Tehnologııa • 09 Sáýir, 2020

Indet sıfrlandyrý máselesine qatysty qandaı mindet júktedi?

107 retkórsetildi

Álemdi pandemııa úreıi bılep turǵan qazirgi qysyltaıań shaqta sıfrlandyrýdyń mańyzy arta tústi. Kóptegen salanyń jumys qarqyny báseńdep, tipti tejelip turǵan shetin jaǵdaı sıfrlyq tehnologııalardyń shama-sharqyn, jalpy IT-salanyń deńgeıin baǵamdaýǵa yqpal etti.

Tótenshe jaǵdaı elimizde sıfrlandyrýdyń qajetti deńgeıde emes ekenin kórsetti. Osy oıdy quptaǵan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń sıfrlyq tehnologııalar boıynsha dırektory Ásel Janasova Qazaqstandaǵy IT-salanyń ahýaly jóninde aıtyp berdi.

– Qazir keıbir salalarda qashyqtan jumys isteý múmkin bolmaı tur. О́ıtkeni jumys prosesiniń kóbi qaǵazbastylyqqa táýeldi. Bul – memlekettik organdarda da, bızneste de kezdesip otyrǵan jaǵdaı. Bilim berý júıesi onlaın oqytý kezinde ınternettiń qoljetimdiligine qatysty olqylyqqa qosa, taǵy birqatar qıyndyqqa tap boldy. Aıtalyq, biraz jurttyń áli de kompıýterlik saýattylyǵy tómen ekeni baıqaldy. Muǵalimder men oqýshylardyń kompıýterde qarapaıym bazalyq daǵdysy qalyptaspaǵan. Word, Powerpoint, Excel sııaqty baǵdarlamalardy meńgermeý, elektrondy poshtany paıdalana almaý jumysty tejep jatyr. Sondyqtan sıfrlandyrýdy júzege asyrý barysynda osy máselelerdi de sheship alý kerek. О́ıtkeni jasalǵan sıfrlyq múmkindikterdi halyqtyń qoldana alatyndaı qabileti bolýy kerek, – deıdi Ásel Janasova.

Sonymen qatar IT-maman elektrondy úkimet júıesin barynsha úılestirý týraly sóz qozǵady. Ol bul rette Dýbaıdyń tájirıbesin mysal etti. BAÁ-niń iri qalasynda koronavırýs paıda bolǵanǵa deıin qyzmet kórsetý mekemeleri aptasyna bir kún tolyq qashyqtan jumys istep kelgen. Al qazir elimizde halyq jappaı Egov-qa aǵylýynan júıe syr berdi. Iаǵnı, qashyqtan jumys rejımine daıyndyq joq ekeni kórindi.

– Bul indet ekonomıkalyq daǵdarys qaýpin týdyryp tur. Naryqta básekege qabiletti, zaman kóshine ilese alatyndardyń dáýreni júredi. Búginde biraz salada elektrondy tólem júıesi jolǵa qoıylmaǵan. Tipti buǵan daıyn emes bankter de barshylyq. Dúnıejúzinde onlaın rejımge kóshýge baılanysty iri dúkender bankrotqa túsip, jabylýy múmkin. Keńselerdi qamtamasyz etip, ustap turý ońaıǵa soqpaıdy. Bizde ınternet-dúkenderdiń damymaǵanyn, tapsyrystardy onlaın qabyldap, jetkizip berý jaǵy aqsap turǵanyn kórip otyrmyz. Sondyqtan shaǵyn jáne bıznes ókilderi osy jaǵdaıǵa tez beıimdelip, tyǵyryqtan shyǵatyn tyń bastamalarǵa táýekel etkeni jón, – deıdi sarapshy.

Adamdardyń úılerinde oqshaýlanýy kezinde Cloud tehnologııalarǵa kóshýdi jedeldetýdiń mańyzy artty. Sebebi qazirgi jaǵdaıda ZOOM, Skype sııaqty baǵdarlamalarǵa shamadan tys salmaq túsip, vırtýaldy jumys júrgizý qıyn bolyp tur. Osyndaı táýeldilikten qutylýdyń bir joly – ózimizdiń arnaıy qosymshalardy ázirleý. Jalpy tynys-tirshilikti taryltqan koronavırýs indeti jedel túrde qolǵa alý kerek jańa mindetter júktedi.

Sońǵy jańalyqtar

Áke rýhynan qýat alǵan qaısar jan

Rýhanııat • Búgin, 11:54

Abylaıhannyń aq joly

Aımaqtar • Búgin, 10:05

Aqmolada qaıyrymdy jandar kóp

Aımaqtar • Búgin, 09:31

Halyqaralyq stýdentter forýmy aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Shaıqynyń dombyrasy

О́ner • Búgin, 08:15

Teatr aldyndaǵy tarlandar

Rýhanııat • Búgin, 08:13

Shámshi ǵumyrynyń beımálim betteri

Rýhanııat • Búgin, 08:09

Jekpe-jekte jeńilmegen jigitter

Boks • Búgin, 08:06

Pandemııa: Stıven stıhııasy

Álem • Búgin, 07:51

Lý Shún. Marjan súzgen jazýshy

Ádebıet • Búgin, 07:50

Onlaın-ekskýrsııa uıymdastyrdy

О́ner • Búgin, 07:40

Tutqyn taǵdyry

Rýhanııat • Búgin, 07:34

Jaz shyqpaı-aq qýraı bastady

Ekologııa • Búgin, 07:30

Ekologııa bárimizge ortaq

Ekologııa • Búgin, 07:27

Ýaqyt talaby týyndatqan oń úderis

Saıasat • Búgin, 07:16

Astyq pen etten tarshylyq kórmeımiz

Úkimet • Búgin, 07:10

Uqsas jańalyqtar