Álem • 27 Naýryz, 2020

Álem jańa dárini jarysa izdeýde

50 retkórsetildi

Álem ǵalymdary COVID-19 vırýsyn Jer sharynda sońǵy 50 jylda adam balasyn óte kúızeliste jaǵdaıda qaldyrǵan indet boldy dep baǵalady.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekterine qaraǵanda búgingi kúni koronavırýsty álemboıynsha 531 myńnan astam turǵyn juqtyryp, onyń 24 myńnan astamy qaıtys bolǵan. Bul indet kúnnen-kúnge kúsh alyp kele jatqandyqtan álem ǵalymdary vırýsqa qarsy turatyn dári tabý úshin jantalasyp jatyr. Mysaly, Sıetl qalasyndaǵy allergııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ulttyq ınstıtýty koronavırýsqa qarsy egiletin jańa dárini synaqtan ótkizý úshin eriktilerdi izdeýde. Synaqqa 45 adam qatysady jáne olardyń árqaısysyna araǵa 28 kún salyp eki márte dári egiledi. Sosyn jyl boıyna dárigerlerdiń qadaǵalaýynda bolady. Bul vaksınany Massachýsets shtatyndaǵy ulttyq ınstıtýt Modern kompanııasymen birlesip jasaǵan. Ǵalymdar bul dári indet juqtyrǵandardyń arasynda ajal qushatyndardyń sanyn azaıtady jáne naýqastardyń densaýlyǵyn jaqsartady degen senimde.

Japonııanyń Takeda Pharmaceutical kompanııasy da bul indetke qarsy vaksına tabýǵa kirisip ketkenin jarııalady. Al, orys ǵalymdary bul dárini úsh aıda tabýǵa bolatynyn aıtqan bolatyn. Jalpy alǵanda koronavırýsqa qarsy em tabý isimen álemniń 66 kompanııasy bel sheship aınalysýda. Japon mamandary qan plazmasynan dári jasaý isin bastap ketti. Bul úshin osy indetten jazylǵan jandardyń qan plazmasy qajet. О́ıtkeni ınfeksııadan jazylǵan jandardyń qanynda osy vırýsqa qarsy turatyn, vırýsty álsiretetin ımmýndyq quram bar eken.

Ǵalymdar osy vırýsqa shaldyqqan naýqastardy emdeý kezinde «Favıpıravır» (Favipiravir, sondaı-aq, «Avıgan», T-705 nemese «Favılavır» ataýlarymen de belgili) dárisi oń nátıje bergenin aıtýda. Koronavırýs juqtyrǵan jandardyń ishinde osy dárini paıdalanǵandardyń jaǵdaıy jaqsaryp, qyzýy tómendep, qysqa ýaqyt ishinde jazylyp ketken. Tipti, orta eseppen alǵanda em bastalǵannan keıin tórt kúnniń ishinde naýqastardyń vırýsqa tapsyrǵan saraptamasy teris nátıje berip, 11 kúnniń ishinde dertinen aıyqqan. Osy dárini paıdalanǵandardyń 62 paıyzynyń tynys alý joldary birden jaqsarypty. Bul dárini Japonııanyń Toyama Chemical kompanııasy jasap, 2014 jyly satylymǵa shyǵarǵan bolatyn.

Qytaı dárigerleri bıylǵy jyldyń aqpany aıynda Ýhan jáne Shenchjen qalalarynda osy dárini synaqtan ótkizdi. Ýhanda koronavırýs juqtyrǵan 80 naýqastyń, Shenchjendegi 120 adamnyń 35-i osy dárini paıdalanǵan. Sonda «Favıpıravır» dárisin ishkenderdiń eki kúnde qyzýy tómendep, jaǵdaıy jaqsarsa, basqalary tórt kúnniń ishinde jazylǵan.

Qazaqstandyq ǵalymdarda jańa dári oılap tabý jolynda óz baqtaryn synap kórmek. Naqtyraq aıtsaq, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy men Bıologııalyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýty COVID19 koronavırýsyna qarsy vaksına jasaý boıynsha birlesken jumysty bastady. Qazaqstannyń bul saladaǵy ǵylymı-tehnıkalyq tájirıbesi jetkilikti. Otandyq preparattardy daıyndaý tehnologııalaryn ázirleý, synaý jáne qamtamasyz etý úshin múmkindik beretin qazirgi zamanǵy ǵylymı baza men joǵary bilikti ǵalymdar bar. Osy jyldyń qańtar aıynyń sońynda Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń ǵalymdary 6 kún ishinde COVID-19 koronavırýs aýrýyn jedel anyqtaýǵa múmkindik beretin senimdi joǵary sezimtal test-júıesin ázirlegen bolatyn. Qazaqstandyq test-júıeniń tıimdiligi men joǵary sezimtaldyǵy Reseı jáne Qytaı dıagnostıkýmdarymen salystyrǵanda rastaldy. Endi vaksınany ázirleý baǵdarlamasy sheńberinde eń ozyq bıotehnologııalyq jáne gendik-ınjenerlik ádisterdi paıdalanyp 5 kandıdattyq vaksına jasalatyn bolady.

Qysqasy, álem ǵalymdary jańa dárini jarysa izdep, koronavırýsqa qarsy em izdeýde barlyq múmkindikti paıdalanýda.

Sońǵy jańalyqtar

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Aq jeleńdilerge alǵys aıtty

Rýhanııat • Búgin, 07:35

El áńgimelerin ekshegen

Rýhanııat • Búgin, 07:28

Tórt túlik kóbeıse, toqshylyq keledi

Ekonomıka • Búgin, 07:26

Tarıhta qalǵan indetter

Tarıh • Búgin, 07:22

Uqsas jańalyqtar