Aldyńǵy kúni «Qazmedıa ortalyǵynda» R.Súleımenov atyndaǵy Shyǵystaný ınstıtýtynyń qyzmetkerleri «Myńjyldyq kókjıek» baǵdarlamasy aıasyndaǵy shetelge issaparlarynyń qorytyndylary boıynsha baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
Aldyńǵy kúni «Qazmedıa ortalyǵynda» R.Súleımenov atyndaǵy Shyǵystaný ınstıtýtynyń qyzmetkerleri «Myńjyldyq kókjıek» baǵdarlamasy aıasyndaǵy shetelge issaparlarynyń qorytyndylary boıynsha baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
Jıyndy júrgizip otyrǵan Shyǵystaný ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi, akademık Merýert Ábýseıitova «Halyq tarıh tolqynynda» atty úlken baǵdarlamanyń bir tarmaǵy sanalatyn «Myńjyldyq kókjıek» baǵdarlamasy aıasynda bir top otandyq ǵalymdardyń Qytaı Halyq Respýblıkasyna issaparmen baryp qaıtqanyn aıta kelip, «Bizdiń ǵalymdar Qytaıdan 283 tomdy quraıtyn biregeı muraǵattyq qujattardy ákeldi. Onyń arasynda Abylaı han men Qytaı ımperatory Sıanlýnnyń jazysqan hattarynyń kóshirmeleri de bar. Bul qujattardy sensasııalyq dep ataýǵa bolady. Onda Abylaıdan basqa da qazaq handary men qytaı basqarýshylarynyń arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanystyń ornatylǵany jóninde kórsetilgen. Abylaı han men Sıanlýn alysqan kóp hattarda tilek, quttyqtaý bildirilgen, tipti, Qazaq handyǵynyń Sın ımperııasynda elshi taǵaıyndaǵany jóninde málimet bar. Qytaı muraǵatynda búginde bizge syry ashylmaǵan 3 myńnan astam qujattar bar ekeni anyqtaldy, endi solarmen jumys isteýge tıispiz», – dedi. Ǵalym aldaǵy ýaqytta osy qujattardyń elektrondy nusqasy men tizbesin jasaý qolǵa alynatynyn málimdedi.
Jıynǵa qatysqan Shyǵystaný ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Janymhan Oshan neshe myńdaǵan jyldyq jazba tarıhy bar Qytaı eliniń óz kórshileri týraly eń kóp málimet qaldyrǵan el ekenin aıtty. Eýrazııa dalasyn qonystanǵan qazaqtardyń tikeleı ata-babalary sanalatyn kóne túrki-mońǵol taıpalarynyń myńdaǵan jyldyq tarıhy týraly eń qundy derekterdiń kóbi osy eldiń tarıhı jazbalarynda, muraǵat qujattarynda jáne tastarynda bádizdeýli ekenin jetkizdi. «Tas jazbalardy ashý men zertteý bul elde eń qarqyndy jumystardyń biri. Túrki halyqtaryna qatysty tarıhı tas eskertkishterdiń eleýli bóligi VI-IH ǵasyrlardaǵy túrki halyqtarynyń tarıhynan syr shertedi. Bular mazmuny jaǵynan Qytaıdyń resmı 24 tarıhy men basqa da tarıhı shyǵarmalarynyń aqtańdaq betterin tolyqtyryp otyr, atalǵan eskertkishterdiń elimizdiń kóne tarıhyn zertteýdegi derektemelik qundylyǵy, mine, osynda», – dedi ǵalym. Al, Qytaıǵa issaparmen barǵan taǵy bir ǵalym, Shyǵystaný ınstıtýtynyń qyzmetkeri Ásel Mansurova ýaqyty boıynsha bizdiń zamanymyzdyń 12-shi ǵasyryna jatatyn, Turfan, Qashqar, Ganjoý qalalarynan tabylǵan muralardyń ishinde jazýlary kóne túrki, kóne sırııa jazýlarymen qashalǵan epıtafııalyq eskertkishterdiń Jetisý jerinen tabylǵan eskertkishtermen uqsastyǵyn tilge tıek etti.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».
