Qazaqstan • 03 Sáýir, 2020

Taldyqorǵannan Taıynshaǵa deıin...

380 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Kóshpendilik kóneden kele jatqan ata dástúrimiz, baba baǵy­tymyz desek qateles­pespiz. Janǵa jaıly jaılaý, malǵa jaıly qystaý, kó­ńilge qonymdy kókteý, kú­timi jaqsy kúzeýge ornalasý – mal baqqan qazaqtyń ma­ńyz­dy sharýasynyń biri edi.

Taldyqorǵannan Taıynshaǵa deıin...

Áli de solaı. Attyń jaly, atan­nyń qomynda kún keshken halqymyzdyń kóshpendilik mádenıeti de zaman zańyna sáıkes, jahandanýǵa ilesip jańǵyrǵanyn jasyra almaspyz. Tamyry tereń, taǵylymy mol tarıhı ǵurpy­myzdyń ejelgi beınesin eskirtpeı, jolyn joǵaltpaı saqtap kele jatqan aımaqtardy aıtpaı ketýge bolmas. Mysalǵa, Qytaı men Mońǵolııa qazaqtarynda kósh­pen­dilik áli kúnge bar. Ony kózimizben de kórgenbiz.

Qalaı desek te, kindigińdi kesip, kirińdi jýǵan kirshiksiz mekennen jyraqqa jyljý júregi tas pendeniń de júzinen bir tamshy jasty úzbeı qoımaıtyny anyq. Qımastyq pen syılastyq, aýyldas pen baýyrlas eki jaqtan qysqanda eriksiz et júregiń eljireıtini taǵy bar. Otanyń bir bolsa da, otaýyń bólek bolǵasyn kóship barǵan jeriń kóńilge birden jaǵýy eki talaı. Bóten aımaq, bógde adam, bólek aýyl. Qushaq ashyp qurmetteıtinder de bolady, syrttan keldi dep synaı qaraıtyndar da tabylady. Al bizdiń keıipkerimiz qazaqtyqtyń qaımaǵy, Súıinbaı men Jambyldyń aımaǵy Jetisý­dan jelip, Alataýdan asyp, Arqa­dan attap, soqpaǵyn Soltústik Qazaqstanǵa salyp, Taıynshaǵa taban tiregen eken.

Jaqynda jol túsip atalǵan aýylǵa atbasyn burǵan edik. Keıip­­kerimiz Serik Tolyqbaı aǵa­myzdyń dastarqanynan dám tattyq. Aýyl­dyń aýasyn jutyp, qurmetin kórdik. Az-kem áńgimege tarttyq. 

«Men otbasymmen 2016 jyly Soltústik Qazaqstan oblysyna qonys aýdardym. Jasyratyny joq, alǵashqyda júreksindik. Ol jaqtaǵy jurt qalaı qabyldaı­dy eken degen úmit pen kúdiktiń ara­synda arpalysqan sátter de boldy. Degenmen túp-tamyry qazaqtyń qarashańyraǵy bolǵan soń, ataýy oryssha bolsa da, otaýy qazaqtiki bolǵan soń táýekel dep Petropavl óńirine qaraı atbasyn burdyq. Ol kezde onshaqty qoı, sanaýly sıyrymyz bar edi. Bul jaqqa kelgen kúnnen bastap mal sharýashylyǵyna mán berip, memleketten beriletin járdemaqy­ny alyp, turmysymyzdy tu­raq­tandyrdyq. Qazirgi ýaqytta qoıymyz da tóldep, sıyrymyz da kóbeıip, tirshiligimizge sán bere bastady. Qonys tepken jerimiz aýyldyq aımaq bolǵan soń malsyz kún kórý múmkin emes. Onyń ústine bul jaqta sút ótkizemin deseń arnaıy kólikpen aýladan kelip sút alyp ketetini taǵy bar. Meniń bir túsingenim, mal sanyn kóbeıtip, artylǵanyn satyp, sútin ótkizip aýyldyq jerde de aýqatty ómir súrýge bolady. Búgingi jaǵdaıyma shúkirshilik etemin jáne osy shaǵyn sharýashylyǵym arqyly shetelge de demalyp qaıtqanymdy aıtyp ketsem deımin. Ár qazaq «Aýyl – el besigi» degen tálimdi támsildiń máni men mańyzyn tereń túsinse eken», deıdi Serik Tolyqbaı.

Iá, «áreketke bereket» degen osyndaıdan shyqqan shyǵar, bálkim. «Qoly qımyldaǵan­nyń aýzy qımyldaıdy» dep Serik aǵamyz sekildi eńbeksúıgish jan­darǵa aıtsa kerek. Qysy qarly bolǵanymen, jazy jaıly Jańa­dáýir aýylynyń adamdary kisi­lik pen kishiliktiń baǵasyn biletin jandar eken. Taıyn­sha tóńiregindegi aýyldardyń ahýalyn suraǵanymyzda aýyl turǵyn­dary aınaldyrǵan 2-3 jyldyń kóleminde ońtústikten soltústikke kelgen kósh qalyń deıdi.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda kún kúrt sýytady

Aýa raıy • Keshe