Aımaqtar • 24 Sáýir, 2020

Karantın qala turǵyndarynyń qaýipsizdigi úshin qajet

64 retkórsetildi

Dúnıe júzin dúrbeleńge salǵan koronavırýs ınfeksııasynyń taralýyna jol bermeý jáne epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń asqynýynyń aldyn alý maqsatynda Shymkent qalasy da Nur-Sultan, Almaty qalalarynan soń karan­tınge jabyldy. Áli em-domy tabylmaǵan indetten qorǵanýdyń tóte joly – úıde bolý, oqshaýlaný ǵana bolyp tur. Bul birinshi kezekte iri qalalar úshin aýa­daı qajet edi. Tótenshe jaǵdaı rejimin qamtamasyz etý jónindegi memlekettik komıssııanyń kezekti otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Ońtústik – halqy tyǵyz ornalasqan óńir. Sondyqtan indettiń taralýyn toqtatpasaq, jaǵdaıdy ýshyqtyryp alamyz» dep, jergilikti atqarýshy organdarǵa karantın sharalarynyń oryndalýyn qatań baqylaýǵa alýdy tapsyrǵan bolatyn.

Áýel basta, jaıma-shýaq bastalǵan karantın sharalary kún sanap ósken indet juqtyrýshylardyń kórsetkishimen qatań rejimge kóshti. Shymkent qalasynyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń 2020 jylǵy 18 sáýirdegi №11 «Karantındik sharalardy kúsheıtý týraly» qaýlysyna saı qalada saqtyq sharalary kúsheıtildi.

Shymkent qalasynyń barlyq aýma­ǵynda 2020 jyldyń 19 sáýiri saǵat 00:00-den bastap 2020 jyldyń 1 mamyry saǵat 07.00-ge deıin birqatar shekteýler engizildi.

Atap aıtsaq, aıyrbastaý pýnktteriniń, mıkrofınanstyq uıymdardyń qyz­metin onlaın jumys rejimine jáne «tutyný­shylarǵa deıin jetkizý» qaǵıdasyna kóshi­rý arqyly ýaqytsha shekteldi. Sony­men birge qalada qoǵamdyq kólik­ter de jumysyn toqtatty. 65 jastan as­qan jáne 18 segiz jasqa tolmaǵan azamat­tardyń turǵyn úıden eresek adam­nyń súıemeldeýinsiz shyǵýyna ty­ıym salyndy. Bul rette Shymkent qala­sy­­nyń polısııa departamentiniń, Ishki ister mınıstrliginiń Ulttyq gvardııa­sy­nyń, Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı qury­lymdarynyń kúshterimen karantın­dik aýmaqty patrýldeý tapsyryldy.

3

Búginde qala ákimi Murat Áıtenovtiń basshylyǵymen  elimizdiń ońtústigindegi eń iri ortalyq – Shymkent shaharynda Mem­leket basshysynyń tótenshe jaǵ­daıǵa baılanysty berilgen tapsyrmasy kezeń-kezeńimen oryndalýda.

Shetelderdegi ınfeksııalyq ahýaldan soń Memleket basshysynyń tapsyrmasymen karantın der kezinde jarııalandy. Al úshinshi megapolıs Shymkentte 2020 jylǵy 4 sáýirden bastap qala aýmaǵynda karantın rejimi engizildi. Bastapqyda Shymkentte COVID-19 vırýsyn juqtyrǵandar sany tym az edi. Alaıda, beıǵamdyq tanytý qajet emes dep sheshilip, toǵyz joldyń torabyndaǵy qala qatań baqylaýǵa alyndy.

Indet eki shaharmen shektelip qalmaı­tyny ekibastan belgili-tuǵyn. Sebebi karantın jarııalanbaı turyp ta óńirler arasynda qarym-qatynas bolǵan. Sondyqtan bolar Shymkentte indettiń tez taralýy­na yqpal etetin jaıttar az emes. О́ıtkeni Shymkent – Uly jibek joly boıyndaǵy úlken dáliz. Elimizdiń ózge óńirlerine Shym­kent arqyly táýligine kemi 200 myń tranzıtti jolaýshy ótedi. Al odan tys batys pen tústik shekaraǵa bet alǵan­dardyń kóbi osy shahar arqyly ótetinin bir eske túsirip qoıyńyz. Kólik pen jolaýshylar aǵyny kóp qalada indettiń qalaı tez tarap ketetinin eskergen qala ákimi Murat Áıtenov shuǵyl is-áreketke kóshti.

Qaterdi aldyn ala boljaı bilgen jer­gilikti bılik Shymkentke karantın reji­min engizý týraly sheshim qabyl­dady. Qala ákimi karantın azamat­tar­dyń ómiri men qaýipsizdigin qorǵap, densaý­lyǵyn saqtaý turǵysynan qajet ekenin qala turǵyndaryna telearna arqyly túsindirdi.

Áýelde erejege baǵynǵysy kelmegen turǵyndar qajettiliktiń tikeleı óz ómirlerine kerek ekenin túsindi.

 Bizge bilikti dáriger qymbat

Indettiń oshaǵy sanalǵan Ýhan qala­syndaǵy jappaı kúresten soń álem jur­tynyń nazary aq jeleńdi abzal jandarǵa aýdy. Qytaı ǵalymdary elge birinshi kezekte shoý-bıznes emes, ǵylym men medısına kerek ekenin jarysa aıtyp jatty.

Elimizge indet kelgen kúnnen bastap otandyq dárigerler qarýsyz maıdanǵa kirdi. Áli de otbasynan aılap uzap, basyn qaterge tigip júr. Bul qurmetke, maqtaýǵa, alǵys aıtýǵa turarlyq jaǵdaı.

Respýblıkamyzda medısına qyzmet­ker­leri jumysynyń qaýiptiligine qaraı 3 topqa bólingen. Birinshi sanattaǵy óte qaýipti jaǵdaıda jumys isteıtin 24 qyzmetkerge 8,7 mln teńge bólindi. Ekinshi sanattaǵy qalypty jaǵdaıda jumys isteıtin dárigerler men feld­sherge, 845 medısına mamanyna 258,3 mln teńge bólindi. Úshinshi deńgeıdegi qaýip­sizdik jaǵdaıynda jumys isteıtin 421 medısına uıymynyń qyzmetkerine 51,3 mln teńge bólindi.

Prezıdent koronavırýspen kúresip jatqan medısına qyzmetkerlerine kómek kórsetý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Osyǵan oraı, Shymkent qalasynda 1 290 medısına qyzmetkerine ústemeaqy tólendi.Ústemeqy alǵandar – jansaqtaý bólimderimen qosa alǵanda, juqpaly aýrýlar stasıonarlarynyń dárigerleri, karantındik aımaqtaǵy orta jáne kishi medısına qyzmetkerleri, sondaı-aq provızorlyq stasıonar men jedel járdem qyzmetiniń dárigerleri men jedel-járdem júrgizýshileri.

Jan-jaqty oılastyrylǵan, aqylǵa qonym­­dy ári ońtaıly sheshimder, sol sheshim­­derdi júzege asyrýdaǵy jedeldik, tur­ǵyn­­darmen keri baılanys qyzmeti Shym­­kent qalasy ákimdigi tarapynan jumys­tyń júıelene túsýine kóp septigin tıgizdi.

Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý máselesi jiti baqylaýǵa alyndy. Bul maq­satqa qajetti qarjy bólindi. Shahar bas­shysy birinshi kezekte qalanyń bazar, saýda ortalyqaryn aralap, baǵa turaq­tylyǵyn tikeleı óz baqylaýyna aldy.

4

Memleket bekitip bergen áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqty ustap turý úshin ákimdik pen «Gramad Retail» JShS arasynda keli­sim túzildi. Búginde atalǵan serik­testik óziniń 2 sýpermarketinde azyq-túlikti belgilengen baǵada satýda. О́tken aptada «Gramad» sýpermarketine «Magnum», «Fırkan» saýda jelileri de qosyldy. Qazir qala aýmaǵynda bekitilgen baǵamen azyq-túlik satyp jatqan 21 saýda jelisi bar. Oǵan qosa «Gramad» sýpermarketi qaladaǵy «Alash», «Jibek joly», «Qaplanbek», «Akbar» jáne «Aına» bazarlarynda arnaıy kólikpen jyljymaly satý núktelerin uıymdastyrýda.

Karantın kezinde azyq-túlikpen qatar jeke saqtaný quraldaryna, atap aıtqanda, medısınalyq betperdelerge suranys eselep artqany belgili. Osy oraıda Shymkentte turmysy tómen aza­mattarǵa jalpy sany 1 mln 100 myńǵa jýyq betperde tegin taratyldy. Onyń 1 mln danasy «Birgemiz» qorynan bólindi. Bul kóp rettik maskalar, sondyqtan jýyp, qaıta qoldanýǵa jaramdy. Bul ıgi is saq­tyq sharalary aıaqtalǵanǵa deıin jal­ǵasa bermek.

Aǵaıynnyń birligi baıqaldy

Iá, karantın rejimi engeli el-jurt úıde qamalyp, jumys toqtap qaldy. Qysyl­taıań sátte elimizde kóptegen aza­mat­tar tabysynan aıyryldy. Osy kúrdeli kezeńde áleýmettik turǵyda az qamtylǵan otbasylarǵa qol ushyn berý – memlekettiń tikeleı mindeti. Shymkent qalasynda bul jumys oıdaǵydaı júzege asýda. Atap aıtqanda, Elbasy bastamasymen qurylǵan «Birgemiz» qorynan Shymkent qalasy boıynsha 40 myńnan astam turǵynǵa aqshalaı kómek berý josparlanǵan. Búgingi tańda 22 myńǵa jýyq turǵynnyń esepshotyna 50 myń teńgeden qarjy aýdaryldy.

Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵyna sáıkes tótenshe jaǵdaı saldarynan tabysynan aıyrylǵan Shymkent qalasynyń 202 myń turǵynyna 42 500 teńge tólem berildi. О́tinishterdi qabyldaý áli de jalǵasýda.

Eń mańyzdysy, óńirdegi atymtaı azamattardyń qarjylaı qamqorlyǵy eldiń bereke-birligin taǵy bir márte dáleldeı túskendeı. Elbasy bastamasy men Prezıdent tapsyrmasyna ún qatqan shymkenttik kásipkerler indetpen kúresýge kómek berýden jarysqa tústi desek te bolady. Barlyǵynyń maqsat-muraty bir. Osynaý indetten erterek qutylyp, elde mamyrajaı kúnniń tez ornaýyna qyzmet etý.

Babalardan qalǵan jaqsy dástúr ur­paq­qa amanat. El basyna kún týsa er eti­gimen sý keship, tulpary aýyzdyǵymen sý ishedi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń áskerı mindettilerdi arnaıy jıynǵa shaqyrý jónindegi usynysyna sáıkes Shymkentte el úshin ter tógýge bel býǵan azamattardyń qatary kóbeıip keledi.

Eriktiler qalalyq áskerı komıs­sarıat­qa tirkelip jatyr. Tótenshe jaǵ­daı kezinde qala ákimdiginiń tapsyrysymen ázirge 100-ge jýyq azamat qabyldandy. Olar zararsyzdandyrý men blok-beketterde patrýldeý jumystaryn atqarýda. Bul joly 35 jasqa deıingi azamattar tirkeýge alyndy. Jalpy, Shymkent qalasyndaǵy zararsyzdandyrý jumystaryna 50 avtokólik pen 600-ge jýyq adam jumyldyrylǵan. Sondaı-aq 200-ge tarta áskerı qyzmetker qamtylǵan. Sarbazdar qaladaǵy 4 aýdanǵa 25-ten bólindi. Olardy tasymaldaý men tamaqtandyrý máselesi sheshilgen. Shymkent qalalyq áskerı komıssarıatynda arnaıy medısınalyq komıssııa jasaqtalyp, úmitkerlerdi saraptamadan ótkizdi. Synaqtan ótken zapastaǵy sarbazdar tótenshe jaǵdaı ýaqytynda ásker qatarynda bolady. Aıta ketetin másele, jumysy bar eriktilerdiń aılyq jalaqysy saqtalady. Eriktiler mundaı qadamǵa paıda úshin emes, Otan úshin barǵanyn aıtady.

 Saýda qoımalarynda azyq-túlik jetkilikti

Nur Otan partııasy Shymkent qalalyq fılıaly janyndaǵy Partııalyq baqylaý komıssııasynyń músheleri qala turǵyn­daryna azyq-túliktiń jetkilik­tiligine kóz jetkizý maqsatynda «Sanjar» saýda-logıstıkalyq ortalyǵynyń jumy­symen tanysty. Ortalyqta «Sultan», «Marketıng», «Adelına», «Alına-3», «Darıol», «Maslo-Del» JShS-i orna­las­qan. Negizinen onda saqtalatyny – azyq-túlik taýarlary. Qazirgi tańda ortalyqqa kúndigine 350-400 tonnanyń kóleminde azyq-túlik ákelinip, taratylýda.

Taýarlar Qazaqstannyń búkil aıma­ǵynan jáne alys, jaqyn shet memleketterden (Pákistan, Iran, Qytaı, Reseı, Belarýs jáne t.b.) jetkiziledi. «Maslo-Del» JShS-i kúnine 10 tonnaǵa jýyq taýaryn qala turǵyndaryna usynýda jáne iri saýda ortalyqtaryna mekeme ózi jetkizip beredi. Kásiporyn bas­shylary elimizde tótenshe jaǵdaı jarııa­lanǵannan beri ónimderge sura­nystyń eki ese artqanyn aıtyp otyr.

Mádenı ómirge qushtarlyqty arttyrdy

Tótenshe jaǵdaı kezinde halyqtyń kóńilin kóterý, rýhyn shyńdaýda óner men mádenıet salasy qyzmetkerleriniń eńbegi eleýli. Áleýmettik jelilerde Qazaq­standaǵy iri qala turǵyndarynyń kóp­qabatty úılerdiń terezesinen hormen án shyrqaǵany kórsetilgen beınerolık­ter taraldy. Sala mamandary túrli chel­lendj­der joldap, karantın kezinde tur­ǵyn­dardyń mádenı-rýhanı demalysqa sýsap otyrǵan aǵaıynǵa úlken kómek kór­­setti. Osy oraıda Shymkent qalalyq má­de­nıet, tilderdi damytý jáne arhıvter bas­qarmasy 13-19 sáýir aralyǵynda on­laın formatta jalpy 57 mádenı kesh ótkizdi.

Mádenıet maıtalmandary kún saıyn tikeleı efırde óner kórsetýde. Onda túrli spektaklder men tarıhı qoıylymdar jáne baıqaý, kórme syndy sharalar onlaın rejimde uıymdastyrylýda. Son­daı-aq aqyndar aıtysyn da úıde otyryp, qashyqtan tamashalaýǵa bolady.

Munyń ózi megapolıstegi moraldyq-psı­hologııalyq ahýaldy jaqsartyp, qalyp­ty tirshiliginen qol úzip, úıinen shyǵa almaı otyrǵan turǵyndardyń erteńge degen senimin arttyra tústi.

Kommýnaldyq qyzmet tarıfi tómendedi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 23 naýryzda tótenshe jaǵdaı kezinde kommýnaldyq qyzmet túrleriniń tarıfin tómendetýdi tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı, 2020 jyldyń 1 sáýi­rinen bastap Shymkent qalasynda kom­mý­naldyq qyzmetterdiń tarıfteri tómen­detildi.

Shymkent qalasynda kommýnaldyq qyzmet kórsetetin tabıǵı monopolııalar sýbektileri Tótenshe jaǵdaı kezeńinde qala turǵyndarynyń qarjylyq júkte­mesin tómendetý maqsatynda jáne qoǵam­dyq kelisimniń turaqtylyǵynyń mańy­zyn eskere otyryp, 2020 jyldyń 1 sáýirinen bastap óz bastamasymen tómendegi qyzmetter boıynsha tarıfterdi tómendetý týraly sheshim qabyldady.

Atap aıtqanda, «Sý resýrstary – Mar­ketıng» JShS, «Qýat jylý orta­lyq-3» MKK, «Tas Qudyq Bak» JShS, «Jeńis T» JShS, «Saıram sý» JShS kommýnaldyq qyzmet tarıfterin tómendetti.

Qurylys qarqyny báseńdemeıdi

«Tótenshe jaǵdaı kezinde qaladaǵy qurylys qarqyny báseńdemeıdi. Karantın jumysqa qolbaılaý bolmaýy kerek. Barlyq múmkindikti qarastyra otyryp, jumysty júıelegen jón. Qaıta syn sátte ózge óńirlerden keletin, qolynan is keletin mamandardy kóptep eńbekke tartý jaǵyn qarastyrǵan durys. Degenmen, azamattardyń qaýipsizdigi basty nazarda bolýy tıis». «Shymkent sıtı» shaǵynaýdanyndaǵy salynyp jatqan kópqabatty turǵyn úılerdiń qurylysyn aralap kórgen qala ákimi Murat Áıtenov osylaı dedi.

Qala basshysy merdigerlerge qıyn-qystaý kezeńde jumyssyz júrgen azamattardy qurylysqa tartýǵa shaqyrdy. Degenmen jumysshylardyń densaýlyǵyn jiti baqylaýda ustaýdy tapsyrdy. Murat Dúısenbekuly qazirgi kezeńde kópshilikti densaýlyǵy úshin qaýipsizdigin eskerip, úılerinde otyrýǵa shaqyrdy.

Qala ákimi barǵan nysannyń biri – 16 qabatty «fransýz» stılindegi 4 úı. Qurylysty «Otaý Stroı» kompanııasy júrgizip jatyr.

Bas ınjener Abjat Ákimovtiń aıtýyn­­sha, 360 páterli turǵyn úı jumys­tary­­nyń negizgi bóligi aıaqtalǵan. Qazir ishki jóndeý jáne qasbetterin qaptaý ju­my­s­tary júrip jatyr. Qurylysqa 3 mlrd 955 mln teńge qaralǵan. Qala aýma­­ǵynda karantın jarııalanýyna baıla­nys­­ty shetten kelip jumys isteıtin jumys­kerlerdiń birqatary kele almaı qalǵan.

Qazir jergilikti azamattardy jumys­qa tartý boıynsha ótinimder qabyl­danyp jatyr. Oǵan qosa qalalyq jumys­pen qamtý ortalyǵyna jalpy qala aýma­ǵyn­daǵy qurylysqa qajetti 443 qury­lys­shyǵa suranym berilgen.

Nysandy aralap kórgen qala ákimi qajetti qurylys materıaldaryn tasy­mal­daýshy kólikterdiń qalada júrip turýy­na eshqandaı kedergi bolmaý keregin atap ótti. Oǵan qosa qajetti qurylys zattaryn satatyn kóterme qoımalarǵa da múm­kindik jasalǵanyna toqtaldy. Qury­lysshylarmen sóılesken Murat Dúısen­bekuly merdigerge turǵyn úıdi Qala kúni qarsańynda tapsyrý keregin eskertti.

 Prezıdentke esep berdi

Jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenovpen telefon arqy­ly sóılesti. Talqylaýdyń negizgi taqy­ryby – koronavırýspen kúres, qazirgi sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵ­daı jáne aımaqtardaǵy karantındik shara­lardyń oryndalýy jaıy aıtyldy. Memleket basshysynyń azamattarǵa áleýmettik kómek kórsetý, shaǵyn jáne orta bıznesti kezeń-kezeńimen iske qosý, kóktemgi dala jumystary men jumyspen qamtýdyń jol kartasyn iske asyrý týraly tapsyr­malarynyń oryndalýy sóz boldy. Atal­ǵan másele boıynsha Shymkent qala­synyń ákimi Prezıdentke qazirgi jaǵdaıdy baıandady.

Murat Dúısenbekuly Memleket basshysyna elimizde tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan sátten bastap, birinshi kezekte qala aýmaǵyna 18 sanıtarlyq buǵattaý beketi qoıylǵanyn atap ótti. Ol jerlerde quzyrly organ ókilderinen jasaqtalǵan toptar táýlik boıy úsh aýysymda jumys istep jatqanyn, alǵy sheptegi qyzmet­ker­ler qajetti medısınalyq kıimmen tolyq qamtylǵanyn jetkizdi.

Qala aýmaǵy tolyqtaı zararsyzdandyrylýda. Oǵan qosymsha kúsh retinde Memleket basshysynyń Jarlyǵymen jasaqtalǵan 100 áskerı mindetti sarbaz da tartylǵan. Medısınalyq qorǵanys quraldarynyń máselesi sheshilgen.

О́z sózinde M.Áıtenov Prezıdentke «О́zińizdiń tapsyrmańyzben qolǵa alynǵan áleýmettik tólem 42,500 teńgeni Shymkentten 225 myń adam aldy. Al «Biz birgemiz» aksııasy negizinde az qamtamasyz etilgen 22 myńǵa jýyq adamǵa 50 myń teńge kóleminde bir rettik kómek berildi», dedi.

Sońǵy jańalyqtar

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Aýylda sport kesheni salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:28

QHL qyrkúıekte bastalady

Sport • Búgin, 08:09

Resmı shara bir jylǵa shegerildi

Sport • Búgin, 08:04

Stadıonǵa barýǵa ruqsat

Sport • Búgin, 07:45

Dala folklorynyń antologııasy

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Jyr-dastandar – jańa formatta

О́ner • Búgin, 07:20

Sýret. О́zgeris. Qubylys

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Baqyttyń berik bosaǵasy

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Jańatastyq jas sheberler

Aımaqtar • Búgin, 07:09

Júıeli jumys jeńiske jetkizedi

Aımaqtar • Búgin, 07:08

Iz qaldyrǵan iri tulǵa

Qoǵam • Búgin, 07:06

Qosaevtar áýletiniń qasireti

Rýhanııat • Búgin, 06:56

Ǵasyr zulmaty

Qoǵam • Búgin, 06:55

Oqý ortalyqtary ońdy ma?

Bilim • Búgin, 06:45

Er muǵalimder nege az?

Bilim • Búgin, 06:35

Kópke beımálim Kókaral lageri

Tarıh • Búgin, 06:25

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 06:20

Uqsas jańalyqtar