Qazaqstan • 27 Naýryz, 2020

Avtokólik baǵasy qymbattaýy múmkin

175 retkórsetildi

Álemdik munaı baǵasynyń kúrt quldyraýy teńgeni álsirep el ekonomıkasyn tyǵyryqqa tireýde. Bul jaǵdaı avtoóndiris salasyn aınalyp ótpeıtini anyq. Tipti, aldaǵy ýaqytta qarjylyq jaǵdaıdyń salqyny temir tulpar baǵasynyń qymbattaýyna ákelýi múmkin.

Jahandy sharpyǵan koronavırýs ta avtoóndiris salasynyń tejelýine sebep bolýda. Álem elderine avtobólshekterdiń basym bóligin satyp otyrǵan Qytaıdyń búgingi jaǵdaıy máz emes. Fitch halyqaralyq reıtıng agenttigi Qytaıdaǵy avtobólshekterdiń satylym kórsetkishi tómendep ketkenin málimdedi. Indettiń arty uzaqqa sozylmaı, jaǵdaı turaqtalsa nesıege beriletin kólikterdiń kórsetkishi aıtarlyqtaı «zardap» shekpeıdi. Al koronavırýstyń jańa tolqyny paıda bolǵan jaǵdaıda, boljamdar men mejeli kiris kórsetkishteri tómendeýi bekmúmkin. Soǵan qaramastan naýryz aıynda Qytaı avtoóndiris oshaqtary qaıta iske qosylyp, qytaılyqtar sáýir aıyndaǵy jospar boıynsha satylym kórsetkishin eselep arttyrýǵa nıetti.

Qazaqstanǵa avtobólshekterdiń basym bóligi syrttan keletin bolǵandyqtan teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy avtonaryqqa tikeleı áser etedi. Búgingi jaǵdaıda kók qaǵazdyń quny artqan saıyn avtodılerler kólik baǵasyn qaıta qaraýǵa qulshynyp otyr. Alaıda, Úkimet pen Ulttyq banktiń málimdemelerine sáıkes taıaý ýaqytta shıkizat pen valıýta naryqtaryndaǵy qubylmalyqty azaıtý jóninde sharalar qabyldanady dep kútilýde. Sondyqtan baǵanyń qanshalyqty ósýi teńge baǵamy men munaı baǵasynyń qandaı mejede turaqtanatynyna baılanysty bolmaq. «Qazavtojol» Odaǵynyń Strategııalyq josparlaý jónindegi dırektory Artýr Mıskarıannyń aıtýynsha, ázirge temir tulparlardyń baǵasy saqtalady. Biraq aıdyń aıaǵyna qaraı buǵan deıingi satyp alynǵan mashına jıyntyqtarynyń qory taýsylady. Qaıtadan saltyp alynatyn qor kólemi jańa dollar baǵamymen eseptelinetini túsinikiti. Buǵan qosa, bazalyq stavkanyń artýynan keıin ekinshi deńgeıli bankter usynatyn avtokredıt boıynsha mólsherlemeler ósedi. Bul jaǵdaı avtokólikti nesıege alýshylar sanynyń kemýine ákelýi múmkin. Avtonaryqty qurdymǵa ketirmeýdiń birden bir amaly memlekettik avtonesıe berýge arnalǵan baǵdarlamanynyń kókjıegin keńeıtý. Bul rette memleketten beriletin 20 mlrd teńgeni 50 mlrd teńgege deıin keńeıtý kózdelip otyr.

Eskeretin jaıt, Qazaqstandaǵy jeńil kólik óndirisi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderine, onyń ishinde reseılik modelderge tirkeleı táýeldi. Odaq aıasynda dollarmen saýda jasamaıtynymyzdy alǵa tartqanmen tolyqtaı álemdik naryqtan jeke dara bólinip ketken joqtyz. Mashına óndirisindegi lokalızasııa negizinen qyryq kúnde júz qubylǵan valıýtatan saqtaıtyn negizgi sala edi. Biraq qurastyrylatyn bólshekterdiń ózi tolyǵymen syrttan keletinin eskersek, eldegi qurastyrylǵan kólikter tutastaı avtonaryqty qamtamasyz etýge dármensiz.

Elimizde satylǵan árbir besinshi avtokóliktiń úsheýi Qazaqstanda shyǵarylǵan. Ekonomıst Baýyrjan Ysqaqovtyń aıtýynsha, bul kórsetkish suranystyń artyp kele jatqanyn kórsetedi.

̶ Byltyr elimizge 744,6 mln dollarǵa 33,9 myń jeńil avtokólik ımporttalǵan. Ákelingen avtokólikter sany aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 18,3% – ǵa, baǵasy 20,2% -ǵa ósken. Syrttan kelgen kólikterdiń basym bóligi kórshi Reseıden.  Bul el Qazaqstanǵa 387,1 mln dollarǵa 19,1 myń avtokólik shyǵarǵan. Sonymen qatar Japonııadan quny 218,9 mln dollarǵa 6,2 myń avtokólik ákelingen. О́zbekstannan 22,7 mln dollarǵa 2,8 myń avtokólik satyp alynǵan, ̶ dedi B.Ysqaqov. Onyń aıtýynsha, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda bıyl kólik baǵasynda ózgeris baıqalady. Satylymy boıynsha kóshbasshy Toyota Camry-diń quny ótken jyldyń qańtar aıymen salystyrǵanda 1 mln teńgege nemese 16,2% - ǵa ósip, 10,76 mln teńgeni (2019 jyldyń qańtar aıynda 9,26 mln teńge) quraǵan. Arzan sanalatyn Ravon Nexia modelderi byltyr 4,49 mln teńgeden satylsa, bıyl 3,469 mln teńgege saýdalanǵan. Qazaqstandyqtardyń tańdaýy jıi túsetin Lada brendiniń baǵasy da qymbattaǵan. О́ıtkeni munaı baǵasynyń arzandaýy rýbldiń álsireýi kórshi eldegi avtonaryqtyń taqyr taıanýyna ákep soqty. Reseılik sarapshylar 2020 jyly avtomobıl naryǵy 10%- ǵa tómendeýi múmkin ekenin boljap otyr. Bul elde  aǵymdaǵy jyldyń qańtar aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha kólik baǵasy orta eseppen 2-3 %-ǵa ósken. «Rolf» tobyn damytý jónindegi dırektory Vladımır Mıroshnıkov bıyl avtokólik baǵasynyń qymbattaýyna ýtılsbor stavkalarynyń artýy yqpal etkenin aıtady.

̶ Kólik baǵasynyń qymbattaýy qosalqy qun salyǵynyń 18-den 20%- ǵa deıin kóterilýi, sondaı-aq ınflıasııa men baǵamnyń aýytqýy saldarynan ósip otyr. Bul faktorlar ımporttyq avtokólikterge de, qurastyrylatyn avtokólikterge de áser etýde, ̶ dedi Mıroshnıkov. Onyń aıtýynsha, kólik baǵasy aldaǵy ýaqytta da óse beredi. Reseıdegi jańa avtokólik satyp alýǵa múmkindigi bar qaltaly satyp alýshylardyń sany kemı túsken. Naryqty qoldaý baǵdarlamalary da qysqarýda. Jaǵdaıdyń naqty qalaı órbıtini munaıdyń baǵasy men koronavırýs qaýpiniń seıilýine baılanysty bolmaq.

Sońǵy jańalyqtar

Jetisaılyq jomart jandar

Aımaqtar • Keshe

Ishan baǵy qaıta qalpyna keledi

Rýhanııat • Keshe

? (Suraq belgisi) Poema

Ádebıet • Keshe

Senzýrasyz Abaı

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar