Koronavırýs • 04 Sáýir, 2020

Koronavırýstyń kólemi hám ol qalaı taraıdy

187 retkórsetildi

Jahandy jaılaýǵa shaq qalǵan koronavırýs jaıly dáriger vırýsologtar qazirgi tańda jatpaı-turmaı, tańdy tańǵa uryp zertteý jasap jatyr. О́ıtkeni, indettiń shyǵý tegin, sapa-sıpatyn, mólsher-kólemin, ómir súrý merzimin, taralý joly men juǵý faktoryn anyqtap almaıynsha, onymen kúresý tásili  nátıje bermeıdi deıdi dárigerler.

Vırýsolog mamandardyń anyqtaýyna qaraǵandaCOVID-19 vırýs kólemi 0,01 mıkron. Ol degenimiz 1 sm ishinde 10 mm bolsa, onda onyń ishinde 10 000 mıkron bar degen sóz. Al 1 mm = 1000 mıkrometr (mıkron). Buny bıdaı dánimen túsindirip kórsek: eger COVID-19 vırýsyn bıdaıdyń dáni sııaqty kólemde kózben kórgińiz kelse,  ol 4 fýtbol alańynyń kólemi deńgeıinde úlkeıedi eken.

– Vırýstyń taralaý jolyna kelsek, koronasy bolsyn, basqasy bolsyn vırýs ataýly adamnyń túshkirik, jóteli, sóılegeni arqyly aýadaǵy bakterııalarǵa jabysyp, basqa saý adamdarǵa tasymaldanady. Naqtyraq aıtqanda, vırýs adamnyń tynys joly, muryn qýysy, jutqynshaǵyna kirip, ózine qolaıly oryn - tamaq, murynnyń kilegeı qabatyna jabysady, - deıdi dáriger-jýrnalıst Abaı Maýqarauly.

Dáriger-qalamgerdiń sózin ary qaraı jalǵastyrsaq: vırýs uıalaǵan kilegeı qabat, birinshi kezekte, túshkirý arqyly «qonaqty» qýyp shyǵýǵa tyrysady. Tipti kilegeı qabattyń sólderi ony joıýǵa kirisedi. Odan da aman qutylyp, keńirdekke qaraı qashqan vırýstardy «jótel» degen refleks qaqyryqpen qosylyp qýyp shyǵýdy qarastyrady. Sonymen qatar, ımmýndyq júıe qarsy shabýylǵa daıyndalady. Sóıtip, lımfadaǵy, qandaǵy qanshama «arnaıy túıirshikterdiń» sandary ádettegiden molaıyp, qorǵanysqa kóshedi. Mundaı tabıǵı «SOS»-tyń eń alǵashqy belgisi dene temperatýrasynyń erekshe qyzýy arqyly bilinedi.

Qaýipti vırýs denege kirmeı, «SOS» jarııalanbaıdy. Iаǵnı «jasyryn» kezeń degen bolady. Bul denege kirgen vırýstyń adaptasııaǵa túsip, kúsh alǵansha «buǵyp jatýy» dese bolady. Mysaly, koronavırýsty aýyrǵanyn bilmeı shetelden juqtyryp kelgender - osy kezeńge túskender.

Koronavırýs dál osy jolmen taraýda. Kópshilik tyǵyz jınalǵan jerde tez taralýy, úlken qalalarda kóbeıýi bul vırýstyń da aýadaǵy bakterııalardy «kólik» etetinin dáleldep tur. Jáne juqqan adamdardyń eń áýeli tynys jolyn búldirýde. Sol sebepten de, úlken qalalarda aýqymdy dezınfeksııa júrgizilýi, adamdardyń betperde paıdalanýy vırýstardyń jolyn kesý bolyp tabylady. Vırýs juqtyrǵan adamdar bolsa ony áli jetpegen jerge «tasymaldaýshy» degen sóz. Sol sebepten de, indetti odan ári taratpaýdyń, qoǵamdy saqtaýdyń birden-bir joly - karantın tártibin qatań saqtaýymyz kerek.

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda eki jańa kópir ashylady

Aımaqtar • Búgin, 09:57

Joldybaıdaǵy jol jóndelmeı tur

Aımaqtar • Búgin, 09:49

Pavlodarda kásiporyndar shyǵyny ótelgen

Aımaqtar • Búgin, 09:42

Zerendi qus fabrıkasy jetilip keledi

Aımaqtar • Búgin, 09:35

Petropavldyq eriktiler qylmyspen kúresedi

Aımaqtar • Búgin, 09:28

Saparbaev ákimderge sógis jarııalady

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Gadjetti jıi súrtken de zııan

Tehnologııa • Búgin, 07:48

Taıaý Shyǵys taǵy da dúrlikti

Álem • Búgin, 07:36

La Lıga 8 maýsymda bastalady

Fýtbol • Búgin, 07:33

Abaı álemin beınelegen arýlar

Abaı • Búgin, 07:22

Munaıshylar áýletiniń tuńǵyshy

Tanym • Búgin, 07:16

Elektrondy qujat kúshine enetin kezeń

Tehnologııa • Búgin, 07:10

Kúngeı men kóleńke

Rýhanııat • Búgin, 07:05

Pákistanda ushaq qulady

Álem • Búgin, 07:05

Abaıtaný – HHI ǵasyr kóginde

Abaı • Búgin, 06:56

Et eksporttaıtyn elde et qymbat...

Ekonomıka • Búgin, 06:50

Bir áýlettiń taǵdyry

Tarıh • Búgin, 06:42

Eń tabysty tennısshi

Tennıs • Búgin, 06:35

Qazaqtyń kúmis kómeı ánshileri

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar