Aımaqtar • 27 Sáýir, 2020

Shymkent – baýyrmashyldyq pen dostyqtyń kıeli ordasy

86 retkórsetildi

Ortaq tarıhymyzdyń sımvolyna aınalǵan Qazaqstan halqynyń birligi kúni  Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev aıqyndaǵan beıbitshilik pen kelisimniń saltanat qurǵan kúni bolyp aıshyqtaldy. Kıeli qazaq jeri mıllıondaǵan taǵdyrlardy toǵystyrdy, pana boldy. Baýyrmashyl qazaq halqy totalıtarlyq saıasattyń salqynyn sezgen talaı janǵa qaıyrymdylyǵy men keńpeıildigin, danalyǵy men qonaqjaılyǵyn kórsetti. Qazaq halqy pash etken asqaq adamgershiliktiń, adal nıettiń, shynaıy janashyrlyqtyń arqasynda talaı ulttyń ókilderi qıyn-qystaý shaqtyń aýyrtpalyǵyn eńserdi, qazaq jerinde óndi-ósti, baqytyn tapty.

Mereke aıasyndaǵy is-sharalar patrıotızm, abyroı, ádildik, qurmet, izgilik, baýyrmashyldyq syndy asyl qasıetterdi dáripteıdi.

Álemde balamasy joq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń negizi 1995 jyly qalandy. Bıyl qurylǵanyna 25 jyl tolatyn bul konstıtýsııalyq ınstıtýt Táýelsizdik jyldaryndaǵy tolaǵaı tabystardyń bastaýynan tabylyp, ortaq taǵdyr biriktirgen Qazaqstan halqyn berekeli eńbekpen el yrysyn arttyrýǵa jumyldyryp keledi.

Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda qasıetti Ordabasy bıiginde ótken eldik jıynda Elbasy qazaqtyń tarıhy qashanda birigý tarıhy bolǵandyǵyn atap ótken edi.

Birligi jarasqan, ymyraly kún keshken, ejelden dostyqtyń tuǵyrly ordasy, búginde mıllıonnan astam turǵyndy baýyryna basqan Shymkentte Qazaqstan halqy Assambleıasy qanaty astynda 17 etnomádenı birlestik qyzmet etedi.

Jalpyulttyq birlik pen qoǵamdyq kelisim qaǵıdattaryn ornyqtyrý arqyly qazaqstandyq qoǵamnyń mádenı áralýandyǵyn qamtamasyz etý, etnos ókilderin memleket quraýshy qazaq ultynyń mańaıyna toptastyrý, etnosaralyq kelisimniń qazaqstandyq modelin ilgeriletý baǵytynda Shymkent qalalyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tarapynan byltyrǵy jyldyń júzinde barlyǵy 100-ge jýyq is-shara uıymdastyryldy. Onyń ishinde «Rojdestvo», «Maslenısa», «Slavıan jazbasy men mádenıeti kúni», «Solnal», «Chak-chak baıram», «Ofarın», «Saban toı», «Pýrım», «Qazaq dastarhany», etnostardyń tili, mádenıet jáne salt-dástúri kúnderi,  «Alǵys aıtý kúni», «Naýryz kerýen», «Ulttyq dombyra kúni», «Qazaqstan halqynyń tilderi kúni», «Halyqtyq brend», ulttyq oıyndar saıysy, «Mızam», «Shanyraq fest» etnofestıvali, «Dostyq dastarhany», «Ahysqa» túrikteriniń Qazaqstanǵa qonys aýdarǵanyna 75 jyldyǵy, etnos kásipkerleriniń kórmesi, «Birlik», «Jastar kerýeni», «Bereke basy – birlik» forýmdary men «Táýelsizdik tiregi – tatýlyq»  syndy is-sharalar ótkizildi. 

Byltyrǵy Alǵys aıtý merekesi qarsańynda merekelik aptalyq bastaý alyp, merekelik árbir kún – qaıyrymdylyq, tazalyq, kórshige izet, ustazǵa qurmet, tarıhqa taǵzym, yqylas, urpaqtar sabaqtastyǵy jáne Alǵys aıtý kúnderibolyp belgilendi. Apta boıy qalanyń barlyq aýdandarynda ótken is-sharalarǵa barlyǵy 200 myńnan astam turǵyn qamtyldy.

Kórshige izet kúni aıasynda ózbek etnosynyń ókilderi Toǵys, Maıatas, Badam, Qarabastaý, Shapyrashty, О́temis, Qyzylsý, Tassaı, Mártóbe turǵyn alaptarynyń ardagerleri men belsendileri arnaıy shaqyryp, qurmet kórsetti.

Mamyrda Shymkent qalalyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń I sessııasy «Qoǵamdyq kelisim formýlasy: birlik pen jańǵyrýǵa» taqyryby aıasynda ótti.

Qalalyq assambleıa alańynda úzdik kásipkerlerdiń 5 bıznes sheberlik dáristeri ótkizilip, joǵary oqý oryndarymen birlese 2 ǵylymı-praktıkalyq konferensııa uıymdastyryldy. Qalalyq assambleıa ǵımaratynda 40 etnos ókili memlekettik tildi  oqytý kýrstarynan ótti. Uly Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıyna oraı bastaý alǵan jalpyulttyq estafetaǵa shymkenttik 14 etnos ókili qatysty.

Qalalyq assamleıanyń bastamasymen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń is-sharalar jospary «Qazaqtaný» mádenı-aǵartýshylyq jobasymen tolyqty. Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasymen úndesip jatqan bul joba qazaq halqynyń mádenıeti men rýhanııatyn, dástúri men ulttyq tanymyn halyq arasynda keńinen tanytýdy kózdeıdi.

 Qalalyq assambleıa, qalalyq Kásipkerler palatasy jáne «Shymkent qalasynyń Azamattyq Alıansy» qaýymdastyǵy túrindegi zańdy tulǵalar birlestigi ózara yntymaqtastyq jóninde memorandýmǵa qol qoıyp, «Halyqtyq brend» jobasyn ilgeriletip, semınarlar ótkizýge, áleýmettik bastamalardy júzege asyrýdaǵy ózekti máseleler boıynsha birlesken sharalar qabyldaýǵa ýaǵdalasty.

Assambleıaǵa júktelgen negizgi mindetterdiń biri – halyq arasynda maqsatty kezdesýler ótkizip, memlekettik saıasat pen qabyldanǵan saıası sheshimderdi túsindirý jáne ilgeriletý. Bul baǵytta qalalyq assambleıa janynan aqparattyq-túsindirý toby qurylyp, onyń músheleri etnos ókilderi jınaqy turatyn shaǵynaýdandar men turǵynalaptarda 47 kezdesý ótkizdi. Memleket basshysynyń Joldaýy aıasyndaǵy mindetter boıynsha qaladaǵy 8 joǵary oqý oryndary men 28 kolledjde saıası sholý kezdesýleri  uıymdastyryldy. Top músheleri Abaı, Qarataý, Ál-Farabı, Eńbekshi aýdandary men Abaı aýdanyna qarasty Qatyn kópir, Qyzyljar, Telman, Samal-3, Saıram shaǵynaýdandary turǵyndarymen kezdesýler ótkizip, aýmaqtardaǵy ózekti máselelerdi saralady.

Bıylǵy jyly qalalyq assambleıanyń aqparattyq-túsindirý tobynyń músheleri men etnomádenı birlestikter jetekshileri qalanyń shet aýmaqtarynda ornalasqan 20-dan astam shaǵynaýdandary men turǵynalaptarynda kezdesýler ótkizip, turǵyndardyń talap-tilekterin tyńdaýdy, olardy sheshý boıynsha memlekettik organdarǵa usynymdar berýdi qolǵa aldy.

Qoǵam turaqtylyǵyn qamtamasyz etý jónindegi mindetterdi quqyq qorǵaý organdarymen birlese nátıjeli iske asyrý baǵytynda Shymkent qalalyq polısııa departamentine qarasty Qarataý, Abaı, Ál-Farabı, Eńbekshi aýdandyq jergilikti polısııa qyzmetiniń ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń qatysýymen etnosaralyq tózimdiliktiń qazaqstandyq modelin qamtamasyz etýdegi qaǵıdalar men talaptardy túsindirý jónindegi kezdesýler uıymdastyryldy.     

Qalalyq jáne aýdandyq deńgeılerde 5 Qoǵamdyq kelisim keńesteri men 5 Analar keńesteriniń quramdary jasaqtalǵan. Keńes otyrystarynda Memleket basshysynyń áleýmettik saıasat boıynsha tapsyrmalarynyń oryndalýy, turǵyn úı qurylysy, agroónerkásipte progrestik tehnologııalardy ilgeriletý, medıasııa qyzmetin júıelendirý, Arys turǵyndaryn qoldaý, medısınalyq qyzmettiń sapasy  syndy máseleler qaraldy. Keńester yqpalymen jańa áleýmettik saıasatty túsindirý baǵytynda sala mamandarymen birge 135, joǵary oqý ornynda oqıtyn sheteldik stýdenttermen 8 kezdesý ótkizildi. Olardyń jumystaryna jyl ishinde 22 myńnan astam adam qamtyldy.

Analar keńesteriniń otyrystarynda óskeleń urpaqty tárbıeleýdegi ózekti máseleler, neke buzý úderisteriniń sanyn azaıtý, jastar arasynda quqyqbuzýshylyq pen qylmystyń aldyn alý, týystyq neke faktilerin boldyrmaý máseleleri talqylanyp,  100-den astam kezdesýleri uıymdastyryldy.

Qoǵamda qaıyrymdylyqty úılestirý máselesi de assambleıa atqaratyn jumystardyń biri. Bul baǵytta Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qaıyrymdylyq is-sharalary kúntizbesine sáıkes «Sarqyt», «Sybaǵa», «Shashý», «Asar», «Qamqor», «Toqymqaǵar», «Erýlik», «Jylý», «Bata»,  «Bes jaqsy»,  «Káde»   qaıyrymdylyq aksııalary ótkizildi. Kórsetilgen kómektiń kólemi 17,5 mln. teńgeni qurady. «Mektepke jol» respýblıkalyq aksııasy sheńberinde Shymkent qalalyq etnomádenı birlestikterimen «Jylý» qaıyrymdylyq aksııasy ótkizilip, turmys jaǵdaıy tómen jáne kópbalaly otbasylardan shyqqan 140 balaǵa mektep formasy men oqý quraldary berildi. Arystaǵy oqıǵaǵa baılanysty Qazaqstan halqy Assambleıasynyń tapsyrmasymen Shymkent qalalyq jáne Túrkistan oblystyq assambleıalarynyń birlesken shtaby quryldy. Qalalyq jáne oblystyq assambleıa músheleri qaladaǵy evakýasııalyq beketterge azyq-túlik, kıim-keshek, dári-dármek jetkizip, zardap shekken azamattarǵa ystyq tamaq uıymdastyrdy, úılerdi qalpyna keltirýge qurylys materıaldaryn jetkizdi. Bul jumystarǵa elimizdiń ózge óńirlerindegi assambleıa músheleri de úles qosty. Qazaqstan halqy Assambleıasy tarapynan arystyqtarǵa kórsetilgen kómektiń jalpy quny 100 mln. teńgeden asty.

Medıasııa ınstıtýtyn damytý isi de assambleıaǵa júktelgen mańyzdy jumys baǵyttarynyń biri. Qala aýmaǵynda 4 kásibı, 51 kásibı emes medıator (qoǵamdyq medıator) tirkeýge alynǵan. Daýlardy sotqa deıingi tártippen retteýde medıasııany damytýǵa jaýapty qalalyq 6 qurylymmen (qalalyq QHA, qalalyq sot, qalalyq ádilet departamenti,  qalalyq «Kásipodaqtar ortalyǵy», qalalyq advokattar alqasy, qalalyq notarıaldyq palata) áriptestik memorandým túzildi.

Qalalyq assambleıanyń bastamasymen «Mektep medıasııasy» jobasy qolǵa alynyp, 157 pedagog-psıholog maman medıasııa kýrsynan ótkizildi. Aýdandyq Qoǵamdyq kelisim keńesteri men Analar keńesteri quramynan 250 kásibı emes medıatorlardyń biliktiligin arttyrýda 4 oqytý semınary uıymdastyryldy. Medısına qyzmetkerlerin medıasııa negizderine oqytý semınar-trenıngi uıymdastyryldy. Jalpyrespýblıkalyq Medıasııa kúni aıasynda «Medıasııa – qoǵamdyq kelisimniń ozyq úlgisi» májilisi ótkizilip, assambleıa alańynda «Ashyq esik kúni» uıymdastyryldy.

Jastardy jalpymemlekettik maqsattar men mindetterge jumyldyrýda qalalyq assambleıanyń yqpalymen «Jańǵyrý joly» respýblıkalyq jastar qozǵalysynyń qalalyq shtaby, qaladaǵy 29 kolledj janynan «Dostyq» stýdenttik klýbtary, etnomádenı birlestikter janynan jastar qanattary ashyldy. Osy uıymdardyń bastamasymen «PRodvıgaı sebıa» ózin-ózi damytý trenıngi, «Men qazaqsha sóıleımin» aksııasy, «Qazaqstan palaýy»,  «Jastar – jańǵyrýdyń jarshysy» lektorıi, «Birlik» etnoforýmy ótkizildi. «Qazaqstandaǵy jastar jyly» aıasynda Assambleıa qyzmetine turaqty qoldaý kórsetken belsendi etnos jastarynyń О́zbekstan Respýblıkasyndaǵy tarıhı oryndarǵa etnosaıahaty uıymdastyryldy.

Birligi bekem, yntymaǵy yrysty Shymqala turǵyndary beıbitshiliktiń besigi bolǵan Qazaqstanymyzdyń qýatyn arttyrýǵa, kemeldenýine eńbegin sarqa jumsap, el alǵysyna kenele beretinine senimdemin.

Barsha Otandastarymdy birlik merekesimen quttyqtaı otyryp, árbir otbasyǵa shańyraq shattyǵy men rııasyz dostyq tileımin!

 

Orynbaı Rahmanberdıev,

Shymkent qalasy QHA janyndaǵy Qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasy Bishkekte talqylandy

Rýhanııat • Búgin, 20:36

«Adal bilim» jobalyq keńsesi quryldy

Qazaqstan • Búgin, 19:47

Baspanaly bolý múmkindikteri aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 18:15

Alakól jaǵalaýy abattandyrylyp jatyr 

Aımaqtar • Búgin, 17:44

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Uqsas jańalyqtar