Ekonomıka • 06 Sáýir, 2020

Aýylsharýashylyǵy men kásipke den qoısaq

259 ret kórsetildi

Ǵylymı–tehnıkalyq progress qanshama qaryshtap damyp jatqanymen, adamzat órkenıetten orta ǵasyrǵa bir-aq attap top ete túsetininiń shet jaǵasyn kórsetkendeı boldy myna aty jaman koronnavırýs epıdemııasy. Eger de, qarqyny budan da kúsheıip (qudaı onyń betin ary qylsyn) kúlli adamzat balasy Italııa eli qusap ıgere almaı qalatyn bolsa odan arǵysyn oılaýdyń ózi qorqynyshty.

Bank júıesi men baılanys júıesi isten shyqsa boldy, álemdik ekonomıka kóz aldyńda qıraıdy, ıaǵnı, qundy qaǵazdar, aksııa, qaǵaz aqshalar naryǵy sekildi kópirshik jarylady da álemdik qarjy naryǵynyń áýselesi belgili bolady. Bulaı bolmaı aq qoısyn árıne, degenmen, Qytaıdyń bir qalasynan shyqqan tymaý sekildi vırýstyń ózi álemdik ekonomıkany turalatyp ketkeni jasyryn emes. Báriniń zardaby erteń-aq, postkarantındik kezeńde belgili bolady.

Shıkizat salasy (ásirese, munaı salasy) áldeqashan álemdik saıası oıynshylardyń oıynyna aınalǵan. Qalaǵan kezde baǵasyn quldılatady, qalasa ósiredi. Osyǵan baılanysty munaıǵa táýeldi elderdiń ekonomıkasy da bir júrip, bir turalap jatady.

Qaı kezeńde de, qaı zamanda da ǵasyrlardan ǵasyrlarǵa ulasyp kele jatqan, eshbir kezeńdik ekonomıkalyq daǵdarystar áser etpeıtin bir sala bolsa, ol – aýylsharýashylyq jáne sonyń aınalasyndaǵy ónerkásip salalary (tamaq jáne maqta –mata, kıim óndirý salalary). Bizdiń elimiz nege ekeni belgisiz, otyz jyldyń ishinde osy atalǵan salalardyń bazasynyń barlyǵynan aıryldy. Onyń ornyna ındýstrıaldy–ınnovasııalyq salalardy (sıfrlyq Qazaqstan), bank júıesin damytýǵa erekshe den qoıdy. Durys qoı, atalǵan salalarǵa qarsylyǵymyz joq, biraq, aýylsharýshylyq pen ónerkásip salasyn da qosa alyp júrý kerek qoı. Jańaǵy ındýstrıaldy ınnovasııalyq salalar men qarjy salasy 100 qazaqtyń ekeýi ǵana aınalysa alatyn salalar ǵoı. Qalǵan 98 qazaq qaıtpek. Jumyssyzdyq degen osydan shyǵady. Qalǵan 98 qazaq aınalysatyn jáne elimizdiń ekonomıkasyn alǵa  súıreıtin sala da da osy aýylsharýashylyq jáne ónerkásip salasy edi ǵoı.

Kıgeniń qytaı men qyrǵyzdyń, túriktiń kıimi bolsa, jegeniń ózbektiń kókónisi, brazılııanyń eti, qytaıdyń uny bolsa, ındýstrıaldy–ınnovasııalyq, sıfrlyq Qazaqstannan ne opa, ne qaıyr? Daǵdarys saıyn ulttyq qordan bálenbaı mlrd. qarjymen bank salasyna kómek kórsetiledi de jatady, odan da osy salaǵa kómek berilip, baıaǵy bazalaryn qalypqa keltirýimiz tıis edi ǵoı. Bul salalarymyz qalpynsha istep tursa Kedendik odaq ta bizdiń paıdamyzǵa sheshilmes pe edi?

Áli de kesh emes. Atalǵan salalardy kóterýdi mektep baǵdarlamasynan bastaýymyz kerek. Mektepterdegi eńbek kabınetteri tolyqtaı jańa zamanǵa saı jańa úlgide jabdyqtalýy tıis. Qyzdarǵa tigin mashınalary men aspazdyq kabınetteri, uldarǵa agrotehnıka, aǵash jáne temir stanoktary kabınetteri kerek. Sonymen qatar teri ıleý, qolóner, kıiz basý, tekemet tigý sekildi qosymshalardyń sany kóbeıýýi kerek. Eńbek pániniń ózi aptasyna bir-aq ret eken. Joq degende tórt retke kóbeıýi tıis. Endi osy salalardyń arnaýly mektepteriniń, ıaǵnı kásiptik–tehnıkalyq kolledjderiniń sanyn kóbeıtip, bazalaryn tolyqtaı jańartyp, baıytyp berýge tıispiz. Osy arqyly jas býyndy naqty kásipke baýlyp, biz eń aldymen jumyssyzdyqty azaıtamyz. Sol arqyly elimizdiń ekonomıkasyn aıaqqa turǵyzyp, ekonomıkalyq táýelsizdikke qol jetkizemiz. Al ekonomıkalyq táýelsizdik – shynaıy táýelsizdik!

Áliken Jánibek, 
«Ulaǵatty urpaq» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy

Sońǵy jańalyqtar

COVID-19: toqshylyq pen joqshylyq

Ekonomıka • Búgin, 07:21

Tergeý bastaldy: tyqyr taıandy ma?

Úkimet • Búgin, 07:18

Emhanalar josparly jumystaryn bastady

Aımaqtar • Búgin, 07:11

Ázil ádebi

Rýhanııat • Búgin, 07:07

«Jaz áýenderi» – jańa joba

Qoǵam • Búgin, 07:05

Shaqpaq ataýy týraly shyndyq qandaı?

Rýhanııat • Búgin, 07:03

Aqyn toıyna daıyndyq qandaı?

Abaı • Búgin, 07:00

Abaı kúni

Abaı • Búgin, 06:57

Saılaý aldyndaǵy dúrbeleń

Álem • Búgin, 06:54

Germanııanyń ustanymy ózgere me?

Álem • Búgin, 06:52

Ury alysqa uzamady

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar