Ekonomıka • 29 Sáýir, 2020

«KEGOC» qysqy emtıhannan súringen joq

161 retkórsetildi

Árbir salanyń ózine tán kúrdeli, ári eń jaýapty kezeńderi bolatyny belgili. Ener­ge­tık­ter úshin bul kezeń – kúzgi-qysqy ýaqyt. Osy mezgilde elektr energııasyn tu­tyný­dyń eń joǵarǵy deńgeıi kórinis tabady. Munyń syrtynda, tabıǵattyń qatal syn­­­dary taǵy bar. Aıaz, qar jáne úskirik boran, daýyl jıileıdi. «KEGOC» AQ-nyń 2019-2020 jylǵy kúzgi-qysqy kezeńdi qalaı ótkergeni týraly kompanııanyń О́­n­­di­ris jónindegi basqarýshy dırektory Baqythan JAZYQBAEV áńgimeleıdi.

– Kúzgi-qysqy kezeń, shyn máninde, energetıkter úshin, sonyń ishinde, bizdiń kompanııa úshin óte jaýapty kezeń. Kezekti maýsymǵa daıyndyqty kóktemde, ıaǵnı kún jylynǵan sátten bastaıtynymyz kezdeısoq emes.

Aldymen, maýsymdyq jumystardyń kólemi túsinikti bolýy úshin kompanııanyń negiz­gi aktıvteri týraly qysqasha aıtyp ótkenim jón bolar. «KEGOC» AQ-nyń ıeliginde 220-1150 kV kerneýli, jalpy uzyndyǵy 26 myń shaqyrymnan astam áýe elektr jetkizý jelileri (ÁJ) jáne jalpy qýaty 36 GVA bolatyn 80 qosalqy elektr stansasy bar.

Jeliler men energııa nysandarynyń kúzgi-qysqy kezeńnen tabysty ótýi úshin daıyndyq kezinde «KEGOC» AQ elektr jetkizý jelilerinde de, qosalqy stansalarynda da aýqymdy túrde jóndeý-paıdalaný jumystary júzege asyrylady.

Jalpy alǵanda, «KEGOS» AQ elektr jelilerin 2019-2020 jylǵy kúzgi-qysqy kezeńge daıyndaý barysynda 106 áýelik elektr jetkizý jelileri, 41 birlik qosalqy stansa jabdyǵy, 353 birlik avtokólik, 113 ǵımarat pen qurylys nysandary jóndeldi. Iаǵnı ortasha arıfmetıkalyq kórsetkishti shyǵarsaq, bul – aktıvterimizdiń shamamen 30 paıyzy. Jalpy alǵanda, 2019 jyly osy jumystarǵa jumsalǵan shyǵystar 1,7 mlrd teńge shamasynda. Sonymen qatar óndiristik jabdyqtar, jóndeýge qajet materıaldar jáne qosalqy bólshekterdiń apattyq qory tolyqtyryldy, transformator maıy men janar-jaǵarmaı qory qajetti mólsherde jınaqtaldy.

Bul baǵyttaǵy jumys kólemi óte aýqym­dy dep aıtýǵa tolyq negiz bar.  2019 jyly barlyq jóndeý jumystary josparǵa saı ýaqtyly, tolyq kólemde, sapaly oryndaldy. Osy jumystar arqyly barlyq elektr jeli kesheni bıylǵy kúzgi-qysqy kezeńnen súrinbeı ótti.

Munyń bári «KEGOS» AQ jáne elimizdiń barlyq aımaqtaryndaǵy kompanııa (9) fılıaldaryndaǵy kásibı mamandardyń tynymsyz eńbeginiń jemisi. Eń bastysy, mamandarymyz elimizdegi barlyq kásiporyndar men halyqty elektr energııamen turaqty qamtý – kompanııanyń elektr jelileri men qosalqy stansalarynyń jaǵdaıyna tikeleı baılanysty ekenin jaqsy túsinedi.

Osy arada bir mysal keltireıin. Aıtalyq negizgi elektr energııasyn óndirý kózderiniń (elektr stansalary) respýblıkamyzdyń soltústiginde shoǵyrlanýy, al elimizdiń ońtústik bóliginde elektr energııasyn tutynýdyń kólemi aıtarlyqtaı bolsa da, jergilikti jerde elektr qýatyn óndirý kóleminiń jetkilikti bolmaýy saldarynan osy aımaqta energııa tapshylyǵynyń oryn alýy, bul tarıhı qalyptasqan jaıt. Bul másele elektr energııasyn soltústiktegi kózderden Qazaqstannyń ońtústigine «Soltústik – Ońtústik» jáne «Soltústik – Shyǵys – Ońtústik» tranzıtteriniń, ıaǵnı 500 kV kerneýli áýelik elektr jetkizý jelileri arqyly tasymaldaýmen sheshimin taýyp otyr. Sol sebepti de Qazaqstannyń ońtústik óńirin energııamen qamtamasyz etý – bizdiń atalǵan tranzıttik jelilerdi kúzgi-qysqy maýsymǵa sapaly daıyndaýymyzǵa tikeleı baılanysty ekenin jaqsy túsinemiz.

– Kúzgi-qysqy kezeńge daıyndyq sapasy qalaı anyqtalady?

– Jóndeý jáne aldyn alý  jumystary tolyq aıaqtalǵan soń, kompanııaǵa kúzgi-qysqy kezeńnen ótýge daıyndyq pasporty beriledi. Ony Energetıka mınıstrligine qarasty Atomdyq jáne energetıkalyq qadaǵalaý komıteti tapsyrady.

Iаǵnı atalǵan komıtet tarapynan quryl­ǵan komıssııa bizdiń kompanııamyzǵa tıesili negizgi jáne qosalqy jabdyqtardyń, ǵı­ma­rattar men qurylystardyń, elektr jeli­leriniń tehnıkalyq jaı-kúıi týraly kýá­lan­dyratyn qujattardy, sonyń ishinde biz­diń aktıvterimizdiń tehnıkalyq jaǵdaıy  týra­ly saraptamalyq uıymnyń jasaǵan qory­tyndysyn zerttep, taldaıdy.

Máselen, ótken jyly kúzgi-qysqy kezeńge daıyndyq pasportyn «KEGOC» AQ 17 qazanda alǵan bolatyn.

Jalpy, kompanııa bıylǵy kúrdeli maýsymdyq kezeńin tabysty ótkerdi dep aıtýǵa bolady. Sonymen qatar maýsymdyq kezeńde «KEGOC» AQ, Júıelik operator retinde Qazaqstannyń birtutas elektr energetıkalyq júıesiniń (BEJ) senimdi ári turaqty jumysyn qamtamasyz etti, res­pýblıkanyń elektr energetıkalyq nary­ǵyn­da júıelik qyzmetter kórsetti jáne shektes memleketterdiń energııa júıe­lerimen qatarlas jumys rejimderiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý barysynda birlesken qyzmetter atqardy.

Kúzgi-qysqy kezeńniń qorytyndylary negizinde  elektr júktemesiniń  eń joǵary kórsetkishi 2019 jyldyń qarasha aıynda tirkelip,  15182 MVt-qa jetti. Bul kezeńde Qazaqstan BEJ-i elektr stansalarynyń generasııasy 14881 MVt shamasynda boldy.

Qazaqstan boıynsha elektr energııasyn tutyný kólemi ótken jylǵy kórset­kishtermen salystyrǵanda 1,9 paıyzǵa artqan, ıaǵnı 2019 jyly 105,2 mlrd kVtsaǵ qurady. Elektr energııasyn óndirý 106 mlrd kVtsaǵ, bul ótken jylǵy kórsetkishten 0,7%-ǵa tómen.

– Qys maýsymy kezinde apattyq nemese tótenshe jaǵdaılar tirkeldi me?

– Tehnıkalyq qural-jabdyqtardyń, ne bolmasa adamı sebepterden aıtarlyqtaı apattar oryn alǵan joq.

Alaıda ótken maýsymdyq kezeńde aýa raıynyń kúrt ózgerýinen «KEGOC» AQ áýe jelilerinde eki apattyq jaǵdaı tirkeldi. 2020 jylǵy 9 aqpanda, Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda jaýǵan jańbyr men qatty naızaǵaı jáne sekýndyna 35 metr­ge deıin soqqan daýyldan birqatar áýe jeli­leri ajyratyldy. Sóıtip Almaty, Jambyl, Qyzylorda jáne Túrkistan oblys­tary tutynýshylarynyń bir bóligi qysqa merzimge jaryqsyz qaldy.

Dál osyndaı jaǵdaı 2020 jylǵy 7 sáýir­­de Qostanaı jáne Aqmola oblystaryn­da qaıtalandy. Sekýndyna 40 metrge deıin jetetin qatty borannan, «KEGOC» AQ-nyń 500 kV jáne 220 kV áýe jelileri ajyratyldy. Sol óńirdegi joǵary voltty jeliler jalǵanǵan 40 tireýdi  jeldiń julyp áketýi, symdardyń jaramsyz bolyp, úzilýi daýyldyń qandaı  qarqynda bolǵanyn kórsetse kerek. Sonyń saldarynan Qostanaı oblysynyń kóptegen tutynýshylary jaryqsyz qaldy.

Eki apattyq jaǵdaıda da kompanııa qyzmetkerleri jedel ári shuǵyl qımyl-áreketke kiristi. Bir táýliktiń ishinde elektr­men jabdyqtaý qyzmeti qalpyna kel­tirilgenin erekshe atap ótken jón. 

Aqpan aıynda «KEGOC» AQ maman­darynyń kásibı bilik qyzmetteri jáne olardyń shektes memleketterdiń energııa júıelerimen birlesken jedel jumystary elimizdiń ońtústigin elektrmen jabdyqtaýdy tolyq toqtatýǵa jol bermedi.

Sáýirdegi jaǵdaıǵa keletin bolsaq, bir táýliktiń ishinde alty jerden ajyratylǵan 500 kV elektr jetkizý jelisiniń ekeýiniń jáne segiz jerden ajyratylǵan 220 kV jelisiniń altaýynyń jumysyn qalpyna keltirdik. Qysqa ýaqyt aralyǵynda 220 kV «Sokol – Zarechnaıa – Ortalyq – Qostanaı» ÁJ tranzıti qalpyna keltirildi. Elektr energııasyn «KEGOC» AQ jelileri arqyly jetkizý boıynsha barlyq shekteýler alynyp tastaldy jáne Qostanaı qalasyn elektrmen jabdyqtaýdy tolyqtaı qalpyna keltirý týraly buıryq berildi. 

Kompanııa apat saldarlaryn joıý úshin jedel túrde barlyq qajetti resýrstaryn jumyldyrdy. Osylaısha, qalpyna keltirý jumystary úshin fılıaldardan – Qostanaı, Aqmola, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblys­tarynan 15 apattyq-qalpyna keltirý brıgadalary shuǵyl jumysqa kiristi, mamandar ózderine júktelgen mindetterdi sátti atqaryp shyqty jáne jóndeý jumystaryn qysqa ýaqyt aralyǵynda aıaqtady.

Jalpy alǵanda, ótken kúzgi-qysqy kezeń­niń nátıjelerin túıindeıtin bolsaq, maý­­symdy tabysty aıaqtadyq deýge ábden bolady. Buǵan kún jylynǵan sátten júr­giziletin aýqymdy júıelik jumys­tar­dyn nátıjesinde qol jetkizip otyrmyz. Bıyl sáýir aıynyń ortasynan áýe jelileri men energııa nysandaryn aldaǵy 2020-2021 jylǵy kúzgi-qysqy kezeńine daıyndaýdy bastap ta kettik. Aldaǵy maýsymda biz tutynýshylardy elektr energııasymen turaqty qamtamasyz etemiz dep senimmen aıta alamyn.

 

Áńgimelesken

Dýman Anash,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Zańdy qaıta qaraý kerek

Saıasat • Búgin, 07:48

Ádilettilik jolymen

Pikir • Búgin, 07:46

Mańyzdy sheshim

Pikir • Búgin, 07:43

Táýelsizdik – eń qymbat qundylyq

Saıasat • Búgin, 07:37

Keleshegin kóre biletin el

Pikir • Búgin, 07:30

Olqylyqtardyń ornyn toltyrýǵa serpin beredi

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Úńgir (úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 07:17

«Oqyǵan azamattyń» derti...

Ádebıet • Búgin, 07:15

Zulmattyń zardaby aýyr tıdi

Tarıh • Búgin, 07:10

Tarıhtyń taǵylymyna taǵzym

Tarıh • Búgin, 07:07

Endi sol zulmattar qaıtalanbasyn!

Pikir • Búgin, 07:00

Tramp býnkerge tyǵyldy

Álem • Búgin, 06:57

Temirtaýda qazaq baspasózi joq

Qoǵam • Búgin, 06:54

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 06:52

Qazaqtyń qadirli edi qarııasy

Rýhanııat • Búgin, 06:50

Syrdaǵy eginniń sýsyz qalý qaýpi bar

Ekologııa • Búgin, 06:48

Eriktiler balalardy quttyqtady

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar