Sport • 01 Mamyr, 2020

Smaǵulov atoı salǵanda...

652 retkórsetildi

Osydan dál 20 jyl buryn Sıdneı­de Olımpııa oıyndarynyń alaýy tutandy. Aıtýly jarysta Qazaq­stannnyń jeti óreni oljaǵa kene­lip, elge oralǵannan keıin barlyǵy úlde men búldege orandy. Sol kezde ǵalamdyq dodanyń altyn tuǵyryna kóterilgen boks­shy Bekzat Sattarhanov pen Erma­han Ybyraıymov, jelaıaq Olga Shıshıgına, kúmis medaldi mo­ıyn­­daryna ilgen bylǵary qolǵap sheber­leri Bolat Jumadilov pen Muh­tarhan Dildábekov, erkin kúrestiń ókili Islam Baıramýkov jáne veloshabandoz Aleksandr Vı­no­­kýrovtyń bal-bul jaınaǵan beıneleri kúni búgingideı kóz aldymyzda.

Sıdneıde atoı salǵan sańlaqtar arasynda eleýsizdeý qalǵan bir tulǵa bar. Ol – dzıýdoshy Aıdyn Smaǵulov. Ulttyq qurama bapkerleri koman­daǵa almaǵannan keıin aıtýly balýan Qyrǵyzstannyń týy astynda óner kórsetýge bel býdy. Jankeshti jigit Sıdneıde óziniń myqtylyǵyn moıyndatyp, qola medaldi ıelendi. Osylaısha Smaǵulov ózge memlekettiń namysyn qorǵasa da, onyń esimi qazaq dzıýdoshylary arasynan Olımpııa oıyndarynyń jeńis tuǵyryna kóterilgen tuńǵysh dzıýdoshy retinde tarıhta qaldy.

Aıdyn – Almaty oblysy Alakól aýdanynyń týmasy. Sporttyń qyr-syryn jergilikti jattyqtyrýshy Baqyt­bek Mustafın jáne óziniń týǵan aǵasy, sambodan jasóspirimder arasynda KSRO birinshiliginiń jeńimpazy Rústem Smaǵulovtan úırendi.

Aıdyn aıtady: Alakól aýdanynyń ortalyǵy – Úsharalǵa Baqytbek Mus­tafın syndy bilikti bapker kelgennen keıin jastardyń barlyǵy da sambo jáne dzıýdo kúresimen jappaı aınalysa bas­tady. Aldymdaǵy aǵalarymnyń ekeýi de sportshylar. Áke-sheshem kúndiz-túni jumysta. Úıde maǵan qaraıtyn eshkim joq. Sol sebepti Rústem ózimen birge sport zalyna meni ertip baratyn. Keshkisin aǵamnyń qasynda bolyp, jattyǵý barysyn tamashalaımyn. Keıde boz kilemniń bir shetinde alysyp-julysamyn. Ýaqyt oza jattyǵýdan qalmaıtyn boldym. Sport zalynda Baqytbek aǵanyń tárbıesin kórsem, úıde Rústemnen tálim aldym. Bapkerimiz óte baısaldy adam. Esh ýaqytta daýys kóterip, balaǵa uryspaıdy. Utsań da, utylsań da birqalypty. Únemi aqyl-keńesin aıtyp, aǵalyq qamqorlyq tanytady. Bilmegen jerińdi táptishtep úıretýden jalyqpaıdy. Al Rústemniń minezi bólek. Bir ádisti bir ret qana qaıta­laıdy. Kórsetip turǵanynda qaǵyp alýǵa tıissiń. Sol tásildi qaıtalaı almasań, bulqan-talqan bolyp ashýlanady. Kóńil kúıi bolsa, ekinshi márte qaıtalaýy múmkin. Eger sonda úırenbeseń, qolyń bir silteıdi de ketedi. Jaı ketpeıdi, balaǵattap, súıekten ótetin sózder aıtyp ketedi. Aǵamnyń bul qylyǵy alǵashynda maǵan ersi kórinetin. «Durystap úıretse qaıtedi eken» dep jylarman bolamyn. «Tura tur, bálem, ádis-tásildiń barlyǵyn úırenip alaıyn, sodan keıin qalaı kúresý kerektigin men saǵan úıretemin» dep óz-ózimdi qaıraımyn. Balalyq qoı, eseıe kele aǵamnyń ne úshin ashýlanatynyn túsindim. Balýanǵa eń áýeli jyldamdyq, shapshańdyq, eptilik qajet. Aıtylǵan aqylǵa qulaq túrip, kórsetilgen ádisti áp-sátte qaǵyp almaǵan sportshy boz kilemde shuǵyl sheshim qabyldaı almaı, kibirtiktep qalady. Al onyń aqyry nemen tynatyny belgili ǵoı. Keıin oılap kórsem, Rústem jaıbasarlyǵym men shalalyǵyma shamdanady eken.

Sheberligi tolysa kele Aıdyn aldyn­daǵy aǵalarynyń jolyn qýyp, О́skemenge attandy. Ol jaqta Janádil Ataevtyń qol astynda jattyqty. Elimizge esimderi jaqsy tanys Rýslan Seıilhanov, Erjan Omarbaev, Serjan Omarov syndy beldi balýandarmen bir zalda jattyǵyp, sol sańlaqtardan kóp nárse úırendi. Kúres­tiń eki túrin de erkin meńgergen keıip­kerimiz aqyry dzıýdony tańdady.

О́ziniń alǵashqy qomaqty tabysyna Alakóldiń arlany 1996 jyly qol jetkizdi. 20 jasynda alǵash ret eresekter arasynda el chempıony atandy. Osy jeńistiń arqasynda ulttyq qu­rama sapyna qabyldanyp, shet mem­le­k­etterde ótken birqatar jarystarda baq synady. Birde utyp, birde uty­lyp júrdi. Jasyratyny joq, sol kez­deri 60 kılo salmaq dárejesinde elishi­lik jarystardyń ózinde myqty báse­ke­lestik beleń alyp turdy. Erjan Omar­baev, Nurbol Súleımenov, Bazarbek Doń­baı, Qasym Tabyldınov, Baqytjan Ábdi­kárimov, Berik Jetpisbaev, Erlan Silám­baev... qaı-qaısysyn alsańyz da kileń sa­ıdyń tasyndaı jigitter. Sol synaqtan súrinbeı ótý Smaǵulovqa ońaı bolǵan joq. Olımpıada qarsańyndaǵy jaýapty ja­rys­­tarda sátsizdikke ushyraǵan ol Sıd­neıge sapar shegý múmkindiginen aıyryldy.

Sondaı jaısyz kúnderdiń birinde Qyrǵyzstannyń tanymal bapkeri Turatbek Qulybaev Aıdynǵa tosyn usynys jasady. Qyrǵyzdar arasynan namys týyn bıik ustaıtyn bilekti balýandar tabylmaǵan soń aıtýly maman bizdiń elge kelip, ózine shákirt qaraılasyp júr eken. Bishkekte ótken Ortalyq Azııa oıyndarynda ol kisiniń 60 kılo salmaqtaǵy Aıdyn Smaǵulov pen 73 kılo salmaqtaǵy Saǵdat Sadyqovqa kózi túsipti.

Aıdyn aıtady: – Alǵashynda «О́z elim, ózimniń Otanym turǵanda, ózgeniń namy­syn jyrtqanym qalaı bolar eken?» degen oı da keldi. Sodan aǵalarym­nan aqyl suradym. Olar: «Ulttyq qura­­maǵa alma­ǵany úshin sen kináli emes­siń. Qyr­ǵyz­dar qıylyp surap tursa, tar­tyný­dyń reti joq. Bile bilseń, jat elge ketip bara jatqan joqsyń. Irgemizdegi qyrǵyz­dar – óz aǵaıyndarymyz. Qazaqtyń bir aza­maty baýyrlas memlekettiń dańqyn shy­ǵaryp jatsa, nesi aıyp?! Esińde bol­syn, sporttyq ǵumyr qysqa. Onyń ústin­e, Olımpııa oıyndary kúnde ótip jat­qan joq. Endi tórt jyldan keıin ǵalam­dyq jarysqa barýyń, ıá barmaýyń belgi­siz. Sol sebepti múmkindigińdi qalt jiber­me», dep kesimdi sózderin aıtty. Bul sheshimge bizdiń bapkerler de qarsy bolmady. Sóıtip, Saǵdat ekeýi 2000 jyly Sıd­neıde alaýy tutanǵan Olım­pıa­dada Qyrǵyz­stannyń týy astynda óner kór­setýge táýekel ettik.

Sıdneıde Argentına, Reseı, Moldova jáne AQSh dzıýdoshylaryn jeńgen Smaǵulov brazılııalyq Manola Pýlaǵa ese jiberdi. Osylaısha qola medal úshin talasý múmkindigin saqtap qalǵan qandasymyz ózbekstandyq Álisher Muhtarovpen kezdesti. Sonyń aldynda ǵana Almatyda ótken Sanjar Jandosovty eske túsirýge arnalǵan halyqaralyq týrnırde joǵaryda esimderi atalǵan qos balýannyń joly qıysqan bolatyn. Sol jarysta «qylqyndyrý» tásilin qoldan­ǵan Muhtarov qazaq jigitine san soqtyryp ketti. Endi ese qaıtaratyn kez keldi. Ekeýi birazǵa deıin bir-birin ala almady. Shamamen kezdesýdiń úshinshi mınýty bolsa kerek, Muhtarov ishten ilýge áreket etti. Onyń aldyn oraǵan Aıdyn «dıirmen» ádisin sátti qoldanyp, qarsylasyn qos jaýyrynymen jerge qadady. Osy aıqyn jeńistiń arqasynda Aıdyn Smaǵulov Olımpııa oıyndarynyń qola júldegeri degen mártebeli ataqqa ıe boldy.

Joǵarydaǵy aıqas aıaqtalǵannan keıin ózbek bapkerleri baıbalam shyǵarǵan kórinedi. «Aıdyn Smaǵulov – Qazaqstannyń azamaty. Onyń Qyrǵyzstanǵa esh qatysy joq. Olar Halyqaralyq dzıýdo federasııasy bekitken erejeni buzyp otyr. Sol sebepti jeńis bizdiń balýanǵa berilýge tıis», dep shaǵymdanýǵa bekingen eken. Sol kezde Álisher «Men Aıdynnan tatamıdiń ústinde, taza beldeý barysynda utyldym. Sondyqtan da eshkimniń aldyna baryp aryzdanbaımyn. Ondaı arzan jolmen kelgen abyroıdyń maǵan esh qajeti joq», dep kesimdi sózin aıtqan eken. Mine, naǵyz er azamat osylaı kesek sóıleý kerek qoı!

Aıdyn aıtady: Keı adamdar menen «Eger qola medal úshin aıqasta óz­bek Álisher Muhtarovpen emes, qazaq Bazar­bek Dońbaımen kezdeskende ne is­ter ediń?» degen suraqty jıi qoıady. Árı­ne, ár sportshynyń túpki armany – Olımpıadada atoı salý. Men de Sıd­neıde júldege qol jetkizýdi maqsat tut­tym. Allanyń qalaýymen armanym oryn­­daldy. Al eger Bazarbek ekeýmizdiń joly­­myz qıysqanda, men oǵan esh oılan­bas­­­tan jol berer edim. О́ıtkeni Dońbaı qazaq­tyń namysyn qorǵady. Men bolsam, ózge eldiń týy astynda óner kórsettim. On­daı jaǵdaıda keýdesinde namysy bar ár aza­mat mem­lekettiń múddesin bárinen de jo­ǵary qoıýǵa tıis. Men de solaı isteıtin edim.

Aıdyndy men bozbala shaǵynan jaqsy bilemin. Qashan da kesek sóıleıdi. Sózi men isi bir-birimen qabysady. Sıdneıden  oralǵannan keıin ol asyp-tasyǵan joq. Eshkimge ókpe aıtpady, eshkimge nazdanbady. Bishkekke baryp, Qyrǵyzstannyń eń joǵarǵy memlekettik nagradalarynyń biri «Dańq» ordenin keýdesine taqty. Qazaqtyń márt azamattary da Aıdyndy shettetken joq. Qazaq dzıýdoshylary arasynan shyqqan Olımpıadanyń tuńǵysh júl­degeriniń qurmetine Alakóldiń jaǵa­synda dúrkiregen toı ótti. Samat Ramazanov pen Muhtar Toıbazarov aǵalary ústine shapan shaýyp, astyna jeńil kólik mingizdi.

Qazirgi kezde Aıdyn Smaǵulov dzıýdo­dan Qazaqstan ulttyq qurama koman­dasy­nyń bas bapkeri qyzmetin abyroıly at­qa­rýda. Buıyrtsa, kelesi jyly Tokıo Olım­­pıadasynyń alaýy tutanýy tıis. Sol jarysqa ataqty balýan elimizdiń eń úzdik tatamı sheberlerin ózi bastap aparady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasy Bishkekte talqylandy

Rýhanııat • Búgin, 20:36

«Adal bilim» jobalyq keńsesi quryldy

Qazaqstan • Búgin, 19:47

Baspanaly bolý múmkindikteri aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 18:15

Alakól jaǵalaýy abattandyrylyp jatyr 

Aımaqtar • Búgin, 17:44

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Uqsas jańalyqtar