Aımaqtar • 27 Sáýir, 2020

Talasbaevanyń tasasynda kim tur?

578 retkórsetildi

Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasy buǵan deıin tatýlyǵymen kózge túsken mekeme bolǵan eken. Onsyz da taǵdyrdyń taýqymetin tartqan zaǵıp jandar men solardyń jaǵdaıyn jasaýǵa tyrysqan qyzmetkerlerdiń yntymaǵy jarasyp, qaq-soqpen isi bolmaı, kúndelikti is-sharalaryn ótkizip, jumystaryn yqylaspen atqaryp kelgen edi. Shaǵyn ǵana ujymnyń osylaı aırandaı uıýyna árıne, kitaphana dırektory Aıgúl Orazqulovanyń oqyrmanǵa da, qyzmetkerlerge de jaıly bolýy kóp ról atqarǵany anyq.

Endi osynaý áp-ádemi ujymnyń berekesi osydan eki jyl buryn Janar Talasbaeva degen azamatshanyń osy mekemege jumysqa turýynan keıin buzylǵan kórinedi. Aqparattyq bıblıografııalyq bóliminiń meńgerýshisi bolyp jumysqa kirisken Talasbaevanyń kóp uzamaı-aq kópshilikpen til tabysa almaıtyny anyq baıqalǵan. Meıli ǵoı, ujym bolǵan soń ártúrli adamdar bolady, jumys kezinde túrli jaǵdaılar bolady, qyzmet barysynda kim-kimmen renjispeı jatyr deısiz... Biraq, Talasbaeva óziniń dórekiligimen, tiliniń ashylyǵymen kózge túsken kórinedi. Sodan bergi eki jylda ujymda Talasbaevany tártipke shaqyrǵan birneshe jınalys ótedi. Alaıda, odan nátıje joq. Aqyrynda Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasynyń ujymy mádenıet basqarmasyna, odan elimizdiń Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulovaǵa aryz jazady. Redaksııaǵa joldanǵan ol aryzdyń mátini mynandaı:

«Qurmetti Aqtoty Rahmetollaqyzy! Biz osy aryzdy Qazaq soqyrlar qoǵamynyń atynan joldap, jan aıqaıymyzdy jetkizbekpiz. Aryzda Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasynda qyzmet isteıtin Janar Talasbaevanyń shetten shyqqan teris is-áreketteri týraly jazyp otyrmyz. Bul qyzmetker arnaıy kitaphanaǵa kelip, aqparattyq bıblıografııalyq bóliminiń meńgerýshisi bolyp jumys istegenine 2 jyldyń kólemi boldy. Osy eki jyldyń ishinde bul ujymda birneshe márte tártip buzýshylyq oryn aldy. Janar Talasbaeva kitaphanada jumys istep júrgen kóz múgedekteri qyzmetkerleri men zaǵıp oqyrmandardyń qıtyǵyna tıip, aýyr sózder aıtqan. «Soqyr», «sholaq», «basyn ýnıtazǵa tyǵý kerek», «ajaldaryń menen», «kózderińnen qan aqqyzamyn, pyshaq suǵyp óltiremin» degen sııaqty sózder aıtyp qorqytqan, zaǵıp azamattarǵa telefon arqyly habarlasyp, qysym jasaǵan.

Osyndaı is-áreketinen keıin bul qyzmetkerdiń júıkesinde aqaý bar ma degen tujyrymǵa keldik. О́ıtkeni, adamdarmen qarym-qatynasy óte nashar, dóreki, balaǵat sózder aıtady, adamdarmen til tabysa almaıdy. Qyzmetkerler arasynda da úlken-kishisine qaramaı ar-ujdanyn taptaıtyn, anaıy sózderdi kóp aıtady eken. Eki-úsh márte qyzmetkerler men Qazaq Soqyrlar Qoǵamynyń aqsaqaldar múshelerimen birige tártipke shaqyrý jınalysy ótip, Janar Talasbaevanyń tártibi qaralyp, eskertý jasaldy. Sol jınalysta sózge qonaq bermeı, óziniń qandaı adam ekenin is-áreketinen-aq baıqatty. Biraq eskertýden esh nátıje bolmady. Jambyl oblysy ákimdiginiń mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna oqyrmandardyń suranysy boıynsha arnaıy kitaphanada jumys isteıtin zaǵıp qyzmetkerler Talasbaeva Janardyń tártibine baılanysty aryz joldaǵan, biraq, jaýapsyz qaldy. Ujym qyzmetkerleriniń ishinde tıflologııa bóliminiń bólim meńgerýshisi J-ǵa balaǵat sóz aıtyp, ózin «jezókshe» dep aıyptaǵany úshin jeke basyn qorǵaý maqsatynda Talasbaeva Janardy sotqa berdi. Zaǵıp oqyrmandar búginde arnaıy kitaphananyń qyzmetin qoldanýǵa qorqatyndaryn aıtty. Biz, zaǵıp oqyrmandar kitaphanada dóreki sóıleıtin, syılamaıtyn, zaǵıp jandardyń ar-namysyn qorlaıtyn azamatshanyń jumys istegenin qalamaımyz. Osy jáıtterdi eskere otyryp, Talasbaeva Janardyń teris is-áreketterine shara qoldanyp, qyzmetinen bosatylýyn suranamyz».

Mine, ujymnyń janaıqaıy osy bolatyn. Biraq, bul hat mınıstrge jetpedi. Basshynyń qysymynan keıin qyzmetkerler hatqa qol qoıýdan aınyp shyǵady. Obaly ne kerek, bul daýǵa Jambyl oblysy ákimdiginiń mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasy birden nazar aýdarady. Biraq, osy jerde jurt kútpegen sheshim qabyldandy. Iаǵnı, Janar Talasbaevanyń osynaý qylyǵyna shydaı almaǵan kitaphananyń dırektory Aıgúl Orazqulova óz erkimen qyzmetinen bosap, ornyna zeınet jasyndaǵy Janat Aıtjanova taǵaıyndalady. Al, Janar Talasbaeva typ-tynysh jumysyn jalǵastyra bergen. Iаǵnı, bular ujymnyń shyrqyn buzǵan qyzmetkerdi tártipke shaqyramyz dep júrgende kópshilikke bolysyp júrgen mekeme basshysy jumysynan ketip qalady. Amal joq, ashynǵan ujym aqparat quraldarynyń ókilderin shaqyryp, osy máselege baılanysty suhbat beredi. Biraq, áldebir kúshter aralasyp, tilshilerdiń eshqaısysy bul suhbatty jarııalamaǵan kórinedi. Iаǵnı, kitaphana basshylyǵyn aýystyrý daýdy baspaıdy. Qaıta órshite túsedi. Qyryq kisi bir jaq, qyńyr kisi bir jaq bolyp turǵan ujymda osylaısha qyzmetkeriniń qylyǵy úshin basshy jumysynan bosaıdy.

Jazıra MÚLKIBEKOVA, Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasynyń burynǵy qyzmetkeri:

Men 2019 jyldyń 4-qarashasynda Almatydan Tarazdaǵy osy kitaphanaǵa aýysyp keldim. Buǵan deıin Almatydaǵy «Senim» qorynda múgedek jandarmen birge jumys istegen bolatynmyn. Bir aptadan keıin-aq Talasbaevanyń dóreki minezderin baıqaı bastadym. Alǵashynda úndemeı júrdim. 2009 jyldan beri osy salada jumys istep kele jatsam da mundaı dóreki qyzmetkerdi birinshi márte kórýim. Talasbaeva tek qyzmetkerlerge ǵana emes, is-sharalarǵa qatysýǵa kelgen zaǵıp jandarǵa da dóreki sóılep, «soqyr» degen sııaqty mysqyldap otyrady. Sodan mádenıet basqarmasynyń basshysyna hat jazdym. Biraq, bir aıdan asa ýaqyt ótse de jaýap bolmady. Amal joq, oblys ákiminiń qabyldaýyna jazylmaqshy bolyp edim, ol áreketimnen eshteńe shyqpady. Osy aralyqta ujymdaǵy jaǵdaı tipten, órship, Talasbaeva dálizde ketip bara jatqan maǵan aıaǵyn tosyp, shalyp qulatyp, dene jaraqatyn aldym. Osydan keıin shydamym taýsylyp, oblystyń bas eńbek ınspektoryna bardym. Ol kisi «Biz Talasbaevanyń jeke basyn ustaýyna baılanysty eshqandaı shara qoldana almaımyz» dep ashyq aıtty. «Qyzmettik etıka qaıda qaldy?» dep edim, ol «Bul qyzmettik etıkaǵa jatpaıdy» dedi. Sodan Mádenıet jáne sport mınıstri A. Raıymqulovaǵa hat jazdym. Biraq, kitaphana dırektory «Oıbaı, aryzdy mınıstrge berme, bárin ózim retteımin, jóndeımin» dep elordaǵa ketken maǵan habarlasyp, hatty bergizbedi. Dırektor tipti, ujymdy úgittep, mınıstrge jazylǵan hatqa qol qoıdyrmaı tastady. Meniń janarym múldem kórmeıdi, eki kózimdi de alyp tastap, protez salǵan. Kózim kórmese de kóshede, dálizde kele jatqanda qarsy aldymda adamnyń turǵanyn túısik arqyly sezemin. Jumysta Talasbaevanyń aldymda kese kóldeneń turǵanyn birneshe ret baıqap, aınalyp ótip júrdim. Biraq, birde dárethanadan shyǵyp kele jatqanda baıqamaı qalyp, ádeıi tosqan aıaǵyna shalynyp quladym. Sonda Talasbaeva «Seniń kóziń kóredi, sen jurttyń bárin aldap júrsiń, ótirikshisiń» dep qolymen nuqyp-nuqyp jiberdi. Taǵy bir baıqaǵanym, ol kisi lezde polısııa, jedel-járdemniń dárigerin shaqyryp alady. Kelgen dárigerdiń «Sizdiń qan qysymyńyz qalypty, ne tómen emes, ne joǵary emes» dep aıtqanyn óz qulaǵymmen estidim. Sonda da jedel-járdem kóliginen túspeı, solarmen ketip qalyp, arada on-on bes mınót ótkende qaıtyp kelip júrdi. Aqyrynda men óz erkimmen jumystan bosap kettim. Qazir Almatydamyn. Talasbaeva jumysyn jalǵastyryp jatyr.

Iá, kitaphana qyzmetkerleriniń aıtýyna qaraǵanda Janar Talasbaevanyń tártibine baılanysty birneshe márte akt toltyrylǵan. Mysaly, 2020 jyldyń 4-aqpany kúni Janar Talasbaeva aryz boıynsha BAQ ókilderiniń qatysýymen ótkizilgen jıynnan keıin kitaphana basshysynyń ruqsatynsyz saǵat 17-00-de jumys ornyn tastap ketip qalǵan. Al, 2018 jyldyń 20-jeltoqsanynda J. Talasbaeva dırektordyń kabınetine kirip, aýzyna kelgenin aıtyp, dırektorǵa «Sen dırektor emessiń, topassyń», «birdi birge qosa almaısyń», «bastyqtyń aldyna barǵanda múláıimsip qalasyń» degen dóreki sózder aıtqan. Qysqasy, Talasbaevanyń ústinen birneshe ret osynda  akt toltyrylyp, ujym músheleri oǵan kýá retinde qol qoıǵan. (Bul aktilerdiń kóshirmesiniń bárin redaksııaǵa joldapty). Ras, Talasbaeva keıinnen jumysta bolmaǵan keı kúnderine eńbekke jaramsyzdyǵy týraly anyqtama ákelip ótkizipti.

Endi qurmetti oqyrman, eshqandaı emosııaǵa berilmeı, osy bir daýdy aqylǵa salyp saraptap kóreıikshi. Búkil bir ujymnyń jaqsy bolyp, jumysqa keıinnen kelgen bir adamnyń jamany bolýynyń astarynda ne jatýy múmkin? Iаǵnı, dál osy jerde Talasbaevaǵa bolysyp kóreıikshi. Múmkin Talasbaeva myqty maman shyǵar. Shynynda jumystaǵy kemshiliktiń bárin anyqtap, ony kózge shuqyp kórsetip, ujymnyń betine basqan bolar. Onyń bul qylyǵyn dırektor men onyń yqpalyndaǵy qyzmetkerler jaratpaǵan bolar. Qol astyndaǵy qyzmetkerlerdi jatqyzyp-turǵyzyp júrgen dırektorǵa keıinnen kelgen bireý baǵynǵysy kelmese, bar báleni sonyń basyn úıip-tógip tastaıtyn ádis bizdiń basshylarda bar emes pe? Jasyratyny joq, biz bul daýda Janar Talasbaevany dál osylaı aqtap alǵymyz kelgen. Biraq, Talasbaeva eńbek etken buǵan deıingi ujymdarda da dál osyndaı jaǵdaıdyń oryn alǵanyn bilgende tipten, ne aıtarymyzdy bilmedik.

Talasbaeva 2014 jyly Taraz qalasyndaǵy Nurǵısa Tilendıev atyndaǵy kóp balaly jáne az qamsyzdandyrylǵan otbasy balalaryna arnalǵan mektep-ınternatynda kitaphanashy bolyp eńbek etip júrgen kezde de osy bilim shańyraǵymen sottasqan eken. Qysqasha baıandasaq, jumysqa sebepsiz kelmeı qalǵany úshin mektep dırektory ony 2014 jyldyń 18 shildesinde qyzmetinen bosatqan. Talasbaeva sotqa júginedi. Biraq, Taraz qalalyq sotynyń sýdıasy A. Nurlybekova 2014 jyldyń 4-jeltoqsanynda Talasbaevanyń talabyn qanaǵattandyrmaı, mektep dırektorynyń sheshimin zańdy dep tapqan.

Sodan J. Talasbaeva Taraz qalasyndaǵy D. Qonaev atyndaǵy Jambyl oblystyq balalar men jasóspirimder kitaphanasyna jumysqa kirgen. Bul jerde osy mekemeniń qyzmetkeri Mıra Rasýlovamen sottasady. 2019 jyldyń 16-qańtarynda shyqqan sot sheshiminde bylaı dep jazylǵan: «Jeke aıyptaýshy M. Rasýlova tómendegi mán-jaılarǵa súıene otyryp, sotqa qorlaǵany úshin J.Talasbaevany QK-niń 131 babynyń 1 bóligimen jaýapkershilikke tartý týraly jeke aıyptaý shaǵymymen júgingen: 22 qyrkúıek 2018 jyly saǵat 10.00 men 11.00 aralyǵynda Taraz qalasy, «LL» dámhanasyna qarama qarsy ornalasqan aıaldama janynda senbilik kezinde sottalýshy J.Talasbaeva oǵan qatysty sebepsiz bylapyt sózder aıtyp, ony qorlady». Sóıtip Taraz qalasy N2 soty quramynda tóraǵalyq etýshi sýdıa N. Daýylbaev «Rasýlova Mıra Almetovnanyń jeke aıyptaý shaǵymy boıynsha qozǵalǵan qylmystyq isi sotqa deıingi tergep-tekserý júrgizý týraly máseleni sheshý úshin Taraz qalasynyń prokýroryna jiberilsin» degen sheshim shyǵarǵan. Alaıda belgisiz sebeptermen bul is aıaǵyna deıin jetpegen.

Qolymyzǵa Jambyl oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń J. Talasbaevaǵa qatysty oblystyq ákimdikke bergen anyqtamasy tústi. Anyqtamada jazylǵan málimetterge qaraǵanda 2018 jyly J. Talasbaeva D. Qonaev atyndaǵy Jambyl oblystyq balalar men jasóspirimder kitaphanasynda jumys istep júrgen kezde osy mekemeniń dırektory G. Inkarbekovanyń ústinen birneshe márte aryzdanady. Bul aryz boıynsha oblystyq eńbek ınspeksııasy, «Nur Otan» partııasynyń oblystyq fılıaly, oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasy tekserý júrgizgen, biraq, aryzda jazylǵan mán-jaılar dálelin tappaıdy. Odan sol jyly osy kitaphananyń ujymy Talasbaevanyń ústinen aryzdanyp, onyń tarapynan ujymnyń qyzmetkerlerine qatysty dóreki sóıleý jáne ar-namysyna tıetin sózder aıtý faktileri boıynsha shara qoldanýdy ótinedi. Biraq, basqarma mundaı faktiler boıynsha tekserý júrgizý quziretine kirmeıtinin, tek sotqa aryzdaný kerektigin aıtqan.

2018 jyly Talasbaeva dırektor A. Orazqulovanyń atyna ótinish jazyp, Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasyna bólim meńgerýshisi bolyp aýysady. Bir jyldan keıin ıaǵnı, 2019 jyldyń jeltoqsan aıynda ol «Meni balalar jáne jasóspirimder kitaphanasynan kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasyna zańsyz aýystyrǵan» dep basshysy Orazqulovanyń ústinen eńbek ınspeksııasyna aryz jazady. Inspeksııa jan-jaqty tekseris júrgizgenimen aryzda jazylǵan dúnıeler dálelin tappaıdy. Endi kitaphana ujymy Talasbaevanyń ústinen oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna aryzdanyp, onyń sebepsizden sebepsiz balaǵattap, ar-namystaryna tıetinin aıtady. Basqarmadan kelgen komıssııa Talasbaevanyń minez-qulqyna baılanysty ujym múshelerinen túsiniktemeler alǵanda onyń osy mekemedegi qyzmetkerlerdiń 90 paıyzyna dóreki sóılep, ar-namystaryna tıgeni anyqtalady. Osyǵan oraı ujymda arnaıy jınalys uıymdastyrylyp, kitaphana dırektory A. Orazqulovaǵa ujymdaǵy moraldyq-psıhologııalyq ahýaldy qalpyna keltirý úshin tıisti sharalar qabyldaý usynylady. Orazqulova tıisti sharalar qabyldaıdy, biraq, ol nátıje bermeıdi.

Endi Jambyl oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasynda jumys isteıtin J. Talasbaeva 2019 jyly osy mekemeniń qyzmetkeri J-men sottasady. Naqtyraq aıtsaq, tıflologııa bóliminiń bólim meńgerýshisi J. ózin balaǵat sóz aıtyp «jezókshe» dep aıyptaǵany úshin Talasbaeva Janardy jeke basyn qorǵaý maqsatynda sotqa bergen. Sot jarty jylǵa sozylyp, ótken aptada ǵana sýdıa J. Talasbaevaǵa 50 500 teńge aıyppul salý týraly sheshim shyǵarady. Ras, sot sheshimi áli kúshine engen joq.

Osy maqala jarııalanar aldynda Janar Talasbaevanyń ózine habarlasyp, mán-jaıdy bilmek boldyq. Amandyq-saýlyqtan keıin redaksııaǵa kelgen aryz týraly aıtyp, «Jazıra Múlkibekova degendi tanısyz ba?» dep suraǵanbyz.

  • Joq... – dep qaldy alǵashynda J. Talasbaeva.
  • Birge jumys istepsizder ǵoı...
  • Oı, ol bále bizde jumys istep ketken... Sóıtip jumystan qashyp ketken.
  • Aryzda Múlkibekova sizdi aıaǵymnan shalyp qulatty, óte dóreki adam dep jazypty.
  • Joq, ol qyz jumystan ketip qalǵan. Dırektor shyǵaryp jibergen. Sonyń kesirinen dırektor jumysynan bosap ketti. Men sizge ol qyzdyń qalaı jumystan shyqqany týraly buıryqty jibereıin. Qazir karantınge baılanysty úıde otyrmyn, 4-mamyr kúni jumysqa shyǵamyn. Sol qyzdyń kesirinen 11 jyldan beri otyrǵan dırektordy jumystan shyǵaryp jiberdi. Sóıtip, ol qyz bále eken. Dırektor da sonyń kesirinen jumystan shyqtym dep qatty renjidi...

Qysqasy, Janar Talasbaevany qansha áńgimege tartsaq ta budan artyq eshteńe aıta almady.

Endi ózińiz oılap kórińizshi, Talasbaeva eńbek etken ujymnyń bári nemese ol qyzmettes bolǵan jandardyń barlyǵy  báleqor, aryzqoı, sottasqysh bolýy múmkin be? Biz árıne, Janar Talasbaevany bastan-aıaq qaralaýdan aýlaqpyz. Biz tek bolǵan jaıtty ǵana aıtyp otyrmyz. Biz emes, sot sheshimderiniń ózi kóp nárseni aıtyp otyr emes pe? Bul sot sheshimderiniń barlyǵy qolymyzda bar. Endeshe Jambyl oblysy ákimdiginiń mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasy bul iste nege solqyldaqtyq tanytyp otyr? Álde basqarma basshylary bul iste batyldyq tanytýda áldebireýlerden seskene me? Shynynda Talasbaevanyń tasasynda kim tur? Al, bul daýdan Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń habary bar ma? Múgedek jandar, bútindeı bir ujym qashanǵy sergeldeńge túsedi? Osy istiń tóreligin aıtatyn jan bar ma?

Sońǵy jańalyqtar

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Áke rýhynan qýat alǵan qaısar jan

Rýhanııat • Búgin, 11:54

Abylaıhannyń aq joly

Aımaqtar • Búgin, 10:05

Uqsas jańalyqtar