Bilim • 24 Sáýir, 2020

Tótenshe jaǵdaı kezinde dıplom qorǵaý keıinge qaldyryla ma?

121 retkórsetildi

Elimizde jarııalanǵan tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty bilim berý uıymdary arasynda birinshi bolyp joǵary oqý oryndary qashyqtan oqytý formatyna kóshken edi.

Qazirgi tańda stýdentter tosyn tańdaýǵa ájeptáýir tóselip qalǵanymen, dıplomyna qoıylatyn keshendi emtıhandardy jáne dıplomdyq jumystaryn qalaı tapsyratynyna alańdap otyr. О́ıtkeni áne-mine degenshe, oqý jylyn qorytyndylaıtyn kez de taıap qaldy, al pandemııa kerisinshe órshimese, ázirge tynshymaı tur.

Otandyq ýnıversıtetter 2018 jyly Ult josparynyń 78-qadamyna sáıkes akademııalyq jáne basqarý derbestigin alǵan bolatyn. Sondyqtan bul rette máseleni, ıaǵnı stýdentterdiń emtıhandardy qalaı tapsyratynyn jáne dıplomdyq jumystardy qashan, qandaı baǵytta qorǵaıtynyn ár ýnıversıtet ózderi keńesip sheshedi. Álbette bul bir jaǵynan ýnıversıtetterdi óz júıesine túsip, tıimdi tetigin tabýda ózara básekelestikke bastasa, ekinshi jaǵynan otandyq joǵary bilim júıesin birizdilikten alshaqtatýy múmkin.

Jalpy, jańa format eli­miz­degi ýnıversıtetterge jańalyq emes ekenin aıtqanymyzben, karan­tındegi qashyqtan oqytý stý­dentterdiń sapaly bilim alýyna jáne bastysy bolashaǵyna bóget bolmaýy tıis. Sebebi dál qazir izdenýshiler dıplomyna qorytyndysy túsetin mańyzdy qadamdarǵa – emtıhandarǵa eleńdep otyr. Al dıplomdaǵy emtıhandar men dıplomdyq jumystardyń nátıjesi olardyń erteńgi kúni laıyqty qyzmetke ornalasýyna jáne bilimin bedeldi oqý oryndarynyń birinde jalǵastyrýyna yqpal etedi.

Ýnıversıtetter akademııalyq jáne basqarý erkindigin ıelen­gen­i­men, aýqymdy jumysty júr­gizýde shashyrańqylyqqa jol bermes úshin arnaıy bir nus­qaýlyq kerek-aq.

Muny Bilim jáne ǵylym mı­nıstr­­ligi tótenshe jaǵdaı jarııa­­l­an­ǵan kezde ýnıver­sıtet­ter­degi oqý prosesin uıymdas­tyrý talap­­tary men rektor, prorektor, dekan, oqytý­shylar jáne stý­dent­terdiń mindet­terine deıin kór­setip, arnaıy buıryqta jaz­ǵan-tyn. Bul buıryq naýryzdyń 14-inde shyq­ty. Stýdentterdiń al­daǵy alańyna baı­la­nysty ja­qynda ótken vedomstvonyń on­­laın-konferensııasynda má­sele taǵy da tal­qylanyp, emtı­han men dıplom jumystaryn qabyl­daýdyń negizgi baǵyttary belgilendi.

Bilim jáne ǵylym mınıstriniń joǵary bilim, ǵylym boıynsha jaýapty orynbasary Mıras Dáýlenov joǵaryda atalǵan onlaın otyrysta JOO rektorlarymen birge qashyqtan bilim berý jaǵdaıynda emtıhandar men dıplomdyq jumystardy qorǵaý qalaı ótetinin túsindirdi.

«Joǵary oqý oryndary aka­demııalyq jáne basqarý der­bestiginiń talaptaryna saı emtıhan ótkizý túrlerin óz betinshe anyq­taıdy. Degenmen qashyqtan oqytý jaǵ­daıynda mınıstrlik tarapynan ádisnamalyq qoldaý kórsetý qajettiligi týady. Son­dyq­tan biz barlyq joǵary oqý oryn­darymen aldyn ala tal­qylanǵan algorıtmdi ázirledik», dedi M.Dáýlenov.

Vıse-mınıstr emtıhan tap­sy­ratyn stý­dentterdi eki sanat­qa bóldi. Stýdentterdiń birin­shi sanatyna 1, 2, 3-kýrs stý­dent­teri jatady. Bul sanat­taǵy stýdentterdiń emtıhanyna qatysty qıyndyq joq. О́ıt­keni olar sessııa­laryn tap­syrady. Mınıstrlik 1, 2, 3-kýrs stýdentterinen emtıhan qabyldaýǵa 3 joldy usyndy. Birinshiden, emtıhandy qashyqtan tapsyrý formatyn tańdaýǵa bolady. Ekinshi, pán boıynsha baǵany aǵymdaǵy baǵalarynyń negizinde qoıý. Bul nusqa negizinen qazirdiń ózinde mekteptegi 9 ben 11-synyptardyń attes­tattaý emtıhandaryna engizildi. Iаǵnı atalǵan synyp oqýshylary attestattaý emtıhandaryn tapsyrmaıdy, tıisinshe oǵan pán boıynsha qorytyndy baǵalary qoıylady. Úshinshiden, «I» (Incomplete) baǵasyn qoıý arqyly emtıhan tapsyrý merzimin keıinge qaldyrýǵa bolady. Incomplete sózi aǵylshyn tilinen «aıaqtalmaǵan» dep aýdarylady. Demek bul tańdaý stýdentterge emtıhandy keıin tapsyrýǵa (jazǵa nemese kúzge qaldyrýǵa) múmkindik beredi jáne olardy oqýdan shyǵarýdan qorǵaıdy.

Stýdentterdiń ekinshi sanaty – sońǵy kýrs stý­­dent­teri. Bitirýshi kýrs stýdentterinen ke­­shen­di emtıhan qabyldaýda árbir JOO tó­men­­gi kýrs stýdentteriniń qorytyndy em­tıhan­da­ry­­na qatysty joǵaryda usynylǵan úsh nus­­­qa­nyń birin qoldanady. Mundaǵy qadam men nus­­qanyń birin tańdaý – akademııalyq er­kin ýnı­­ver­­sıtettiń erkinde. Sondyqtan JOO mı­­­nıstr­lik tarapynan ruqsat almaı-aq jıyn­­­tyq baǵany bazalyq pánder boıynsha ba­ǵa­­­lary­­nyń negizinde qoıý arqyly keshendi em­tı­­­han­­dardy ótkizbeý týraly sheshim shyǵara alady.

Negizi, ekinshi sanattaǵy stýdentterge ke­shen­di emtıhannan da mańyzdy nárse bar, bul – dıplomdyq jumysyn qor­ǵaý. Osy máselege mınıstrlik: «Eger karantın­dik shekteý­ler alynbasa, onda dıplomdyq jumystar qa­shyq­­­tan qorǵalady. Aıta keter­ligi, stý­dentter dıplomdyq jumys­taryn aq­pan-naýryz aılarynda aldyn ala qorǵaǵan bo­latyn, ıaǵnı negizgi jumys atqaryldy», dep málim­deme jasady. Demek dıp­lomdyq ju­myst­ardy qabyl­daýda ýnıversıtetterdiń aldynda 1 ǵana tańdaý tur, bul – qashyqtan qor­ǵaý. Ál­bet­te ekinshi tańdaý tek tótenshe jaǵ­daı men ka­ran­tın ýaqyty bite qalsa ǵana beri­letini bel­gili. Sol sebepti ázirshe jalǵyz joly bar, bi­tirý­shiler qashyqtan dıplom qor­ǵaýǵa, sáı­ke­sinshe oqytýshylyq quram ju­mys­ty qa­byl­daýǵa daıyndala bergeni lázim. Aıt­paq­shy, bul nusqaýlyq magıstrlik dıs­ser­ta­sııa­larǵa da qatysty. Bilim jáne ǵylym mı­nıstr­­ligindegi Joǵary oqý ornynan ke­ıin­­gi bilim berý departamentiniń dırektory Ádi­let Toıbaev bizge bergen jaýabynda: «JOO karantın kezeńi ári qaraı sozylsa, iz­dený­­shi­­lerdiń magıstrlik dıssertasııasyn qor­­ǵaýyn meılinshe keıinge qaldyrmaǵany jón. Sebebi magıstrler jańa dárejesimen kóz­­de­gen jańa jumysqa ornalasýdy qalaýy múm­­kin, pedagogıkalyq ma­man­dyqta eńbek ete­tin­der úshin ústemeaqy tólenetini taǵy bar. Son­dyq­tan múmkindiginshe qashyqtan oqytý­dyń stý­dentke yńǵaıly tetikterin qoldanyp, ǵyl­ymı dıs­sertasııasyn qorǵaýyna jaǵdaı jasaýy qajet», dedi.

Sońǵy jańalyqtar

300 baspaǵa sýbsıdııa beriledi

Aımaqtar • Búgin, 17:37

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Uqsas jańalyqtar