Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta álem ekonomıkalyq damýdyń baıaýlaýy jáne koronavırýstyq ınfeksııanyń taralýy sekildi eki ǵalamdyq syn-tegeýringe betpe-bet kelip otyr. Bul bir-birimen baılanysty faktorlar bızneske, halyqqa jáne ekonomıkaǵa keri áserin tıgizýde.
«Qaraýǵa usynylǵan “2020 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý týraly” Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Jarlyǵynyń jobasy osyndaı qıyn jaǵdaıda ekonomıkany, shaǵyn jáne orta bıznesti, halyqty qoldaýǵa jáne bıýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Respýblıkalyq bıýdjettiń kiristeri 6,4 trln teńge kóleminde baǵalanýda. Syrtqy jaǵymsyz faktorlarynyń áserinen qosylǵan qun salyǵy, shıki munaıǵa eksporttyq keden bajy, tabıǵı resýrstardy paıdalanǵany úshin túsetin túsimderiniń tómendeýi kútilýde», — dedi qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov.
Á. Smaıylovtyń aıtýynsha, tótenshe jaǵdaı kezinde halyqty jáne ekonomıkany qoldaýǵa úsh baǵyt boıynsha qosymsha shyǵystar qarastyrylǵan.
Birinshi baǵyt. Ekonomıkalyq turaqtylyqty jáne tótenshe jaǵdaı rejımin qamtamasyz etýge birqatar sharalar kózdeledi.
«Jumyspen qamtý jol kartasyn» iske asyrýǵa 1 trln teńge baǵyttalatyn bolady. Infraqurylymdyq jobalar iske asyrylady jáne 250 myń jumys orny ashylatyn bolady.
«Bıznestiń jol kartasyn» iske asyrýǵa qosymsha 84,5 mlrd teńge baǵyttaý josparlanyp otyr. Baǵdarlamada kásipkerler kredıtteri boıynsha sýbsıdııalaý jáne kepildendirý arqyly kásipkerlikti qoldaý sharalaryn kúsheıtý kózdelip otyr. Bul shamamen 16 myń jumys ornyn ashýǵa jáne 250 mlrd teńgeden astam salyq túsýine múmkindik beredi», — dedi Álıhan Smaıylov.
Sondaı-aq, azamattardyń jekelegen sanattary úshin azyq-túlik turmystyq jıyntyq berýge 30,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Osy sharalar jalpy 2 mln astam adamdy qamtıtyn bolady.
Naqtylaý sheńberinde, «Eńbek» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa somasy 50 mlrd teńge qosymsha shyǵystar kózdeledi. Sonyń nátıjesinde jappaı kásipkerlikti damytý, áleýmettik osal halyqty qoldaý, eńbek deldaldyǵy men sheberliktiń tıimdi modelin jasaý jalǵastyrylatyn bolady.
Buǵan qosa, Á. Smaıylov koronavırýstyq ınfeksııanyń taralýy boıynsha aǵymdaǵy jaǵdaıdy eskere otyryp, Memleket basshysy karantınge tartylǵan medısınalyq jáne basqa da qyzmetkerlerge qosymsha aqy tóleýdi júzege asyrýdy tapsyrǵanyn atap ótti. Atalǵan maqsattarǵa 40,5 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Ekinshi baǵyt. Makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń ózgerýine baılanysty is-sharalar. Osy jyldyń 1 sáýirinen bastap áleýmettik tólemderdi ındeksasııalaý jáne shetel valıýtasynyń ózgerýine baılanysty shyǵystardy óteý júzege asyrylatyn bolady. Oǵan 315,6 mlrd teńge baǵyttalady.
Úshinshi baǵyt. Azamattardy jáne ekonomıkany qoldaýǵa, onyń ishinde Memleket basshysynyń bir qatar tapsyrmalaryn iske asyrýǵa, 293 mlrd teńge baǵyttaý usynylady.
Osy qarajat sheńberinde ómir sapasyn jaqsartý jáne kirister men suranysty ulǵaıtýmen birge óndiristi yntalandyrýǵa baǵyttalǵan sharalar men jobalardy iske asyrý josparlanyp otyr.
Bıýdjet kiristeri boıynsha shyǵyndardy óteýge jáne joǵaryda atalǵan sharalardy iske asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjet shyǵystary 532 mlrd teńgege ońtaılandyryldy. Bıýdjet tapshylyǵy 841 mlrd teńgege ulǵaıtyldy.
Nátıjesinde, respýblıkalyq bıýdjet parametrleri bylaısha qalyptasty:
- túsimder – 11,8 trln teńge (515,8 mlrd teńgege ulǵaıýmen);
- shyǵystar – 14,3 trln teńge (1,4 trln teńgege ulǵaıýmen);
- tapshylyq – 2,4 trln teńge nemese jalpy ishki ónimge 3,5%.
«Respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý boıynsha tıisti Jarlyqtyń jobasy Memleket basshysynyń qaraýyna jiberiletin bolady. Osy sheshim qabyldanǵan kúninen bastap barlyq bıýdjet ákimshileri qosymsha bólingen qarajatty ýaqytyly jáne tıimdi ıgerý úshin tıisti memlekettik satyp alý jáne basqa rásimderdi der kezinde iske asyrýy qajet», — dep túıindedi Á. Smaıylov.
