Álem • 05 Sáýir, 2020

Ǵalym Shvesııada karantın engizilmeý sebebin túsindirdi

1077 retkórsetildi

Álemde pandemııadan qorǵaný úshin karantın engizbegen memleketter sanaýly ǵana. Solardyń biri –Shvesııa. Álem oqshaýlanyp jatqan kezde ol eldiń mamyrajaı qalypta, kóshede qydyryp júrgeni talaı memlekettiń tańdanysyn týdyrǵan bolatyn. Biraq Shvesııanyń bul sheshimine shet memleketter emes, turǵylyqty    adamdardyń  bári  birdeı túsinistikpen qaramaǵanyn endi bilip otyrmyz.

«Aqpan aıynyń sońynan bastap Shvesııada koronavırýstyq aýrýdyń 4500 derlik jaǵdaıy tirkeldi, biraq Stokgolmnyń koronavırýspen kúreste jumsaq tásildi tańdaǵany maǵan túsiniksiz» deıdi Karlstad ýnıversıtetiniń qoǵamdyq qaýipti zertteýler ortalyǵynyń dırektory professor Fınn Nılson. 

Bul aqparatty RIA Novostı taratty.

Fınn Nılson Shvesııada koronavırýstyń taralýyn baqylaýǵa baǵyttalǵan áreketteri Eýropa elderine uqsamaıtynyn, balabaqshalar, mektepter, meıramhanalar men sportzaldar áli kúnge deıin jumys istep jatqanyn aıtyp ótipti. Úkimettiń barlyq basqa  nusqamalary tek keńes berý sıpatynda ǵana. Onlaın júıesine aýysý, SARS belgileri bar úıde bolý jáne qart týystarymen aralaspaý jaǵyn turǵyndardyń ózderi sheshedi.

«Kórshiles eldermen salystyrǵanda, shved sharalary shynymen de erekshe. Bıliktiń kózqarasy bir-birimizge degen joǵary senimge negizdelgenin túsinemiz. Bul sheshimge qurmetpen qaraımyz. Biz qazir epıdemııanyń alǵashqy satysynda turmyz jáne ádistiń tıimdiligi týraly aıtýǵa áli erte» dep túsindirdi Nılson.

Danııa men Norvegııa eki apta buryn shekaralar men qoǵamdyq oryndardyń jabylatyndyǵy týraly jarııalaǵannan keıin, shvedter osyndaı áreketterdi óz bılikterinen kútken. Alǵashqy kúnderi adamdar dúkenderdegi eń óajet taýarlardy artyǵymen satyp alýǵa tyrysty, dárethana qaǵazy, kir jýatyn untaqtarǵa degen suranys eselep ósip ketti. Biraq karantın engizilmegendikten qalada ómir birtindep qalpyna keldi.

Sarapshy Úkimettiń qazirgi ustanymy nátıje bermese, jaqyn arada qatań sharalar qoldanýǵa májbúr bolatyndyǵyn joqqa shyǵarmaıdy.

«COVID-19   juqpaly dert. Ǵalymdar aýrý juqtyrǵan adamnyń 1 táýlik ishinde ondaǵan, júzdegen adamǵa zalaly tıetinin aıtyp jatyr. Qazirgi ýaqytta ádistiń tıimdiligin baǵalaý múmkin emes, biraq ólim deńgeıi (salystyrmaly túrde) Skandınavııa elderimen salystyrǵanda ósip keledi. Bul faktor meni qatty alańdata bastady.  Men Shvesııa  úkimettiń sheshimi halyqqa qarsy baǵyttalyp otyr dep aıta almaımyn. Shyndyǵynda da, jumsaq bul eń gýmandy, jumsaq  strategııa. Adamdar jaratylystyń eń sanaly sýbektisi. Sondyqtan ony májbúrlep úıge tyǵý bir jaǵynan kúlkili. Úkimettiń sheshimi máselege osy jaǵynan qaraǵanda durys. Sebebi jumysqa shyqpaı úıde otyrǵany úshin eshkim jazalanyp jatqan joq. Sondyqtan Shvesııanyń abyroıy jáne adamdardyń ómiriniń qaýipsizdigi   azamattarynyń qolynda. Árkim saqtyq sharalaryn saqtaýdy ózinen bastasa, másele sheshimin tabady» deıdi  Nılson.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy 11 naýryzda pandemııamen jańa COVID-19 koronavırýs ınfeksııasy bastalǵanyn habarlady.

DDU-nyń sońǵy málimetteri boıynsha, álemde 900 myńnan astam ınfeksııa oqıǵasy tirkeldi, 45 myńnan astam adam qaıtys boldy.

Sońǵy jańalyqtar

Jazýshylyqtan maqtanǵa deıin

Ádebıet • Búgin, 17:40

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 17:20

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Uqsas jańalyqtar