Qoǵam • 07 Sáýir, 2020

Nelikten qant dıabeti barlarǵa koronavırýs indeti qaýipti?

237 retkórsetildi

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha, COVID-19 juqtyrý qaýpi ásirese qant dıabeti, gıpertonııa, júrek-qantamyr júıesi men sozylmaly ókpe jáne qaterli isik aýrýlary bar egde adamdarǵa tónýi múmkin.

Nelikten qant dıabetimen aýyratyn adamdarǵa qaýip tónýi múmkin? Almatydaǵy Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty endokrınologııa kýrsynyń jetekshisi, medısına ǵylymynyń kandıdaty Laýra Danııarovanyń aıtýynsha, osy sanattaǵy naýqastardyń aýrýdyń dekompensasııasy aıasynda aǵzanyń ımmýnologııalyq reaktıvtiligi tómendeýi múmkin. Sozylmaly gıperglıkemııa (qandaǵy qanttyń kóbeıýi) kez kelgen ınfeksııalyq agentterdiń, sonyń ishinde vırýstyń da ósýi men damýyna «qolaıly» qorektik orta bolyp tabylady. Qant dıabetimen aýyratyn adamdarda vırýstyq ınfeksııa órshigen kezde, onyń barysy qandaǵy glıýkoza deńgeıiniń aýytqýy jáne qant dıabeti saldarynan asqynatyny belgili.

«Qant dıabetimen aýyratyn adamdarǵa koronavırýs ınfeksııasyn juqtyrý qaýpin azaıtý úshin saqtyq sharalaryn saqtaý qajet», – deıdi Laýra Baqytjanqyzy.

Halyqaralyq qant dıabeti federasııasy qant dıabetimen aýyratyn adamdarda koronavırýstyń aldyn-alý jónindegi usynystar jarııalaǵan bolatyn. Eń bastysy – bul ózin-ózi baqylaý bolǵandyqtan, qandaǵy glıýkoza deńgeıin baqylaýǵa erekshe nazar aýdarý kerek. Turaqty túrde baqylaý – ol qandaǵy joǵary nemese tómen glıýkoza deńgeıinen týyndaıtyn asqynýlardyń aldyn alýǵa kómektesedi, deıdi mamandar.

Sonymen mamandar tómendegideı keńes beredi:

– tumaý belgileri bolǵan jaǵdaıda (deneniń qyzýy, jótel, entigý), mindetti túrde dárigerge qaralý kerek.

– Kez kelgen ınfeksııa qandaǵy glıýkoza deńgeıin joǵarylatady jáne suıyqtyqqa degen qajettilikti arttyrady, sondyqtan jetkilikti mólsherde sý bar ekenine kóz jetkizińiz.

– Dıabetke qarsy qajetti dári-dármekter jetkilikti ekenine kóz jetkizińiz.

–  Eger birneshe apta boıy oqshaýlanýyńyz kerek bolsa, sizge ne qajet ekenin oılańyz.

– Eger jalǵyz turatyn bolsańyz, sizde qant dıabeti bar ekenin biletin senim artýǵa bolatyn adamnyń bar ekendigine kóz jetkizińiz, óıtkeni aýyryp qalsańyz, sizge kómek qajet bolýy múmkin.

Durys tamaqtaný men fızıkalyq belsendilikke nazar aýdarý kerek, sondyqtan:

  • glıkemııalyq ındeksi tómen taǵamdardy tańdap, qýyrylǵan taǵamdardy tutynbaýǵa tyrysyńyz;
  • qant, kómirsýlar men maılarǵa baı taǵamdardy tutynýdy shektep, maıy az beloktardy (balyq, et, jumyrtqa, sút, burshaq sııaqty) tańdańyz;
  • jasyl japyraqty kókónisterdi, jemisterdi eki nemese úsh porsııamen jeý kerek.
  • Turaqty fızıkalyq belsendilik jalpy halyq úshin, al qant dıabetimen aýyratyn adamdar úshin óte paıdaly (úıde jattyǵýlar jasańyz).

Halyqtyń barlyq toptaryna keńinen taratylatyn usynystar qant dıabetimen aýyratyndar jáne olarmen tyǵyz baılanystaǵy adamdar úshin eki ese mańyzdy, sol sebepten:

  • qolyńyzdy muqııat jáne únemi jýyńyz;
  • kez kelgen zatty tazartyp, zararsyzdandyryńyz;
  • jeke ydys-aıaq, kózildirik, súlgi jáne t.b. paıdalanyńyz;
  • jótelgende nemese túshkirgende aýyz ben muryndy maılyqpen jabyńyz;
  • tynys alý aýrýy, jótel jáne úıde tumaý tárizdi belgileri bar kez kelgen adammen baılanys jasamaýǵa tyrysyńyz.
Sońǵy jańalyqtar

Jazýshylyqtan maqtanǵa deıin

Ádebıet • Búgin, 17:40

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 17:20

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 11:14

Uqsas jańalyqtar