Aımaqtar • 30 Sáýir, 2020

Alashty ulyqtaǵan Aqsaı

174 retkórsetildi

Batys Qazaqstan oblysynda Aqsaı atty óndiristi qala bar. Qazynaly Qarashyǵanaq ornalasqan Bórli aýdanynyń ortalyǵy. Sońǵy jyldary Aqsaı qalasynyń qazaqy bet-beınesi qalyptasyp, erekshe kórkeıip keledi.

Keńes kezinde qalyptas­qan qaǵıda – qalalyq bolǵan kez kelgen adam ultyna qara­­mastan tili orys, dili keńes­tik topqa aınalýy tıis edi. Ási­­rese qazaqylyqtyń ıisi qa­la­­larǵa jolamaǵany ras. Batys Qazaqstan obly­syn­da­ǵy jaǵdaı osyndaı bolatyn.

Táýelsizdik qazaq qala­la­ryn jańasha túletti. Kóp qa­­bat­ty úılerdiń qabyr­ǵa­sy­­nan qazaqy oıýdy kór­gende, mekeme-uıym­dar­dyń, dúken-dám­hanalardyń mań­daı­sha­lary­­nan ulttyq ataýlar­dy kór­gen­de kóz qýanady. Osyn­daı oń ózgeris biz sóz etip otyr­­­ǵan Aqsaı qalasynda da bar.

О́tken jyldyń sońyn­da Bórli aýdandyq onomas­tı­kalyq komıssııasynyń qorytyndysymen Aqsaı qalasyndaǵy 25 kósheniń ataýy ózgertildi. Atap aıt­saq, burynǵy Sovetskaıa kóshesi – Ál-Farabı, Ýtvın­skaıa – Muhtar Áýezov, Pervomaı­skaıa – Ju­ban Moldaǵalıev, Komsomol­skaıa – Talǵat Bı­geldınov, Oktıabrskaıa – Hıýaz Dos­panova, Lıneınaıa – Jibek joly, Proletarskaıa – Jeltoqsan, Vahtovaıa – Bek­zat Sattarhanov, Zavod­skaıa kóshesi – Ja­ıyq, Be­zym­ıannyı pereýlok – О́rken, Ovrajnaıa kóshesi – Bereke, Rabochaıa – Zerde, Kooperatıvnaıa – Q.Shákenov, Sadovaıa – I.Vashýk, Týpıkovaıa – Kók­jıek, Shkolnyı pereýlok – Baldyrǵan, Chıngırlaýskaıa – Shyńǵyrlaý, 8 marta – 8 naý­­ryz, Zapadnaıa kóshesi – Batys, Vostochnaıa – Shyǵys, Sent­ralnaıa – Ortalyq, Molo­dejnaıa – Jastar, Severnaıa – Soltústik, Trýdovaıa kóshesi – Eńbekshi, Iýjnaıa – Ońtústik kóshe atandy.

1

Árıne bul kóshelerdiń keńestik ataýyn ózgertý máse­lesi turǵyndar jınaly­synda, qoǵamdyq keńes oty­rysynda qaraldy. Kóp­shilik qoldap, ara-tura qarsylyq ta kezdesti. Sońǵy­larynyń ýáji: «Kóshe ataýlaryn ózgertýge qatysty shyǵyndardy kim óteıdi, bıýdjet qarajaty jum­sala ma?» degen másele edi.

2020 jyldyń basynda ótken qoǵamdyq keńes otyrysynda Bórli aýdandyq qoǵam­dyq keńestiń múshesi, ká­sipker Baqytjan Ǵadel­shıev kóshe ataýlaryn ózger­týge ketetin shyǵyndy óz moı­nyna alatynyn aıtty. Sóı­tip bul másele de sheshildi.

Osy karantın kúnderi kásipker ýádesinde turyp, ózgertilgen kóshe ataýlary jazylǵan anshlagtardy ilýdi bastap ketipti. Baqytjan Meńdigereıuly buǵan deıin de týǵan qalasyna qamqor­lyq kórsetip júrgen azamat. 2019 jyly ol basshylyq etetin «Aqsaısnabkon­trakt» mekemesi «Rýhanı jań­ǵy­rý» baǵdarlamasy aıasynda Aqsaı qalasyndaǵy №5 mektep aýlasynda 1,5 ga alma baǵyn otyrǵyzǵan bola­tyn. Dál osy joba úshin 5 mln teńge qaıyrymdylyq qar­jy jumsalǵan eken.

3

Aıtpaqshy 2018 jyly Aqsaı qalasynyń Aral­tal shaǵyn aýdanynda Alash qozǵalysynyń 100 jyl­­­dy­ǵyna oraı bir sho­ǵyr kóshe paıda bolǵan edi. Ke­­nish aýmaǵynan kóshi­ril­gen Berezovka aýyly tur­ǵyn­­daryna arnaıy salyn­ǵan shaǵyn aýdannyń sý ja­ńa kóshelerine «Alash Orda», «Aıqap», «Uran», Álı­han Bókeıhan, Ahmet Baı­tur­synuly, Mirjaqyp Dýlat­uly, Mustafa Shoqaı, Jahansha Dosmuhameduly, Halel Dosmuhameduly ataýlary berildi. Mundaǵy «Aıqap» – 1911-1915 jyldary shyqqan tuńǵysh qazaq jýr­naly bolsa, «Uran» gazeti – 1917-1918 jyldary Bókeı Or­dasynda shyǵyp, Alash qozǵalysyn, qazaq avtonomııasyn qolda­ǵan basylym bolatyn. Mine, Alash qaırat­kerlerin, ulttyq tarıhty qasterlegen Aqsaı qalasy taǵy da túlep, keńestik ıdeologııa qaldyǵynan quty­lyp, jańa­ryp jatyr. Qýanysh uzaǵynan bolsyn deımiz!

 

Batys Qazaqstan oblysy

3

 3

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasy Bishkekte talqylandy

Rýhanııat • Búgin, 20:36

«Adal bilim» jobalyq keńsesi quryldy

Qazaqstan • Búgin, 19:47

Baspanaly bolý múmkindikteri aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 18:15

Alakól jaǵalaýy abattandyrylyp jatyr 

Aımaqtar • Búgin, 17:44

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Uqsas jańalyqtar