Sport • 19 Sáýir, 2020

Qazaq boksynyń qara nary

2020 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ábdisalan Nurmahanov Qazaqstan sporty tarıhynda óshpes iz qaldyrǵan azamat. Ol bokstan GANEFO oıyndarynyń jeńimpazy, KSRO halyqtary spartakıadasynyń eki dúrkin qola júldegeri, KSRO chempıonatynyń kúmis júldegeri, Qazaqstan Respýblıkasyna eńbek sińirgen jattyqtyrýshy. Kózi tiri bolǵanda Ábdisalan aqsaqal búgin 84 jasqa tolatyn edi...

Qazaq boksynyń qara nary

Alpysynshy jyldary asa aýyr salmaq dárejesinde Ábdisalan Nurmahanov KSRO-nyń eń tańdaýly boksshylarynyń biri boldy. Tipten, óz dáýiriniń teńdessizi sanalǵan Andreı Abramov qazaqtyń qaısar ulynyń aýyr soqqysynan esin ázer jıǵan. Basqa da alyptar Ábekeńniń aldynda tize búkti. Biraq sol kezdegi soqyr saıasattyń saldarynan aǵamyz óz nesibeden qaǵyldy. Áıtpegende ol áldeqaıda bıik belesterdi baǵyndyratyn edi.

Keıinnen bapkerliktiń qamytyn kıgen Ábdisalan aǵamyzdyń bul kásipte de baǵy jandy. Qazaqstan táýelsizdik alǵan tusta ulttyq komandamyzdyń tizginin ustady. Ol baptaǵan boksshylar 1994 jáne 1995 jylǵy Azııa chempıonattarynda 11 altyndy ıelenip, komandalyq esepte kósh bastady. 1996 jyly Atlanta Olımpıadasynda otandastarymyz 1 altyn, 1 kúmis jáne 2 qolaǵa qol jetkizip, álemniń ozyq úsh komandasy qataryna qosyldy. Aıta bersek, Nurmahanovtyń qazaq boksyna sińirgen eńbegi ushań-teńiz.

Kózi tirisinde qazaq boksynyń qara narymen san márte suhbattasýdyń reti kelgen edi. Sol kezderde asyl aǵamyzdyń aýzynan shyqqan myna bir sózder jadymda saqtalyp qalypty: «Meniń bar ǵumyrym sporttyń tóńireginde ótti. Júrip ótken jolyma zer salsam, baǵyndyrǵan asýlarym az bolmapty. Áýelde boksshy retinde biraz tabystarǵa jettim, sodan bapkerlik pen ǵylym jolyna tústim. Biraq qaı salada da ataq pen abyroı ońaılyqpen kelgen joq. О́mirdegi óz nesibemdi alý úshin bilek sybanyp aıqasýǵa týra keldi. Áýeli boksta kózimdi baqyraıtyp qoıyp, ózimnen áldeqaıda osal boksshyǵa jeńisti berip jibergen sátter az emes. Amal neshik, kóndik. Sodan 1972 jyly ǵylym jolyna túsip, adam aǵzasyna zııan keltirmeı salmaq qýý jaıynda kandıdattyq dısertasııa qorǵadym. Ol eńbegimde monshada ter shyǵarý arqyly artyq salmaqtan arylýǵa bolatyn dáleldep berdim. Ile-shala «Osy da eńbek pe?!» dep tyrnaq astynan kir izdegender tabyldy. Áıtse de ýaqyttyń ózi bul eńbegimniń qundylyǵyn dáleldedi. Ýaqyt oza ol renishter umytyldy. «Ol kezde zaman solaı bolǵan edi» dep óz-ózimizdi jubattyq. Al egemendi el bolǵanda óz qandastarymnyń jasaǵan qııanaty esime tússe, kóńilim nildeı buzylady. Atlantadaǵy oıyndardan keıin qyzmetten ketip, Olımpıada kaharmandarynyń qurmetine ótken úlken jıynǵa shaqyrylǵan joqpyn. Maǵan sonshalyqty opasyzdyq jasaıtyndaı ne istep qoıdym? Bar aıybym – el sporty úshin erinbeı eńbek etip, Allanyń qoldaýymen tórt birdeı shákirtimniń Olımpıada tuǵyryna kóterilýine sebepker bolǵanym ba? Sol kezde qatty kúıindim. Qoldy bir siltep ketip qalǵym keldi. Biraq, boksty tastap men qaıda baramyn. Jastyq shaǵymda da, eseıgen kezimde de qolymnan bylǵary qolǵap túspegen. Qalǵan ómirimde osy salada ótse, armanym joq. Qınalǵan sátte qoltyǵymnan demegen halqyma rahmet. Men úshin halyqtyń nıeti men yqylasy keýdede jarqyraǵan orden men medaldan qymbat.

13

2002 jyldyń shilde aıynda Ábdisalan Nurmahanov Almatydaǵy óz uıiniń mańynda qandyqol qaraqshynyń qolynan qaza tapty. Qazaq boksynyń qara nary atanǵan azamattyń fánıden baqıǵa attanǵanyna talaı jyldyń júzi bolsa da, el-jurty asyl azamatty umytqan joq.