28 Sáýir, 2020

Shyǵys Qazaqstan: Marqakól qoryǵynda qandaı ańdar kóbeıdi?

1051 retkórsetildi

Al qys kezinde tuıaqtylar qaıda bolsa, jyrtqyshtar da sonda.

Naýryz aıynyń sońynda Marqakól memlekettik tabıǵı qoryǵynda qysqy ań-qus sanaǵy júrgizildi. Naýryz kóktemniń aıy sanalǵanymen Altaıda bul mezgilde qar kóbesi sógile qoımaıdy.

a

Aq ulpanyń qalyńdyǵy qoryqtyń keıbir aýmaqtarynda bir metrden asyp, eki metrge, aıaz 40 gradýsqa jetip jyǵylypty.

p

Tabıǵat janashyrlary osyǵan qaramastan aldyn ala josparlanǵan sanaq jumystaryn toqtatpaıdy.

ý

«Qysqy sanaq aqpan jáne naýryz aılarynda negizinen Marqakól kóliniń mańynda júrgizildi.

s

Bul mezgilde keıbir ańdar ýaqytsha qar az túsetin aýmaqtarǵa ketip qalady. Tuıaqtylar Qara Qaba, Arasan Qaba ózenderiniń tómengi aǵystary men Shanaǵaty jazyǵynda bolady. Biz ol jaqta maral, bulan men sibir elikteriniń tólderin órgize bastaǵanyn baıqadyq. Sol sebepti qys kezinde kól mańynda olardyń erkegi ǵana qalady, negizinen Azýtaý jotasynda júredi. Al qys kezinde tuıaqtylar qaıda bolsa, jyrtqyshtar da sonda. Qoryq aýmaǵynda qys basynda qasqyr kóp bolady. Qar qalyńdaıtyn jeltoqsan aıynda olar top-tobymen Shanaǵaty qazanshuńqyrynyń tómengi jaǵyna ketedi de, naýryzdyń sońynda qaıta keledi.

si

Ádette sileýsin de kúzdiń sońǵy aılarynda Qara Qaba, Arasan Qaba ózenderiniń tómengi aǵystaryna túsedi de, park aýmaǵyna kókjaldarmen birdeı ýaqytta oralady. Bıylǵy qysqy sanaq maýsymynda Marqakól kóliniń jaǵasynda quný, bulǵyn, kúzen, ásirese qoıandardyń sanynyń kóbeıgeni baıqaldy.

qu

Tutasa ósken shyrshaly aýmaqtardy meken etetin qunýlar sońǵy jyldary kóp kezdespeı ketip edi, osy joly olardyń izderin kórip, sanynyń artqanyn ańǵardyq. Al qara kúzender bıylǵy maýsymda óziniń tirshilik etý aıasyn keńeıtip, kól jaǵalaýyna jaqyndapty. Qaljyr ózeniniń tómengi aǵystaryn mekendeıtin kámshatty ótken jyly Orta (jergilikti jurt 71 kvartal ataıdy) ózeniniń jaǵasynan kórdik. Qoryta aıtqanda, sanaq barysyndaǵy derekter bulǵynnyń, túlkiniń, sileýsinniń jáne qunýdyń sanynyń kóbeıgenin kórsetti. Bul óz kezeginde kól jaǵasyndaǵy qaıyń, shyrsha jáne balqaraǵaı aǵashtarynda júretin qustardyń keıbir túriniń, ásirese, shil, kekilik, buldyryq pen shyrsha torǵaıdyń sanyna áser etetinin de esten shyǵarmaǵan jón. Sóz oraıy kelgende aıta keteıin, bul jaqqa qar qalyń túsetindikten ári eldi mekenderden shalǵaıda ornalasqandyqtan brakonerler múlde kelmeıdi deýge bolady» deıdi qoryqtyń ekolog-ınspektory Eldar Baıyrqanov.

ıa

 

Elimizdegi eń ásem jerlerdiń biri Marqakóldegi ań-qustardyń sany da keıbir oqyrmandarymyzdy qyzyqtyratyny anyq.

y

Sońǵy sanaq derekterine súıensek, qoryq aýmaǵynda 50 bulan, 39 buǵy-maral, 35 sibir eligi, 44 qasqyr, 59 túlki, 32 quný, 40 sileýsin, 800 aq qoıan, 119 Amerıka kúzeni, 125 aqqalaq, 96 aq kis, 150 bulǵyn, 174 tıin, 27 kámshat, 70 kúzen, 89 sarǵysh kúzen, 173 shil, 94 qur, 460 buldyryq, 203 aq kekilik bar. Qoryq usynǵan sońǵy tórt jyldyń kestesine qarap, bul ań-qustardyń ishinde buǵy-maral, sibir eligi, aqqalaq, tıin, sarǵysh kúzen, shil men buldyryq sany birtindep azaıyp bara jatqanyn da ańǵardyq.

 Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Kúrshim aýdany

Sýretterdi usynǵan – qoryqtyń ekology Ǵabdýl MAÝYTQANOV

Saıttaǵy negizgi sýretti túsirgen - Mereı QAINAROV

Sońǵy jańalyqtar

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Aýylda sport kesheni salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:28

QHL qyrkúıekte bastalady

Sport • Búgin, 08:09

Resmı shara bir jylǵa shegerildi

Sport • Búgin, 08:04

Stadıonǵa barýǵa ruqsat

Sport • Búgin, 07:45

Dala folklorynyń antologııasy

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Jyr-dastandar – jańa formatta

О́ner • Búgin, 07:20

Sýret. О́zgeris. Qubylys

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Baqyttyń berik bosaǵasy

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Jańatastyq jas sheberler

Aımaqtar • Búgin, 07:09

Júıeli jumys jeńiske jetkizedi

Aımaqtar • Búgin, 07:08

Iz qaldyrǵan iri tulǵa

Qoǵam • Búgin, 07:06

Qosaevtar áýletiniń qasireti

Rýhanııat • Búgin, 06:56

Ǵasyr zulmaty

Qoǵam • Búgin, 06:55

Uqsas jańalyqtar