Aımaqtar • 14 Sáýir, 2020

Tańǵajaıyp jádigerler taǵylymy

282 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qym-qýyt tirshilikpen qarbalasyp júrip jaıshylyqta máde­nıet oshaqtaryna bas suǵyp, jan saraıymyzdy jań­ǵyrtýǵa jıi ýaqyt taba bermeýshi edik. Tórt qabyrǵaǵa qa­map, telefon men teledıdarǵa telmirtip qoıǵan qazirgi jaǵ­daı bir sát tereń oılanýǵa mursha bergendeı. Jelidegi je­ńil dúnıelerden jalyqqan jurt kóne tarıhtyń kómbesi sa­na­latyn mýzeılerdegi tanymdyq muralarǵa úńile bastady.

Tańǵajaıyp jádigerler taǵylymy

Máselen, Memlekettik orta­lyq mýzeıde 3D formatynda júrip jatqan vırtýaldy týrlardy sońǵy aptanyń ózinde toqsan myń adam tama­shalaǵan.

Zeıin qoıyp, zer salsań zamanalar bederine boılatatyn tańǵajaıyp týyndylar tanymyńdy tereńdetpeýi múmkin emes. Mýzeı qorynan 300 myńǵa jýyq materıaldyq jáne rýhanı mádenıet qundy­lyqtaryn tabýǵa bolady. Ejelgi dáýirlerden qazirgi zamanǵa deıingi Qazaqstannyń tarıhy men mádenıetine sapar shektiretin jeti turaqty zaldyń jumysyn qashyqtan-aq tamashalaı alasyz. Arheo­logııalyq altyndar toptamasy, Qazaqstan tarıhynyń et­norasogenetıkalyq damýy­n kór­setetin antropologııa mu­ra­lary, etnografııa zalyn toltyrǵan biregeı jádigerler – tunyp turǵan tarıh.

  Myń jyldyq tarıhy bar Almatynyń ótkeni men búgininen habar beretin sha­ǵyn fılmder toptamasy shaha­rdyń biz bilmeıtin tyl­sym syryna úńiltedi. Týyn­dydan taý qorshaǵan tas qala tur­ǵyndarynyń basy da, sońy da biz emes ekeni­mizdi sa­na­ńyzǵa salmaq salyp, oı eleginen ótkizesiz. Azan-qazan tirshiliginen arylyp, bir sát tynym alǵan tý­ǵan qala­ńyz­­dyń tynysy ashyl­ǵanyna qýanyp, tabıǵat anamen til­deskendeı áserge bólenesiz.

– Mádenıet oshaǵynyń áleý­­mettik jelidegi paraq­sha­larynda byltyr qyr­kúıek aıynda chehııalyq kórer­­menderdiń nazaryna usy­nylǵan «Uly dalanyń tarıhı-mádenı kelbeti» atty jyljymaly kórme týraly beıneorolıkti oqyrmandar jyly qabyldady. Qazaqtyń tarıhı etnografııasynyń mýzeıdegi derektik negizi hám negizdemesi turǵysynda mýzeı dırektory, professor Nursan Álimbaı arnaıy onlaın-dáris ótkizdi. Arheologııa bóliminiń jetekshisi Aıtqul Hamıt kórermendi «Aqterek shatqalynyń arheologııalyq eskertkishteri» taqyrybynda mol aqparatqa qanyqtyr­dy. Áriptesimiz Nabıra Tóre­janova mýzeıdiń áıgili Ermı­­taj­ben birlese jasaǵan arheologııalyq ekspedı­­sııa­lyq jobasy Jambyl oblysy, Baızaq aýdanynda ornalasqan «Baqa tóbe» eskertkishinde júrgizgen qazba jumystaryna sholý jasady. Kóńil qýantarlyǵy, paraq­shalarymyzǵa pikir qaldyryp, qyzyqty derekterge, keıbir jádigerlerge qatysty saýaldaryn joldap jatqan oqyr­mandar kóp. Mundaı keri baılanys orna­týǵa nıet bildirgen zerdeli azamat­tarǵa da aıryq­sha kóńil bóli­nip otyr. Son­daı-aq «Mem­lekettik orta­lyq mýzeı qoryn­daǵy sırek kez­desetin qol­jazbalar men basylymdar haqynda birer sóz» atty tanym­dyq dáris kópshilik úshin taptyr­mas dú­nıe bolady dep senemiz, – deıdi Qazaqstan Respýblıkasy Mem­lekettik ortalyq mýzeıiniń baspasóz hatshysy Aqmaral Aıdymbaeva.

 

ALMATY