Álem • 28 Naýryz, 2020

Koronavırýspen kúreste qytaılar qandaı qatelik jiberdi?

957 retkórsetildi

Bundaı dertpen álem qaýymdastyǵy budan buryn betpe-bet kelmegendikten qatelik ketpeı qoımaıdy. Dúnıejúzi sarapshylarynyń paıymdaýynsha, dert oshaǵy shyqqan Qytaı elinde baspasóz senzýrasy bolmaǵanda álem áldeqashan qulaqtanar edi deıdi. Osy sebepti  juqpaly aýrýdyń aldyn alý sharasy keshikti. 

Sol sııaqty Saýsemptan ýnıversıtetiniń ǵalymdary eger Qytaı eli saqtyq sharasyn 20 qańtardan jarty aı buryn qarastyrǵanda bul dertiń álemge taralýy 86 paıyz tómen bolýy múmkin edi degendi aıtady.

2019 jyldyń 18 qazanynda Jon Hopkınsk Densalyq saqtaý ortalyǵy men Dúnıejúzilik ekonomıka qaýymdastyǵy Bıll Geıts qorymen birlesip, «Eger saqtyq sharasyn jedel uıymdastyrmasa, koronavırýstyń taralý sımýlıasııasy 18 aıdyń ishinde 65 mln adamǵa juǵady» degen eskertýine eshkim eleń ete qoımaǵany qyzyq. Qazaq «toqtyqtyń toıy tarqamas» degendi osyndaıda aıtsa kerek.  

О́tken jyldyń sońǵy kúnderi, ıaǵnı 25 jeltoqsanda Ýhan qalalyq 5-shi emhananyń gastroenterologııa bóliminiń dárigeri Lıý Shıaohon jańa derttiń paıda bolǵany jaıly, bul asa juqpaly ári qaýipti degendi aıtqanymen, jergilikti bılik úsh apta ótken soń baryp qozǵala bastaǵan.

Qytaıdyń dáriger mamandary: «Saqtyq sharasyn qabyldanýdan buryn vırýs Ýhan qalasyna baıaǵyda tarap úlgerdi. Bul oqıǵa jaıly kommýnıstik júıe aqparat tartýǵa asyqpaǵandyqtyn jaǵdaı ýshyqty, eń bolmaǵanda vırýs oshaǵy paıda bolǵan bazardy erterek jaýap tastaǵanda mundaı kúıge tap bolmas edik» deıdi.

2019 jyldyń 30 jeltoqsan kúni Ýhan qalalyq jedel járdem stansasynyń bólim meńgerýshi Aı Fen bastaǵan 8 dáriger qaýipti vırýs etek alǵany jaıly dabyl qaqty. Bul segizdi «jalǵan aqpar taratty» degen jalamen 3 qańtarda qamap tasady. Bulardyń arasynda keıin vırýs juqtyryp, ómirimen qoshtasqan dáriger Lı Venlıan da bar eken. Qytaı bıligi bul adamdardyń dabylyna qulaq túrgende jaǵdaı basqasha bolar ma edi.

1 qańtar kúni Shanhaı qalalyq densaýlyq saqtaý klınıkasynyń professory Zan Ionjen bastaǵan zertteý toby vırýstyń gendik sıpatyn anyqtap, budan keler qaterdi aıtqanymen, bılik bulardyń aýzyna qaqpaq qoıdy. Tipti laboratorııasyn jaýyp tastady. «Bul Qytaıda aqparattyq ashyq saıasat bolmaýynyń kesiri» degendi alǵa tartady álem sarapshylary. Eger bulaı bolmaǵanda halyqaralyq vaksına jasaý ortalyǵy qaýipti vırýske qarsy dári jasaý sharasyn erterek qolǵa alatynyn aıtqan.

Sońǵy jańalyqtar

Jazýshylyqtan maqtanǵa deıin

Ádebıet • Búgin, 17:40

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 17:20

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 11:14

Uqsas jańalyqtar