń tizesinen oryn berdi. Álgindegi qańtarda jaýǵan qardaı, shókken nardaı qaharynan túk te joq, kádimgi qazaqtyń qarapaıym qarııasyna aınalyp shyǵa keldi. Kóńildenip otyryp mýzeı basshysynan «Soǵys aıaqtalǵan soń elime kelip (Aqmola oblysy Aqkól aýdanynyń týmasy eken), osy mýzeıdiń qoryna ofıserlik planshetim men jeke qarýymdy tapsyrǵan edim, solar bar ma?» dep surady. Eshkim jaýap bere almady.
Qysqasy, maǵan bilsin degendeı qazaq ofıserleri jaıly kópke belgisiz áńgimeler aıtty. Sodan esimde qalǵany: 1942 jyly kóktemde Aqmola qalasynda tek qazaqtardan quralǵan 106-atty ásker dıvızııasy jasaqtalǵan eken. Onyń saıası jetekshisi bolyp Aqmola oblystyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy Saǵadat Qulmaǵanbetov taǵaıyndalypty. Atalmysh dıvızııa Harkov túbindegi shaıqasta biri qalmaı joıylǵan. S.Qulmaǵanbetov 33 jasynda opat bolypty.
– Osy Saǵadat aǵa meniń aýyldasym edi, keremet tulǵa boldy. Meniń atymdy osy kisige uqsasyn dep «Saǵadat» qoıǵan. Aıtpaǵym, Qulmaǵanbetov qazaq arasynan alǵashqy bolyp «general» dárejesi beriletin orynǵa otyrǵan tulǵa, - dedi.
Sońynda fotoǵa túsýge usynys jasadym. Birden kelisti. Kópshilikten shetteý, alystan bizdi bajaılap turǵan polkovnıkti ózine shaqyrdy. Úsheýimiz fotoǵa tústik. Sol jerde Saǵadat Qojahmetuly álgi polkovnıkti qolynan ustap turyp: «Myna jigittiń aty Asylbek Meńdiǵalıev. Qorǵanys mınıstrligi meniń atymda «Jas ulan» áskerı mektebin ashyp, sonyń qamymen kelgen betim. Asylbektiń ákesi Amansha Meńdiǵalıev ekeýmiz II Dúnıejúzilik soǵysta bir okopta jatyp, qatqan nandy bólip jegen qandykóılek dostarmyz. «Jas ulan» mektebine osy jigitti basshylyqqa taǵaıyndattym. О́ıtkeni, dosym Amansha naǵyz erjúrek maıdanger edi. Ony Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna usyndy. Biraq ol dosyma buıyrmady» dedi.
Myna foto joǵarydaǵy kezdesýden qalǵan bir belgi istetpes.
