Áýel basta, jaıma-shýaq bastalǵan karantın sharalary kún sanap ósken indet juqtyrýshylardyń kórsetkishimen qatań rejimge kóshti. Shymkent qalasynyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń 2020 jylǵy 18 sáýirdegi №11 «Karantındik sharalardy kúsheıtý týraly» qaýlysyna saı qalada saqtyq sharalary kúsheıtildi.
Shymkent qalasynyń barlyq aýmaǵynda 2020 jyldyń 19 sáýiri saǵat 00:00-den bastap 2020 jyldyń 1 mamyry saǵat 07.00-ge deıin birqatar shekteýler engizildi.
Atap aıtsaq, aıyrbastaý pýnktteriniń, mıkrofınanstyq uıymdardyń qyzmetin onlaın jumys rejimine jáne «tutynýshylarǵa deıin jetkizý» qaǵıdasyna kóshirý arqyly ýaqytsha shekteldi. Sonymen birge qalada qoǵamdyq kólikter de jumysyn toqtatty. 65 jastan asqan jáne 18 segiz jasqa tolmaǵan azamattardyń turǵyn úıden eresek adamnyń súıemeldeýinsiz shyǵýyna tyıym salyndy. Bul rette Shymkent qalasynyń polısııa departamentiniń, Ishki ister mınıstrliginiń Ulttyq gvardııasynyń, Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı qurylymdarynyń kúshterimen karantındik aýmaqty patrýldeý tapsyryldy.
Búginde qala ákimi Murat Áıtenovtiń basshylyǵymen elimizdiń ońtústigindegi eń iri ortalyq – Shymkent shaharynda Memleket basshysynyń tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty berilgen tapsyrmasy kezeń-kezeńimen oryndalýda.
Shetelderdegi ınfeksııalyq ahýaldan soń Memleket basshysynyń tapsyrmasymen karantın der kezinde jarııalandy. Al úshinshi megapolıs Shymkentte 2020 jylǵy 4 sáýirden bastap qala aýmaǵynda karantın rejimi engizildi. Bastapqyda Shymkentte COVID-19 vırýsyn juqtyrǵandar sany tym az edi. Alaıda, beıǵamdyq tanytý qajet emes dep sheshilip, toǵyz joldyń torabyndaǵy qala qatań baqylaýǵa alyndy.
Indet eki shaharmen shektelip qalmaıtyny ekibastan belgili-tuǵyn. Sebebi karantın jarııalanbaı turyp ta óńirler arasynda qarym-qatynas bolǵan. Sondyqtan bolar Shymkentte indettiń tez taralýyna yqpal etetin jaıttar az emes. О́ıtkeni Shymkent – Uly jibek joly boıyndaǵy úlken dáliz. Elimizdiń ózge óńirlerine Shymkent arqyly táýligine kemi 200 myń tranzıtti jolaýshy ótedi. Al odan tys batys pen tústik shekaraǵa bet alǵandardyń kóbi osy shahar arqyly ótetinin bir eske túsirip qoıyńyz. Kólik pen jolaýshylar aǵyny kóp qalada indettiń qalaı tez tarap ketetinin eskergen qala ákimi Murat Áıtenov shuǵyl is-áreketke kóshti.
Qaterdi aldyn ala boljaı bilgen jergilikti bılik Shymkentke karantın rejimin engizý týraly sheshim qabyldady. Qala ákimi karantın azamattardyń ómiri men qaýipsizdigin qorǵap, densaýlyǵyn saqtaý turǵysynan qajet ekenin qala turǵyndaryna telearna arqyly túsindirdi.
Áýelde erejege baǵynǵysy kelmegen turǵyndar qajettiliktiń tikeleı óz ómirlerine kerek ekenin túsindi.
Bizge bilikti dáriger qymbat
Indettiń oshaǵy sanalǵan Ýhan qalasyndaǵy jappaı kúresten soń álem jurtynyń nazary aq jeleńdi abzal jandarǵa aýdy. Qytaı ǵalymdary elge birinshi kezekte shoý-bıznes emes, ǵylym men medısına kerek ekenin jarysa aıtyp jatty.
Elimizge indet kelgen kúnnen bastap otandyq dárigerler qarýsyz maıdanǵa kirdi. Áli de otbasynan aılap uzap, basyn qaterge tigip júr. Bul qurmetke, maqtaýǵa, alǵys aıtýǵa turarlyq jaǵdaı.
Respýblıkamyzda medısına qyzmetkerleri jumysynyń qaýiptiligine qaraı 3 topqa bólingen. Birinshi sanattaǵy óte qaýipti jaǵdaıda jumys isteıtin 24 qyzmetkerge 8,7 mln teńge bólindi. Ekinshi sanattaǵy qalypty jaǵdaıda jumys isteıtin dárigerler men feldsherge, 845 medısına mamanyna 258,3 mln teńge bólindi. Úshinshi deńgeıdegi qaýipsizdik jaǵdaıynda jumys isteıtin 421 medısına uıymynyń qyzmetkerine 51,3 mln teńge bólindi.
Prezıdent koronavırýspen kúresip jatqan medısına qyzmetkerlerine kómek kórsetý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Osyǵan oraı, Shymkent qalasynda 1 290 medısına qyzmetkerine ústemeaqy tólendi.Ústemeqy alǵandar – jansaqtaý bólimderimen qosa alǵanda, juqpaly aýrýlar stasıonarlarynyń dárigerleri, karantındik aımaqtaǵy orta jáne kishi medısına qyzmetkerleri, sondaı-aq provızorlyq stasıonar men jedel járdem qyzmetiniń dárigerleri men jedel-járdem júrgizýshileri.
Jan-jaqty oılastyrylǵan, aqylǵa qonymdy ári ońtaıly sheshimder, sol sheshimderdi júzege asyrýdaǵy jedeldik, turǵyndarmen keri baılanys qyzmeti Shymkent qalasy ákimdigi tarapynan jumystyń júıelene túsýine kóp septigin tıgizdi.
Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý máselesi jiti baqylaýǵa alyndy. Bul maqsatqa qajetti qarjy bólindi. Shahar basshysy birinshi kezekte qalanyń bazar, saýda ortalyqaryn aralap, baǵa turaqtylyǵyn tikeleı óz baqylaýyna aldy.
Memleket bekitip bergen áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqty ustap turý úshin ákimdik pen «Gramad Retail» JShS arasynda kelisim túzildi. Búginde atalǵan seriktestik óziniń 2 sýpermarketinde azyq-túlikti belgilengen baǵada satýda. О́tken aptada «Gramad» sýpermarketine «Magnum», «Fırkan» saýda jelileri de qosyldy. Qazir qala aýmaǵynda bekitilgen baǵamen azyq-túlik satyp jatqan 21 saýda jelisi bar. Oǵan qosa «Gramad» sýpermarketi qaladaǵy «Alash», «Jibek joly», «Qaplanbek», «Akbar» jáne «Aına» bazarlarynda arnaıy kólikpen jyljymaly satý núktelerin uıymdastyrýda.
Karantın kezinde azyq-túlikpen qatar jeke saqtaný quraldaryna, atap aıtqanda, medısınalyq betperdelerge suranys eselep artqany belgili. Osy oraıda Shymkentte turmysy tómen azamattarǵa jalpy sany 1 mln 100 myńǵa jýyq betperde tegin taratyldy. Onyń 1 mln danasy «Birgemiz» qorynan bólindi. Bul kóp rettik maskalar, sondyqtan jýyp, qaıta qoldanýǵa jaramdy. Bul ıgi is saqtyq sharalary aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasa bermek.
Aǵaıynnyń birligi baıqaldy
Iá, karantın rejimi engeli el-jurt úıde qamalyp, jumys toqtap qaldy. Qysyltaıań sátte elimizde kóptegen azamattar tabysynan aıyryldy. Osy kúrdeli kezeńde áleýmettik turǵyda az qamtylǵan otbasylarǵa qol ushyn berý – memlekettiń tikeleı mindeti. Shymkent qalasynda bul jumys oıdaǵydaı júzege asýda. Atap aıtqanda, Elbasy bastamasymen qurylǵan «Birgemiz» qorynan Shymkent qalasy boıynsha 40 myńnan astam turǵynǵa aqshalaı kómek berý josparlanǵan. Búgingi tańda 22 myńǵa jýyq turǵynnyń esepshotyna 50 myń teńgeden qarjy aýdaryldy.
Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵyna sáıkes tótenshe jaǵdaı saldarynan tabysynan aıyrylǵan Shymkent qalasynyń 202 myń turǵynyna 42 500 teńge tólem berildi. О́tinishterdi qabyldaý áli de jalǵasýda.
Eń mańyzdysy, óńirdegi atymtaı azamattardyń qarjylaı qamqorlyǵy eldiń bereke-birligin taǵy bir márte dáleldeı túskendeı. Elbasy bastamasy men Prezıdent tapsyrmasyna ún qatqan shymkenttik kásipkerler indetpen kúresýge kómek berýden jarysqa tústi desek te bolady. Barlyǵynyń maqsat-muraty bir. Osynaý indetten erterek qutylyp, elde mamyrajaı kúnniń tez ornaýyna qyzmet etý.
Babalardan qalǵan jaqsy dástúr urpaqqa amanat. El basyna kún týsa er etigimen sý keship, tulpary aýyzdyǵymen sý ishedi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń áskerı mindettilerdi arnaıy jıynǵa shaqyrý jónindegi usynysyna sáıkes Shymkentte el úshin ter tógýge bel býǵan azamattardyń qatary kóbeıip keledi.
Eriktiler qalalyq áskerı komıssarıatqa tirkelip jatyr. Tótenshe jaǵdaı kezinde qala ákimdiginiń tapsyrysymen ázirge 100-ge jýyq azamat qabyldandy. Olar zararsyzdandyrý men blok-beketterde patrýldeý jumystaryn atqarýda. Bul joly 35 jasqa deıingi azamattar tirkeýge alyndy. Jalpy, Shymkent qalasyndaǵy zararsyzdandyrý jumystaryna 50 avtokólik pen 600-ge jýyq adam jumyldyrylǵan. Sondaı-aq 200-ge tarta áskerı qyzmetker qamtylǵan. Sarbazdar qaladaǵy 4 aýdanǵa 25-ten bólindi. Olardy tasymaldaý men tamaqtandyrý máselesi sheshilgen. Shymkent qalalyq áskerı komıssarıatynda arnaıy medısınalyq komıssııa jasaqtalyp, úmitkerlerdi saraptamadan ótkizdi. Synaqtan ótken zapastaǵy sarbazdar tótenshe jaǵdaı ýaqytynda ásker qatarynda bolady. Aıta ketetin másele, jumysy bar eriktilerdiń aılyq jalaqysy saqtalady. Eriktiler mundaı qadamǵa paıda úshin emes, Otan úshin barǵanyn aıtady.
Saýda qoımalarynda azyq-túlik jetkilikti
Nur Otan partııasy Shymkent qalalyq fılıaly janyndaǵy Partııalyq baqylaý komıssııasynyń músheleri qala turǵyndaryna azyq-túliktiń jetkiliktiligine kóz jetkizý maqsatynda «Sanjar» saýda-logıstıkalyq ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Ortalyqta «Sultan», «Marketıng», «Adelına», «Alına-3», «Darıol», «Maslo-Del» JShS-i ornalasqan. Negizinen onda saqtalatyny – azyq-túlik taýarlary. Qazirgi tańda ortalyqqa kúndigine 350-400 tonnanyń kóleminde azyq-túlik ákelinip, taratylýda.
Taýarlar Qazaqstannyń búkil aımaǵynan jáne alys, jaqyn shet memleketterden (Pákistan, Iran, Qytaı, Reseı, Belarýs jáne t.b.) jetkiziledi. «Maslo-Del» JShS-i kúnine 10 tonnaǵa jýyq taýaryn qala turǵyndaryna usynýda jáne iri saýda ortalyqtaryna mekeme ózi jetkizip beredi. Kásiporyn basshylary elimizde tótenshe jaǵdaı jarııalanǵannan beri ónimderge suranystyń eki ese artqanyn aıtyp otyr.
Mádenı ómirge qushtarlyqty arttyrdy
Tótenshe jaǵdaı kezinde halyqtyń kóńilin kóterý, rýhyn shyńdaýda óner men mádenıet salasy qyzmetkerleriniń eńbegi eleýli. Áleýmettik jelilerde Qazaqstandaǵy iri qala turǵyndarynyń kópqabatty úılerdiń terezesinen hormen án shyrqaǵany kórsetilgen beınerolıkter taraldy. Sala mamandary túrli chellendjder joldap, karantın kezinde turǵyndardyń mádenı-rýhanı demalysqa sýsap otyrǵan aǵaıynǵa úlken kómek kórsetti. Osy oraıda Shymkent qalalyq mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıvter basqarmasy 13-19 sáýir aralyǵynda onlaın formatta jalpy 57 mádenı kesh ótkizdi.
Mádenıet maıtalmandary kún saıyn tikeleı efırde óner kórsetýde. Onda túrli spektaklder men tarıhı qoıylymdar jáne baıqaý, kórme syndy sharalar onlaın rejimde uıymdastyrylýda. Sondaı-aq aqyndar aıtysyn da úıde otyryp, qashyqtan tamashalaýǵa bolady.
Munyń ózi megapolıstegi moraldyq-psıhologııalyq ahýaldy jaqsartyp, qalypty tirshiliginen qol úzip, úıinen shyǵa almaı otyrǵan turǵyndardyń erteńge degen senimin arttyra tústi.
Kommýnaldyq qyzmet tarıfi tómendedi
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 23 naýryzda tótenshe jaǵdaı kezinde kommýnaldyq qyzmet túrleriniń tarıfin tómendetýdi tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı, 2020 jyldyń 1 sáýirinen bastap Shymkent qalasynda kommýnaldyq qyzmetterdiń tarıfteri tómendetildi.
Shymkent qalasynda kommýnaldyq qyzmet kórsetetin tabıǵı monopolııalar sýbektileri Tótenshe jaǵdaı kezeńinde qala turǵyndarynyń qarjylyq júktemesin tómendetý maqsatynda jáne qoǵamdyq kelisimniń turaqtylyǵynyń mańyzyn eskere otyryp, 2020 jyldyń 1 sáýirinen bastap óz bastamasymen tómendegi qyzmetter boıynsha tarıfterdi tómendetý týraly sheshim qabyldady.
Atap aıtqanda, «Sý resýrstary – Marketıng» JShS, «Qýat jylý ortalyq-3» MKK, «Tas Qudyq Bak» JShS, «Jeńis T» JShS, «Saıram sý» JShS kommýnaldyq qyzmet tarıfterin tómendetti.
Qurylys qarqyny báseńdemeıdi
«Tótenshe jaǵdaı kezinde qaladaǵy qurylys qarqyny báseńdemeıdi. Karantın jumysqa qolbaılaý bolmaýy kerek. Barlyq múmkindikti qarastyra otyryp, jumysty júıelegen jón. Qaıta syn sátte ózge óńirlerden keletin, qolynan is keletin mamandardy kóptep eńbekke tartý jaǵyn qarastyrǵan durys. Degenmen, azamattardyń qaýipsizdigi basty nazarda bolýy tıis». «Shymkent sıtı» shaǵynaýdanyndaǵy salynyp jatqan kópqabatty turǵyn úılerdiń qurylysyn aralap kórgen qala ákimi Murat Áıtenov osylaı dedi.
Qala basshysy merdigerlerge qıyn-qystaý kezeńde jumyssyz júrgen azamattardy qurylysqa tartýǵa shaqyrdy. Degenmen jumysshylardyń densaýlyǵyn jiti baqylaýda ustaýdy tapsyrdy. Murat Dúısenbekuly qazirgi kezeńde kópshilikti densaýlyǵy úshin qaýipsizdigin eskerip, úılerinde otyrýǵa shaqyrdy.
Qala ákimi barǵan nysannyń biri – 16 qabatty «fransýz» stılindegi 4 úı. Qurylysty «Otaý Stroı» kompanııasy júrgizip jatyr.
Bas ınjener Abjat Ákimovtiń aıtýynsha, 360 páterli turǵyn úı jumystarynyń negizgi bóligi aıaqtalǵan. Qazir ishki jóndeý jáne qasbetterin qaptaý jumystary júrip jatyr. Qurylysqa 3 mlrd 955 mln teńge qaralǵan. Qala aýmaǵynda karantın jarııalanýyna baılanysty shetten kelip jumys isteıtin jumyskerlerdiń birqatary kele almaı qalǵan.
Qazir jergilikti azamattardy jumysqa tartý boıynsha ótinimder qabyldanyp jatyr. Oǵan qosa qalalyq jumyspen qamtý ortalyǵyna jalpy qala aýmaǵyndaǵy qurylysqa qajetti 443 qurylysshyǵa suranym berilgen.
Nysandy aralap kórgen qala ákimi qajetti qurylys materıaldaryn tasymaldaýshy kólikterdiń qalada júrip turýyna eshqandaı kedergi bolmaý keregin atap ótti. Oǵan qosa qajetti qurylys zattaryn satatyn kóterme qoımalarǵa da múmkindik jasalǵanyna toqtaldy. Qurylysshylarmen sóılesken Murat Dúısenbekuly merdigerge turǵyn úıdi Qala kúni qarsańynda tapsyrý keregin eskertti.
Prezıdentke esep berdi
Jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenovpen telefon arqyly sóılesti. Talqylaýdyń negizgi taqyryby – koronavırýspen kúres, qazirgi sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵdaı jáne aımaqtardaǵy karantındik sharalardyń oryndalýy jaıy aıtyldy. Memleket basshysynyń azamattarǵa áleýmettik kómek kórsetý, shaǵyn jáne orta bıznesti kezeń-kezeńimen iske qosý, kóktemgi dala jumystary men jumyspen qamtýdyń jol kartasyn iske asyrý týraly tapsyrmalarynyń oryndalýy sóz boldy. Atalǵan másele boıynsha Shymkent qalasynyń ákimi Prezıdentke qazirgi jaǵdaıdy baıandady.
Murat Dúısenbekuly Memleket basshysyna elimizde tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan sátten bastap, birinshi kezekte qala aýmaǵyna 18 sanıtarlyq buǵattaý beketi qoıylǵanyn atap ótti. Ol jerlerde quzyrly organ ókilderinen jasaqtalǵan toptar táýlik boıy úsh aýysymda jumys istep jatqanyn, alǵy sheptegi qyzmetkerler qajetti medısınalyq kıimmen tolyq qamtylǵanyn jetkizdi.
Qala aýmaǵy tolyqtaı zararsyzdandyrylýda. Oǵan qosymsha kúsh retinde Memleket basshysynyń Jarlyǵymen jasaqtalǵan 100 áskerı mindetti sarbaz da tartylǵan. Medısınalyq qorǵanys quraldarynyń máselesi sheshilgen.
О́z sózinde M.Áıtenov Prezıdentke «О́zińizdiń tapsyrmańyzben qolǵa alynǵan áleýmettik tólem 42,500 teńgeni Shymkentten 225 myń adam aldy. Al «Biz birgemiz» aksııasy negizinde az qamtamasyz etilgen 22 myńǵa jýyq adamǵa 50 myń teńge kóleminde bir rettik kómek berildi», dedi.
