Adamzat qazir tarıhtaǵy eń qıyn sátterdi bastan ótkerýde. Qalaı degende de, COVID-19 pandemııasy men onyń taralýynyń aldyn alý sharalary álemdik ekonomıka men qarjy júıesi tepe-teńdigine aıtarlyqtaı zııan keltirmek. Bar bolǵany birneshe aptada ǵana ekonomıkalyq ósim toqtap, keıin quldyrady. Bul úshin shekara joq jáne ekonomıkalyq sharalar oqshaýlana almaıdy. Osyndaı jahandyq deńgeıdegi daǵdarysqa álem daıyn bolǵanda qazir jaǵdaı basqasha bolar ma edi?
Halyqaralyq Qarjy Ortalyqtarynyń Álemdik Qaýymdastyǵy (HQOÁQ) tórt qurlyqtyń eń úzdik qarjy ortalyqtarynyń jahandyq qaýymdastyǵy. Bizdiń oıymyzsha, qazir shekarany umytyp, básekeni bylaı qoıyp, yntymaqtastyqty arttyryp, úzdik tájirıbelerimizben almasatyn ýaqyt. Jahandyq qıyndyqtar jahandyq sheshimdi qajet etedi dep oılaımyz.
Qaýymdastyq múshesi Maındaǵy Frankfýrt Qarjy Ortalyǵymen birge HQOÁQ «Jahandyq qarjy ortalyqtary COVID-19 pandemııasyna qarsy kúresýge qalaı kómektese alady?» atty baıandamany jarııalady. Onda ótkennen alynǵan sabaq pen qaýymdastyq músheleriniń qazir qolǵa alyp jatqan sharalary qamtylǵan.
Baıandamada Gonkong Qarjy Qyzmetterin Damytý Keńesiniń atqarýshy dırektory Krıstofer Hıý Gonkongtyń 2003 jylǵy SARS daǵdarysyn qalaı tez jeńgenin jáne odan qandaı sabaq alǵanyn aıtady: «SARS tájirıbesi bizdi SOVID-2019 daǵdarysyna barynsha jedel áreket etýge úıretti», - deıdi atqarýshy dırektor.
FinCity.Tokyo tóraǵasy Hıroshı Nakaso 2011 jylǵy Tohoký jer silkinisinen alǵan tájirıbesimen bólisedi: «Japon banki daǵdarys týyndaǵan kezde dereý áreket etýge ábden úırengen», - deıdi.
Baıandamany myna siltemeden tegin kóshirip alýǵa bolady.
Arno de Bresson, HQOÁQ dırektorlar keńesiriń tóraǵasy, Parıj Eýroalańy basqarma tóraǵasy:
«Birinshiden, álemdegi barlyq memleketter alańdap otyr, tıisinshe bárimiz bir kemedemiz. Bul soǵysta jeńiske jetý úshin bárimiz birigip áreket etýimiz kerek. Ekinshiden, biz ekonomıkalyq modelimizdi qaıta qarap, uzaqmerzimdi josparlarymyz ben turaqty ekonomıkaǵa basymdyq berýimiz qajet. Bul degenińiz qorshaǵan orta men áleýmettik máseleler. HQOÁQ-nyń maqsaty da osyǵan jáne uzaqmerzimdi áriptestikke qol jetkizý».
Hýbertýs Vet, HQOÁQ dırektorlar keńesiniń múshesi jáne Maındaǵy Frankfýrt Qarjy ortalyǵynyń atqarýshy dırektory:
«Biz bir birimizden jáne tarıhtan sabaq alýymyz kerek. Gonkong nemese Tokıo sekildi qarjy ortalyqtary erterekte bolǵan osy sekildi daǵdaryspen óz deńgeıinde kúrese aldy. Biz osy tájirıbege qaraýymyz kerek. Bul bizdiń osy baıandamamyzdyń negizgi maqsaty. Biz búgingi kúnniń úzdik tájirıbeleri men qolǵa alynyp jatqan sharalaryn ǵana aıtyp qoımaı, tarıhı tájirıbelerge de kóz júgirtemiz. Bul bizdiń qarjy júıemizdiń durys shara qoldanýy men álemniń daǵdarys jaǵdaıynda oń sheshim qabyldaýyna múmkindik beredi».
«Bizdiń múshelerimiz, álemniń aldyńǵy qatarly qarjy ortalyqtary, qazirgi daǵdarysty eńserý jáne jyldam ekonomıkalyq ósimge jetý úshin tize qosyp jumys isteıdi. Árbir múshemizdiń ózine tıisti jumysty atqarýy jaqsylyqtyń nyshany jáne ary qaraı eńbektene túsýge yntalandyrady», - dedi HQOÁQ atqarýshy dırektory Doktor Iohen Bıderman
Halyqaralyq Qarjy Ortalyqtarynyń Álemdik Qaýymdastyǵy (HQOÁQ) Belgııada ornalasqan halyqaralyq qaýymdastyq. Qaýymdastyqqa tórt qurlyqtan 16 qarjy ortalyǵy múshe. Olar qala ákimshilikteri, qaýymdastyqtar jáne osy sekildi qarjy ortalyqtaryn damytýshy jáne ilgeriletýshi ınstıtýttar.
Tehnologııanyń tez ózgerip, áleýmettik ózgeristerdiń jedel bolyp jatqan qazirgi ýaqytynda qarjy ortalyqtary ekonomıkalyq ósim úshin óte mańyzdy orynǵa ıe. HQOÁQ maqsaty – yntymaqtastyqty qamtamasyz etetin ashyq baılanys qurý jáne jekelegen memleketter men jahandyq ekonomıkanyń órleýi jáne áleýmettik damý úshin halyqaralyq qarjy ortalyqtarynyń mańyzyn tereń túsinýde úzdik tájirıbelermen almasý bolyp tabylady.
