19 Qyrkúıek, 2013

Sholaqsaıda qaýyrt shaq

371 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Dala altyn kúz kelgende burynǵydan da sulýlana túse­tin sekildi. Muny Sholaqsaı aýy­lyndaǵylardyń barlyǵy da baıqaıdy. Torǵaı oıpatynyń eteginde jatqandyqtan Sholaq­saı­da oblystyń soltústik aýdandaryna qaraǵanda qardyń kóbesi erte sógilip, topyraq erte jylı bastaıdy, jańbyr jaýsa topyraq erte keýip ketedi. Sondyqtan, dán ýaqytyly egilmese nemese pisken egin ýaqytyly orylmasa aramshóp bıdaıǵa boı ber­meı qaýlaıdy. Kúzdiń ár sholaq­saılyq úshin ádemiligi nede?

Altyn kúz dastarqanyna nan men tuz orap árkimniń aldynan shyqqan ana tárizdi eken ǵoı.

Dala altyn kúz kelgende burynǵydan da sulýlana túse­tin sekildi. Muny Sholaqsaı aýy­lyndaǵylardyń barlyǵy da baıqaıdy. Torǵaı oıpatynyń eteginde jatqandyqtan Sholaq­saı­da oblystyń soltústik aýdandaryna qaraǵanda qardyń kóbesi erte sógilip, topyraq erte jylı bastaıdy, jańbyr jaýsa topyraq erte keýip ketedi. Sondyqtan, dán ýaqytyly egilmese nemese pisken egin ýaqytyly orylmasa aramshóp bıdaıǵa boı ber­meı qaýlaıdy. Kúzdiń ár sholaq­saılyq úshin ádemiligi nede?

Altyn kúz dastarqanyna nan men tuz orap árkimniń aldynan shyqqan ana tárizdi eken ǵoı.Dıqan da, mehanızator da, malshy da, úlken de, kishi de kúzben birge eginniń piskenin, maldyń semirgenin, qysqasy, eńbeginiń nátıjesin kútedi. Árkimniń júreginde bir arman, maqsat. Qazir aýyldardy sol jerdegi egin egip nemese mal ósirip otyrǵan sharýashylyqtar ustap otyr.

Kóktemde «Sholaqsaı» jaýap­kershiligi shekteýli serik­tes­ti­ginde 18 myń gektar jerge bıdaı egedi. Ony jabylyp jú­rip jınap alsa, ol jumys ta, qarjy da, nan da bolady. Son­dyq­tan ár sholaqsaılyqtyń kúzden kúteri kóp. Sonyń biri – me­hanızator Myrzabolat Es­ja­nov. «Sholaqsaı» jaýap­ker­shi­ligi shekteýli seriktestigine 2001 jyldan bastap aldymen jumysshy bolyp ornalasqan edi. О́zi osy aýyldyń týmasy. Mektepti bitirgen soń synyptas­tary sekildi oqý izdep syrtqa ketken joq. Aýylda qaldy. Ul balanyń tehnıkaǵa beıim bolatyn ádeti emes pe, Myrzabolat ta sharýashylyqtyń mashına-traktor parkindegi tehnıkalardy aınaldyrdy. Qys boıy jóndeýge atsalysady, slesar bolyp istedi. Sharýashylyq jyl saıyn tehnıka jańartýǵa talpynyp otyrdy.

Sońǵy jyldary sý jańa «Enıseı», «Esil» kombaındary egin oryp júr. Bıdaıdyń dánin joǵaltpaı taza jınaıdy jáne sabanyn týrap, maıdalap shashyp ketedi. Nóldik tehnologııanyń bir elementi osy, alqapqa daladan tyńaıtqysh izdeýdiń qajeti joq. Myrzabolattyń kúz kelgende kombaınǵa otyrsam degen armany bolatyn. Jyl qustaryn kózimen uzatyp salǵandaı, sońǵy jyldary Myrzabolat ár kúzdi osy armanymen shyǵaryp salatyn. Bıyl usynys sharýashylyq basshysy Mádı Ihtılıapovtyń ózinen boldy.

«Myrzabolat, sen jańa «Enı­seıge» otyrsańshy. Qansha jyl tehnıkanyń arasynda júrsiń, dóńgeletip alyp ketetinińe sene­min» deıdi ǵoı Mádı О́mir­za­quly. Jas jigittiń kútkeni de osy edi, qýana kelisti. Alqapta ke­medeı júzip júrgen bes-alty kombaınnyń aldyndaǵy «Enıseı» kabınasynda Myrzabolat otyr. Belýarǵa jaqyn ósken bıdaıdy ustaradaı sypyryp kele jatqan kombaın qasymyzǵa kelip toqtady. Jas jigit jumystyń qy­zyǵyna túsken sekildi. Bir kún­de 30 gektardan astam jer­diń bıdaıyn orady eken. Bul sharýashylyqtaǵy burynnan kele jatqan kombaınshylardan azdaý bolsa da, jaman kórsetkish emes. Sharýashylyq qazir barlyq alqaptyń 70 paıyzyn oryp, qyrmanǵa jetkizdi.

Astyq jınaýǵa bıyl birinshi ret shyqtym. О́zime kombaınmen astyq orǵan óte unaıdy. Mádekeń maǵan aldymen «Belarýs» traktoryn bergen bolatyn. Solaı «shyńdap» alyp, sosyn oraqqa saldy ǵoı. Aýa raıy bolyp tursa mynandaı kombaınmen kóp uzatpaı astyqty jınap alamyz, deıdi Myrzabolat. Jas otbasynyń qýanyshy da osy astyq. Tabystyń da shekesi qyltıyp tur. Sharýashylyq bıyl gektaryna 8,2 sentnerden aınaldyryp otyr. Al ótken jyly kókten nár tambaǵanda gektarynan 3 sentnerden alǵan bolatyn. Sonyń ózinde sharýashylyq basshysy astyq jınaýshylardyń aqysyn renjitpeı, kúnine 12 myń teńgeden tólegen edi.

– Astyqtyń shyqpaı qal­ǵanyna kombaınshylar kináli emes. Qarjynyń jetkeninshe eńbek adamyna aqysyn tóledim. О́ıtkeni, aýyldaǵy mehanızatorlardyń barlyǵy da kánigi mamandar. Eń bastysy, olar – aýyldastarym, barlyǵynyń da bala-shaǵasy bar. Az astyqtyń túsimin osylaı bóliskenimiz ras. Bıyl astyqtyń túsimi ortasha bolǵanymen qanaǵattanarlyq, mehanızatorlardyń aılyq jalaqylary jaman bolmaıd