Ekonomıka • 28 Sáýir, 2020

Iri kásiporyndardyń ekonomıkalyq jaǵdaıy baqylaýǵa alynady

51 retkórsetildi

Al sarapshylar ShOB-tyń ekonomıkalyq jaǵdaıy da memlekettik deńgeıde baqylaýǵa alýy kerektigin aıtyp otyr. Sebebi úkimettiń jeńildetilgen nesıesiniń ózi ShOB úshin aýyr bolyp tur.

Sebebi  keshe Ulttyq ekonomıka mınıstrligi jedel baqylaý úshin júıe qurýshy kásiporyndardyń tizilimin daıyndaýda. «Bul jumys «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń tıisti komıtetterimen jáne bıznes-qaýymdastyqtarmen birlesip júrgizilýde» dep habarlaıdy mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.   «Tirkeýdi qalyptastyrý jumystary jalǵasýda. Bıznes-qaýymdastyqpen jáne salalyq mınıstrliktermen egjeı-tegjeıli talqylaýdan keıin aldyn-ala tizilim jasalyp, Ekonomıkany modernızasııalaý jónindegi memlekettik komıssııanyń bekitýine usynylady»,  delingen habarlamada.

Jumys birneshe kezeńnen turady. Tizimniń negizgi maqsaty – qosymsha turaqty esep berý negizinde iri kásiporyndardyń (jumyspen qamtý, salyq bazasy, satý máseleleri jáne t.b.) ekonomıkalyq jaǵdaıyn baqylaý.  «Monıtorıng nátıjeleri boıynsha, qajet bolǵan jaǵdaıda, salalyq memlekettik organdardyń maqsatty qoldaý sharalary jáne kásiporyndardyń mindettemelerine qarsy turý (jumyspen qamtýdy saqtaý) boıynsha usynystary qaralady»,  dep habarlady mınıstrlik.

Tótenshe jaǵdaı kezinde azamattar men bıznesti qoldaýǵa baǵyttalǵan qarajattyń kólemi shamamen 6 trln teńgeni qurady.

Osy rette sarapshylar ShOB-tyń da jaǵdaıy baqylaýǵa alynýy kerektigin aıtyp jatyr. 2020 jyldyń 1 sáýirine deıingi jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda belsendi jumys istep  turǵan ShOB qatary 25 paıyzǵa deıin azaıdy degen pikir kesheden beri aıtylyp jatyr.  

Naýryzda  jumysyn ýaqytsha toqtatqan ShOB 29,5% -ǵa azaıdy.Buǵan deıin mundaı jaǵdaı 2015-2019 jyldary  baıqalǵan bolatyn. Al 2020 jyldyń basynda shaǵyn jáne orta bıznes segmentindegi belsendi kompanııalar sany jylyna 1,5% ósip, 165,5 myńǵa jetken bolatyn. Salystyrý úshin: 2019 jyldyń naýryzynda saladaǵy jyldyq ósim birden 12,6% qurady. Demek ShOB 2015-2016 jyldardaǵy qıynshylyqtan 2018 jyly ǵana es jıdy. 

Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov  Úkimet nege 361 kásiporyndy qoldaýǵa sheshim qabyldaǵany bızneske túsiniksiz ekenin aıtady.  Qandaı prınsıp boıynsha olardyń memleket quraýshy kompanııalar dep jikteletini de túsiniksiz.  Shaǵyn jáne orta bızneske olardyń qyzmetine baılanysty jeńildikter berildi. Búgingi tańda jalpy alǵanda Qazaqstanda 1,3 mıllıonǵa jýyq belsendi kásipkerler bar. Onyń tek 361-ine ǵana járdemaqy beriledi. «Kásipkerlerdiń kópshiligi bort syrtynda qalatyny belgili.  Bul jaǵdaıda, úlken ókinishke oraı, eshqandaı qoǵamdyq talqylaý bolǵan joq. Ashýlanýdyń sebebi osy» deıdi ol.

Sondaı-aq Rýstam Júrsinov  kásipkerlerdiń múlik salyǵyn tóleýden bosatýǵa qatysty kóptegen suraqtary bar ekenin,   Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylovqa eki ret hat jiberilgenin aıtty. «Tek iri saýda ortalyqtary, sport jáne mádenı nysandar múlik salyǵyn tóleýden bosatyldy. Biz bul úshin rahmet aıtamyz. Alaıda, basqa kategorııanyń múddeleri eskerilmeıdi. Klıentteri shaǵyn jáne orta bıznes bolyp tabylatyn, óz kezeginde jaldaý aqysyn azaıtýdy suraıtyn shaǵyn páter ıeleri qıyn jaǵdaıda boldy. Árıne, páter ıeleri bul múmkin emes. Sebebi  olar múlik salyǵynan bosatylmaǵan. Olar kommýnaldyq tólemder boıynsha «demalysty» alǵan joq» deıdi» deıdi ol.

Ýákildiń túsindirýi boıynsha bızneske eń aldymen paıyzy tómen nesıe kerek, Bul qarjy jaǵdaıyn, eńsesin  túzep alǵansha kerek. Al úkimettiń jeńildetilgen nesıelik baǵdarlamasynyń sharty kez kelgen ShOB-tyń qolaıyna týra kele bermeıdi. Sebebi kommersııalyq bankterdiń talaby men sharty bıznes úshin tym aýyr. Bul synaqtan ekiniń biri óte bermeıdi. 

Al qarjyger úkimettiń ekonomıka túzeýshi kompanııalar dep ala-bóten erekshelenýi 2008-2009 dy eske túsiretinin aıtady. Esterińizde bolsa, Ulttyq bank pen úkimet  ekonomıka túzeýshi bankter dep tańdaýly tórt bankti qosymsha qarjylandyrǵan.

«Menińshe, biz  osy joly da ekonomıka túzeýshi dep kompanııalardy iriktep alyp, sol saıasatty qaıtalap otyrmyz. Iri kompanııalardyń qarjylyq kapıtaly daǵdarysqa tótep berýge jetedi. Biz qysyltaıań kezde ShOB-ty jel ótine qaldyrýǵa bolmaıdy. Olar jeńildetilgen nesıe talaptaryna da tótep bere almaıdy. Salalyq bankterdiń qanshalyqty qajet ekenin qazir sezip otyrmyz. ShOB daǵdarystan aman qalý úshin, esin jıyp alý úshin arzan nesıe kerek. Jáne ol nesıe keminde 1 nemese 2 jyl nesıelik demalyspen kerek. Bul ShOB-ke bıznesin jolǵa qoıyp alýyna múmkindik beredi» deıdi Erlan Ibragım.

E. Ibragımniń paıymdaýynsha, damyǵan elderde IJО́-niń 40 paıyzy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesinde. Al bizde ShOB-tyń úlesi 4 paıyzǵa da jetpeıdi. Bul memlekettiń ShOB-qa degen kózqarasynyń qandaı ekenin kórsetip tur. Eger, biz daǵdarys kezde ShOB-tyń áleýetin álsiretip alsaq, halyqtyń jaaǵdaıy qıyndaıdy. 

«Ǵalamdyq epıdemııa pandemııaǵa aınalyp, eki ókpeden qysqan kezde qarapaıym zattar ekonomıkasy baǵdarlamasynyń qajet jáne der kezinde ekeni moıyndaldy. Endigi baǵyt – soǵan beıimdelý  kerek. Bul qarapaıym maskiden bastap, qonaq úılerde qonaqtarǵa usynylatyn  tósek-japqysh, súlgi, halat, bir rettik aıaq kıimge deıin qamtıdy. Qarapaıym halyqtyń kúndelikti ómirde qoldanatyn zattaryn  shyǵarýdy osy baǵdarlama arqyly ShOB-tyń enshisine berý kerek. Biz ulttyq ekonomıkany qarapaıym kúndelikti ómirde qoldanytyn jáne qajettiligimizdi óteıtin zattardy shyǵarýdan bastaımyz. Osyny ShOB-qa senip tapsyryp, arzan nesıemin qamtamasyz etý kerek. ShOB memleketten qaıtarymsyz qarjy ber demeıdi, tek qolymyzǵa qarmaq ber dep otyr. Ol qarmaq – arzan nesıe» deıdi Erlan Ibragım.         

Sońǵy jańalyqtar

Portret (Úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 08:51

Ár adam – jerdiń tutynýshysy

Ekologııa • Búgin, 08:48

Osyndaı elim bar!

Pikir • Búgin, 08:42

Ár eldiń óz damý joly bolady

Saıasat • Búgin, 08:40

Baılamy bekem bátýaly sóz

Saıasat • Búgin, 08:37

Keı óńirde vırýs órshı tústi

Koronavırýs • Búgin, 08:24

StopMusor ekologııalyq jobasy bastalady

Ekologııa • Búgin, 08:22

Toıymsyzdyq – tas joldyń sory

Qoǵam • Búgin, 08:14

«Meniń Týym» aksııasy ótti

Aımaqtar • Búgin, 08:09

Elimizdiń basty qundylyqtary

Saıasat • Búgin, 08:06

Sharalar qatań saqtalýy tıis

Tennıs • Búgin, 08:04

«Barys» – úzdikter qatarynda

Hokkeı • Búgin, 08:03

Ushty, ushty, shatyr ushty!..

Qoǵam • Búgin, 07:56

Yntymaqtastyq yrysymyzdy eseleıdi

Pikir • Búgin, 07:45

Almatyda aqyn kóp...

Ádebıet • Búgin, 07:44

«Aqbilek». Jan jarasy...

Ádebıet • Búgin, 07:42

Shuǵyla-nurdy betke alyp...

Rýhanııat • Búgin, 07:38

Abaıǵa arnalǵan músháıra

Abaı • Búgin, 07:36

Jalǵyz kompanııa Alataýdy ıgere ala ma?

Ekonomıka • Búgin, 07:28

Tarıh tarazysyndaǵy tórt jaıt

Tarıh • Búgin, 07:15

Salǵyrttyq san soqtyrmasyn

Qoǵam • Búgin, 07:10

Kósh basynda – Meıvezer

Kásipqoı boks • Búgin, 07:10

Eldik nyshandar tarıhy

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar