Álem • 01 Sáýir, 2020

О́zbekterdiń óndirisi órge domalap tur

3049 retkórsetildi

El ishinde kórshi qonǵan memlekettermen otanymyzda atqarylyp jatqan jumystardy salystyratyndar kóp.  Mundaı pikirlerdi áleýmettik jelilerden de jıi baıqaı bastadyq.  

Ortalyq Azııada kórshi qonǵan elderdiń bir-birine degen kózqarasy men ustanymdary keıde, bir shańyraqta bir-birimen teteles óskenderdiń qylyǵyna kóbirek uqsaıdy. Arǵy jyldardy zerdelesek, keshegi Dinmuhamed  Qonaev pen Sharaf Rashıdov, bergi kezeńde Nursultan Nazarbaev pen Islam Karımov, Qasym-Jomart Toqaev pen Sh. Mırzııaev aralaryn tek dostyq peıilge negizdelgen baılanys jalǵastyratynyn baıqaımyz.  

Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy taýar aınalymy sońǵy 1,5 jylda 2 mlrd AQSh dollaryn qurady. Memleket basshylary aldaǵy birer jylda bul kórsetkishtiń 5 mlrd AQSh dollaryna jetetinine senim bildirip otyr. Al  sarapshylar О́zbekstandaǵy ekonomıkanyń lıberalızasııasy men bıznes-klımatty jaqsartýǵa baǵyttalǵan reformalar básekege qabiletti ekonomıkanyń qalyptasýyna tikeleı áser etip jatqanyn alǵa tartýda. Tuńǵysh prezıdent qory janyndaǵy álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń ókili Jumabek Sarabekov Qazaqstan men О́zbekstannyń atqaminerleri burynǵydaı saıası emes, ekonomıkalyq dıplomatııaǵa basymdyq bere bastaǵanyn aıtady. О́zbek prezıdenti Shavkat Mırzıeev múddeli toptar men qurylymdardyń ulttyq ekonomıka men bızneske yqpalyn álsiretý úshin memleket deńgeıinde batyl sheshim qabyldaýǵa kóshken.  

Álem sarapshylarynyń pikirinshe, 25 jyl jabyq saıasat ustanǵan О́zbekstan ekonomıkasyn syrtqy táýeldilikten saqtap qaldy. Nátıjesinde 1991 jyldan beri bul eldiń jalpy ishki ónimi 27 mlrd dollardan 93 mlrd dollarǵa deıin ósti. О́zbekstan «Doing Business» reıtıngisinde de iskerlik klımattyń jaǵymdy sıpatyn qalyptastyryp, alǵashqy ondyqtan kórindi. Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki О́zbekstanda jumysyn jandandyrdy.

Jyl basynda  О́zbekstannyń TMD elderinen ınvestısııa tartý jónindegi departament basshysy Bahram Rızaev qazaqstandyq kásipkerler Tashkenttiń ortasyndaǵy «Tashkent sıtı» jobasyna qatysa alatynyn aıtty. Jobaǵa arnap bólingen 80 gektar jerge 40 qabatty bıznes-keńse, qonaq úı, oıyn-saýyq ortalyqtary salynady. О́zbekter bul jobany Ortalyq Azııa elderiniń bıznes ortalyǵyna aınalady dep úmittenip  otyr. «Qurylys aıaqtalǵan soń nysan jekemenshikke ótedi. Investor nysandy sata alady nemese jalǵa bere alady. Erekshe atap kórseterligi, sheteldik kásipkerler О́zbekstanda tapqan tabystaryn emin-erkin jumsady jáne el aýmaǵynan tys jerge esh kedergisiz shyǵara alady», – dedi Bahram Rızaev.

Sarapshylar О́zbekstan ekonomıkasynyń tartymdylyǵyn arttyryp otyrǵan faktor – zamanaýı kólikterden bastap aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyna deıin ózderi shyǵaratynynda bolyp otyr degen oıǵa basymdyq beredi. О́zbekstan hımııa, toqyma, qurylys materıaldaryn, elektronıka men turmystyq buıymdardy ózi óndiretin aımaqtaǵy eń iri óndirýshi memleket. О́zbekstan ekonomıkasy shıkizattyq emes sektorǵa negizdelgen. Olardyń óndiristik bazasy da myqty.

«О́zbek ekonomıkasy qazaq úkimetiniń qalǵyp ketýine jol bermeıdi. Ortalyq Azııa elderi  naryǵynda erkin júzýge, ústemdikke úırenip alǵan Qazaqstandy shıryqtyrýy tıis» degen pikirdiń jany bar. Endigi kúres tek ınvestısııa úshin emes, naryqqa ústemdik etý úshin bolmaq. Endigi ınvestısııalyq saıasat sheteldik emes, ulttyq ınvestorlardyń paıdasyna qaraı beıimdele bastaıdy.

Qazaq ınvestorlary úshin EEO-nyń 160 mln turǵyny bar naryqqa 32 mln adamy bar taǵy bir keńistik qosyldy. Qazaqstandyq ınvestor, «Astana Group» holdınginiń prezıdenti Nurlan Smaǵulov  2018 jyly osy aptada  jýrnalıstermen kezdesken kezde О́zbekstan qazaq kásipkerleri úshin tartymdy naryq ekenin, kórshi eldiń naryǵyn barlap, baıqap kórýge nıetti ekenin aıtty. Taǵy bir medıamagnat Armanjan Baıtasov Forbes jýrnalynyń О́zbekstandaǵy fılıalyn ashýǵa nıetti ekenin ashyq aıta bastady. 

Almaty men Astanada tirkelgen halyqaralyq rıteılerler ózbek naryǵyna «senimdi naryq, senimdi bıznes» dep baǵa bergenin ótken aptada ótken onlaın jıynda baıqap qaldyq. Álemdik brend  «New Yorker» saýda belgisindegi taýarlarmen saýda jasaıtyn «Union Spase» ókildiginiń menedjeri Larısa Gorrenman О́zbekstan halqynyń 30%-y 35 jasqa deıingi jastar ekenin, bul bıznesteri úshin úlken múmkindik ekenin aıtty. Sebebi «New Yorker» saýda belgisi 20-25 jas aralyǵyndaǵy jastarǵa arnalǵan feshn-brend. О́zbekstanda maqta-mata óndirisi damyǵan. «New Yorker» úshin barlyq jaǵynan qolaıly, shıkizatty alystan tasymaldamaıdy. Odan bólek, KSRO kezindegi jibek daıyndaıtyn kóbelekterdi qoldan ósiretin sharýashylyqtar О́zbekstanda saqtalyp qalǵan. О́zbek aǵaıyndar osy salany damytýǵa nıet tanytyp otyr. Demek, aldaǵy bes-alty jylda qytaıdyń jibek matasyna báseke bolatyn fabrıkalar О́zbekstanda jumys isteı bastaýy ábden múmkin.     

Tarıh qatparyn qattyraq arshyp jiberseń, túbi de, tegi de bir atadan ekeni aıqyndalyp shyǵa keletin eki eldiń ekonomıkasy bir-birine qalǵyp ketýge múmkindik bermeı qaryshtap damı bergeni bárimizge jaqsy. 

Almaty

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda keıbir kósheler jabylady. Nege?

Aımaqtar • Búgin, 15:50

Jol qurylysyna monıtorıng júrgizilýde

Aımaqtar • Búgin, 14:45

Shymkenttik 2000 jas jumyspen qamtylady

Aımaqtar • Búgin, 14:01

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Uqsas jańalyqtar