– Qýanysh, jastardyń kópshiligi arman qýyp shetel asty. Siz úshin shetelde bilim alýdyń tıimdiligi nede?
– Men Almaty oblysy Qapshaǵaı qalasynda óstim. Almaty qalasynda mektep bitirgennen keıin 2016 jyly Qytaıdyń Chýnsın qalasyndaǵy Southwest University-ge oqýǵa tústim. Alla qalasa, qytaı tiliniń mamany bolamyn. Bıyl – oqýdy bitiretin jylym. Bul eldi tańdaý sebebim, Qazaqstan men Qytaı seriktes elder. Qazir Qytaı bizdiń elge birtalaı jobaǵa ınvestısııa salyp otyr. Aldaǵy tańda bul elmen barys-kelis, alys-berisimiz jıileıtin bolǵandyqtan qytaı tilin úırenýge nıet ettim. Til bilgennen keıin sol eldiń mádenıeti men tarıhyna nazar aýdarasyń. Qysqasy, til bilý arqyly jaqsy dúnıeni sińiremin deseń, sen úshin álem ashyq.
– Qazaqstan men QHR arasynda stýdentterdi elge qaıtarý jóninde ekijaqty kelisim bar. Sol ýaqytta basqa stýdentter sııaqty elge nege qaıtpadyńyz?
– Iá, biz turatyn ólkedegi indetke baılanysty ahýal kúrt nasharlaǵannan keıin bir shara jasaý kerek boldy. Stýdentterdi evakýasııalaýdyń aldynda Qazaqstannyń Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy elshiliginiń qyzmetkerleri árqaısymyzǵa jeke-dara habarlasyp eskertti. Birinshi habarlasqan kezinde elge qaıtýǵa qarsylyǵymdy bildirdim. Keıin elge qaıtý jóninde ózim habarlastym. Ol reıs boıynsha aqpan aıynyń 12-si kúni túnde Chýnsın qalasynan ushyp, 13 aqpanda Beıjiń qalasynan Nur-Sultan qalasyna ushý kerek boldy. Biraq men Taılandtyń Bangkok qalasyna bılet alyp qoıǵan bolatynmyn. Sondyqtan elge ushatyn reıske úlgere almadym. Shynymdy aıtsam, jaǵdaıdyń bulaı órshı túsetinin bilmedim. Onyń ústine jeke qarjylaı máseleler týyndap, elge oralýdyń sáti túspedi.
Osylaısha biz bilim alyp júrgen Chýnsın qalasynda indetpen aýyrǵandardyń sany kún saıyn kóbeıe tústi. Densaýlyǵymyzdy ýaıymdaǵandyqtan, basqa elge aýysýǵa týra keldi. 14 kúnimiz Bangkok qalasynda ótti. Jergilikti elde júrip-turý ýaqyty aıaqtalǵan soń, Vetnam memleketiniń astanasy Hanoı qalasyna turaqtadyq. Jaǵdaı tipten, ýshyqqanyn túsindik. Janymda taǵy 3 dosym bar. Sodan topta birge oqıtyn bala ekeýmiz Qazaqstannyń Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasyndaǵy elshiligine bardy. Elshi Erlan Baıjanov bizge kómegin aıamady. Dereý arnaıy vızany daıyndaıtyn ortalyqqa habarlasyp, barlyq qujatymyzdy retke keltirip, belgili merzimge deıin uzartyp berdi.
– Jahandyq indet alqymnan alyp turǵan kezde ol aımaqtyń qazirgi ahýaly qandaı? Turǵyndardyń tirshiligi qalaı?
– Hanoı qalasynda bári birqalypty. Qalada 15 kúndik karantın júrip jatyr. Búgin tórtinshi kún... Azyq-túlik dúkenderi belgili ýaqytqa deıin jumys isteıdi. Kúndiz de júrip-turý shektelgen. Keshkisin patrýldik mashınalar daýys zoraıtqysh quraldarmen syrtqa shyqpaý týraly eskertýler aıtady. Men turatyn qonaqúıdiń janyndaǵy azyq-túlik dúkeni saǵat 16.00-de jabylady. Saqtyq sharalaryn barynsha saqtaýdamyz. Bir bólmede 2 adam ǵana turýǵa ruqsat etilgen. Kórshilerimiz óte jaqsy. Baıqaǵanym, jergilikti turǵyndar kóbinese aǵylshynsha sóıleıdi. Bastapqyda Taıland pen Vetnamǵa kelgende qytaı tilinde sóıleı bastasaq, bastaryn ala qashatyn. Qytaıdan kelgenimizdi bilip, indet juqtyrǵandardyń qataryna qosatyn bolýy kerek. «Qazaqstan degen eldenbiz» desek, turǵyndardyń 70-80 paıyzy bizdiń el týraly bilmeıdi. Tek «Soviet Union» degende ǵana bastaryn shulǵıdy. Osydan keıin shetelde týǵan elimizdiń tarıhy men mádenıetin tanystyratyn tyńǵylyqty jobalardy kóbirek qolǵa alý kerek-aý degen oı keldi.
Qonaqúı eski qalashyqta ornalasqan. Kórshilerimizdiń aıtýyna qaraǵanda, bul qalaǵa týrıster kóp keledi eken. Biraq, dál qazir saıahattap júrgen týrısterdiń sany kóp emes, tipti joq deýge de bolady. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı janymda taǵy da 3 bala bar. Sonyń biri nemis balasyn osy aptada evakýasııalaıdy. Germanııa elshiligine kómek surap jıi bara bergendikten, olar elge qaıtýǵa bılet alyp bergen. Germanııada jaǵdaı, tipti qıyn deıdi. Onyń aıtýynsha, ózi turatyn eldi mekende myńnan astam adam indet juqtyryp úlgergen. Soǵan qaramastan qaıtýǵa bel býdy. Endi oǵan amandyq jáne sáttilik tileımiz! Al biz elshilikpen WhatsApp jelisi arqyly tyǵyz baılanysyp turmyz. Eger evakýasııalaıtyn bolsa, habardar etemiz degen.
– Búkil álem qashyqtan oqytý rejimine kóshýde. Osyǵan baılanysty sizderdiń JOO qandaı ádisti qoldanýda?
– Biz de onlaın oqytý júıesine kóshtik. Bıyl oqýdy aıaqtaıtyn jyl bolǵandyqtan, emtıhan ýaqyttary qyrkúıek aıyna shegerildi. Sabaq ýaqyty ár sársenbi kúni Beıjiń ýaqytymen tańǵy saǵat 08:50-de bastalady. Internettiń jyldamdyǵy óte joǵary ári jyldam. Estýimshe, Vetnam ınternet jyldamdyǵy boıynsha aldyńǵy 10 eldiń qataryna kiredi. Mysaly, ınternetke qosylatyn tarıftik baǵa óte arzan. Bir tarıf 5000 dong. Bizdiń valıýtamen eseptesek, 94,5 teńge bolady.
– Týǵan eldi saǵynyp júrgen bolarsyz?
– Iá, ata-anamdy, úıdi qatty saǵyndym. Úıden ketkeli, mine, 6 aıdyń júzi bolypty. Sonymen birge aýyldaǵy dostarymdy da jıi eske alamyn. Elime, jerime, barsha álem jurtshylyǵyna amandyq tileımin.
Áńgimelesken
Aıym BOLATQYZY
