Rýhanııat • 24 Sáýir, 2020

Bilge Tonykóktiń 1300 jyldyǵyna oraı ǵylymı konferensııa ótti

121 retkórsetildi

Búgin Halyqaralyq Túrki akademııasy Bilge Tonykók eskertkishiniń 1300  jyldyǵyna oraı «Uly dala órkenıeti: Tonykók mırasy jáne qazirgi túrki álemi» atty halyqaralyq onlaın vıdeokonferensııasyn ótkizip, Tonykók jylyn ashyq dep jarııalady. Konferensııa barysynda Túrki akademııasy ázirlegen «Bilge Tonyquq» jınaǵynyń tusaýy kesildi. Kóptegen eldiń zertteýshileri, stýdentter tyńdaýshy retinde qatysty.   

Tikeleı beınebaılanys formatynda ótken konferensııaǵa Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, IýNESKO Bas konferensııasy 40-sessııasynyń tóraǵasy Ahmet Altaı Djengızer, IýNESKO Azııa jáne Tynyq muhıty bóliminiń bastyǵy Andreı Shevelev, TúrkPA  bas hatshysy Altynbek Mamaıýsýpov, Halyqaralyq Túrki mádenıeti jáne murasy qorynyń prezıdenti Gúneı Efendıeva, TÚRKSOI Bas hatshysynyń orynbasary Bılal Chakydjı, Mońǵolııa Ulttyq mýzeıiniń dırektory Dagvaadorj Súhbaatar, Ankara qalasy Mamak aýdanynyń basshysy Mýrat Kose, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov, Ázerbaıjan Ulttyq Ǵylym akademııasynyń birinshi vıse-prezıdenti Isa Gabıbbeılı, sonymen qatar AQSh, Ázerbaıjan, Majarstan, Germanııa, Qazaqstan,  Qyrǵyzstan, Mońǵolııa, О́zbekstan, Túrkııa jáne Reseı memleketterinen tanymal túrkolog ǵalymdar qatysty.

Alqaly basqosýdy akademııa basshysy Darhan Qydyráli ashyp, aıtýly kúnmen quttyqtap, qatysýshylarǵa rızashylyǵyn bildirdi. «Danyshpan Bilge Tonykók babamyzdyń bádizdep tasqa qashap qaldyrǵan máńgilik eskertkishiniń 1300 jyldyǵyn Túrkııa, Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Mońǵolııa memleketteriniń, IýNESKO ulttyq komıssııalarynyń, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń ortaq usynysymen IýNESKO aıasynda atap ótilýi jóninde resmı sheshim qabyldanýy álemdik mádenıettegi eleýli jańalyqqa aınalyp otyr», deı kele alǵashqy sózdi IýNESKO Bas konferensııasy 40-sessııasynyń tóraǵasy Ahmet Altaı Djengızer myrzaǵa berdi.

Bilge Tonykók murasynyń álemdik órkenıet úshin mańyzy zor ekenin atap ótken ol osy turǵyda akademııanyń bastamalaryn joǵary baǵalaıtynyn aıtyp ótti. Sonymen birge Bilge Tonykók eskertkishiniń  1300 jyldyǵyn IýNESKO deńgeıinde toılaý túrki halyqtary úshin úlken olja ekenin tilge tıek etti. IýNESKO-da osy syndy sharalardy kóbeıtý keregine toqtaldy. «Biz Túrki akademııasymen birge Tonykók eskertkishiniń ashylýyn Parıjde josparlaǵan bolatynbyz. Alaıda pandemııaǵa baılanysty sharany keıinge qaldyrýǵa týra keldi», dedi tóraǵa.

IýNESKO Azııa jáne Tynyq muhıty bóliminiń bastyǵy Andreı Shevelev  bul eskertkishtiń jazý mádenıetiniń damýyna úlesi zor ekenin aıtyp ótti. «Bul – jazýdyń alǵashqy úlgileriniń biri. Eskertkish ár túrli halyqtarda jazýdyń damýyna úles qosty», dedi A.Shevelev.

TúrkPA  Bas hatshysy Altynbek Mamaıýsýpov  túrki álemi álemdik mádenıetke Ál-Farabı, Iаssaýı, Naýaı sııaqty ǵulamalardy tanytqanyn aıtyp ótti.

Halyqaralyq Túrki mádenıeti jáne murasy qorynyń prezıdenti Gúneı Efendıeva ózi basqaryp otyrǵan uıymnyń túrki mádenıetiniń múddesin qoldaýǵa qashan da ázir ekenin jetkizdi.

Konferensııada sóz alǵan Ankara qalasy Mamak aýdanynyń basshysy Mýrat Kose jaqynda Túrkııa astanasynda Tonykók atyndaǵy saıabaq ashylatynyn jáne Halyqaralyq Túrki akademııasymen birge saıabaqta Tonykók eskertkishiniń kóshirmesin qoıý josparlanǵanyn jetkizdi.

Quttyqtaý sóz alǵan halyqaralyq áriptes uıymdardyń basshylary men ókilderi Tonykók eskertkishi mereıtoıynyń IýNESKO aıasynda atap ótilýi – baýyrlas halyqtardyń mereıi ǵana emes, álemdik mádenıettegi eleýli jańalyq ekenin aıtty.

Mártebeli meımandardyń quttyqtaý sózderinen keıin Tonykók eskertkishi mátininiń 12 tildegi aýdarmasy toptastyrylyp, ǵylymı transkrıpsııasy qosa berilgen biregeı basylymnyń lentasy qıyldy. Nur-Sultan qalasyndaǵy ortalyq stýdııa-zalynan qatysyp otyrǵan belgili ǵalym, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov kitaptyń tusaýyn kesip, oqyrmanǵa qutty bolsyn aıtty.

Konferensııa barysynda Mońǵolııa eliniń Tonykók eskertkishin IýNESKO qorǵaýyndaǵy mádenı muralar tizimine qosý usynysyna qoldaý bildirdi.

Budan keıin konferensııanyń jalpy otyrysy bastalyp, esimi elge belgili túrkologtar men ǵalymdar Osman Fıkrı Sertkaıa (Túrkııa), Tımýr Kodjaoǵlý (AQSh), Ishtvan Zımonı (Majarstan), Kadyraly Konkabaev (Qyrǵyzstan), Jengız Aıylmaz, Ahmet Tashaǵyl (Túrkııa), Vıktor Býtanaev (Reseı), Irına Nevskaıa (Germanııa), Iýlaı Shamıloǵlý (AQSh), Erhan Aıdyn (Túrkııa), Ǵaıbolla Babaıarov (О́zbekstan) maǵynaly baıandamalar jasap, paıymdy pikirlerimen bólisti. AQSh zertteýshisi Iýlaı Shamıoǵlý Tonykók kezinde pandemııa boldy ma degen suraqty kóterdi.

О́z kezeginde Mońǵolııa Ulttyq mýzeıiniń basshysy D.Súhbaatar mýzeıdegi Tonykókke qatysty eksponattardy arnaıy tanystyrdy.

Konferensııany qorytyndylaǵan Halyqaralyq Túrki akademııasynyń basshysy uıymǵa múshe elderde pandemııaǵa qaramastan, bıyl jyl boıy Tonykók eskertkishiniń 1300 jyldyǵyna arnalǵan sharalar ótetinin aıtty. Oǵan uosa tamyrlas elderde kóshe men mektepterge Tonykók atyn berý, mektep baǵdarlamasyna Tonykókti qosý qajettigine toqtaldy.

 

Sońǵy jańalyqtar

Qostanaı oblysynda joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 18:07

Elbasy Baýyrjan Baıbekti qabyldady

Elbasy • Búgin, 17:57

Qazalyda 42 joba júzege asady

Aımaqtar • Búgin, 17:47

300 baspaǵa sýbsıdııa beriledi

Aımaqtar • Búgin, 17:37

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Qazaqstandyq ásker qatary tolyqty

Aımaqtar • Búgin, 16:57

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Uqsas jańalyqtar